Фольксмарынэ

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Фольксмарынэ
ням.: Volksmarine
Flag of warships of VM (East Germany).svg
Эмблема Фольксмарынэ
Гады існавання 19561990
Краіна Flag of East Germany.svg ГДР
Тып ваенна-марскія сілы
Колькасць 14.250 (Soll, Frieden, 1990)[1]
Выпуск замежных ваеннаслужачых Фольксмарынэ, у Каспійскім вышэйшым ваенна-марскім вучылішчы імя С. М. Кірава.

Фо́льксмарынэ (ням.: Volksmarine) — назва ваенна-марскіх сіл ГДР. Яны ўваходзілі ў створаную ў 1956 годзе Нацыянальную народную армію.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

У пачатку 1950-х гадоў абедзве германскія дзяржавы выконвалі, хоць бы фармальна, пасляваенныя палажэнні аб дэмілітарызацыі Германіі, і не стваралі ўзброеных сіл. Таму марскія ўзброеныя сілы ГДР да 1956 года мелі назву «Марская паліцыя» і былі падпарадкаваныя МУС. У 1956 годзе, услед за стварэннем Бундэсвера ФРГ, у ГДР было створана Міністэрства нацыянальнай абароны, і караблі і падраздзяленні Марской паліцыі ўвайшлі ў яго склад як ВМС ГДР (Seestreitkräfte). З 1960 года ВМС атрымалі назву Фольксмарынэ (Volksmarine, Народны флот), якую мелі да ліквідацыі флота ў 1990 годзе. У нямецкай мове ўжываецца скарачэнне VM, у беларускай мове — НВМФ ГДР (Народны Ваенна-марскі флот).

За сорак гадоў сваёй гісторыі Фольксмарынэ не прымаў удзелу ў баявых дзеяннях.

Характарыстыка[правіць | правіць зыходнік]

Фольксмарынэ фарміраваўся з улікам гідраграфіі Балтыйскага мора — даволі дробнага, скалістага, з парэзаным узбярэжжам, і такім чынам малапрыстасаванага для дзеянняў буйных караблёў. Асноўную сілу ФМ склалі малатанажныя судны — тарпедныя катары, супрацьлодкавыя катары, ракетныя катары, малыя ракетныя караблі, прыбярэжныя супрацьмінныя караблі, супрацьлодкавыя караблі, дэсантныя караблі, самалёты і верталёты марской авіяцыі. Самымі буйнымі ў Фольксмарынэ былі вартавыя караблі тыпу «Дэльфін» водазмяшчэннем 1670 тон.

Таксама ў склад ФМ уваходзілі навучальныя судны, у тым ліку паруснік «Вільгельм Пік». Фольксмарынэ не меў на ўзбраенні атамнай зброі або караблёў на атамным хаду. ВМФ НДР мог самастойна вырашаць наступныя задачы:

  • абарона ўзбярэжжа;
  • аказанне падтрымкі сухапутным войскам на прыбярэжных напрамках;
  • высадка тактычных дэсантаў;
  • супрацьлодачная абарона;
  • барацьба з мінамі.

Такім чынам, Фольксмарынэ па характарыстыках і задачам можна лічыць абарончым флотам.

Колькасныя характарыстыкі на 1990 год[правіць | правіць зыходнік]

Баявых караблёў — 110

Дапаможных суднаў — 69

Верталётаў марской авіяцыі — 24 (16 — Мі-8 і 8 — Мі-14)

Самалётаў марской авіяцыі — 20 знішчальнікаў-бамбардзіроўшчыкаў Су-17.

Асабовы склад — 16 000 чалавек.

Цікавыя эпізоды[правіць | правіць зыходнік]

Фольксмарынэ не меў на ўзбраенні падводных лодак, хоць планы іх стварэння ў 1950-я гг. распрацоўваліся і вялася падрыхтоўка асабовага складу. Пасля праект быў згорнуты, не ў апошнюю чаргу з-за непрыстасаванасці рэльефу Балтыкі для дзеянняў падлодак — зручней было выкарыстоўваць для тых жа мэтаў тарпедныя катары. Асабовы склад быў размеркаваны па іншых падраздзяленнях. Яшчэ ў 1980-я гады «падводнікі» плавалі ў складзе экіпажаў розных караблёў. Ад іх таварышаў па службе, якія ведалі аб іх падрыхтоўцы, пайшлі легенды аб існаванні ў Фольксмарынэ сакрэтнага падраздзялення падводных лодак.

У ноч на 5 верасня 1979 года старшыня вартавага карабля «Граал Мюрыц», які вырашыў збегчы на Захад, ноччу зачыніў спаўшы экіпаж у труме і ўзяў курс на ФРГ. Маракі ўзарвалі дзверы трума гранатай і змаглі затрымаць здрадніка. Ён быў асуджаны, аднак пасля падзення Берлінскай сцяны выйшаў на свабоду.

Ліквідацыя[правіць | правіць зыходнік]

Пасля ўваходжання ГДР у склад ФРГ 3 кастрычніка 1990 года злучэнні узброеных сіл ГДР, уключаючы Фольксмарынэ, перайшлі пад пачатак спецыяльна створанага камандавання «Бундэсвер Ост» на чале з дасланымі заходненямецкімі камандуючымі. Сілы былога Фольксмарынэ ўзначаліў адмірал Бундэсмарыне Дырк Хорцен. Адразу пасля гэтага пачалася планамерная ліквідацыя матэрыяльнай і кадравай базы ФМ. Пераважная большасць караблёў у 1991—1996 гг. было прададзена альбо ва ўзброеныя сілы іншых краін, альбо проста на злом. Пераважная большасць афіцэраў і кадравых унтэр-афіцэраў — звольнена са службы.

Прычыны:

  1. Пасля далучэння ГДР да ФРГ і ўваходжання ННА у склад Бундэсвера, аб'яднаная германская армія стала па колькасці другой ў Еўропе (пасля Савецкай) і адной з найбуйнейшых у свеце (больш за 500 000 чалавек). Гэта выклікала заклапочанасць, у тым ліку саюзнікаў ФРГ у НАТА. Міжнародная супольнасць стымулявала Германію да скарачэнню арсеналаў. Скарачэнне закранула, хоць і ў меншай меры, і заходнегерманскія гарнізоны.
  2. Пасля заканчэння Халоднай вайны ў ФРГ і НАТА не засталося праціўнікаў на Балтыйскім моры, супраць якіх было б эканамічна абгрунтаваным утрымліваць такі магутны флот.
  3. Непрыстасаванасць абарончага флоту ГДР да выканання новых задач у складзе блока НАТА (войны ў Югаславіі, Персідскім заліве, Афганістане, Лівіі і інш.) — у першую чаргу адсутнасць авіяносцаў і іншых буйных ваенных караблёў для далёкіх акіянскіх паходаў.
  4. Агульная тэндэнцыя да мінімізацыі выдаткаў на бюджэтную сферу ў Германіі пасля аб'яднання.
  5. Недавер бонскага кіраўніцтва да старога кадравага касцяка арміі, флоту і дзяржаўнага апарату ГДР і агульная тэндэнцыя да замяшчэння кіруючых пасад заходненямецкімі прызначэнцамі: адміральскі склад быў звольнены са службы цалкам, а афіцэрскі і кадравыя унтэр-афіцэры — амаль цалкам.

Ветэранскі рух[правіць | правіць зыходнік]

Ветэраны Фольксмарынэ ўваходзяць у агульнаармейскую ветэранскую арганізацыю ГДР «Traditionsverband Nationale Volksarmee».

Асноўнай праблемай ветэранаў узброеных сіл ГДР у аб'яднанай Германіі была нявыплата пенсій, альбо налічэнне ім меншага, па параўнанні з афіцэрамі ФРГ, памеру пенсій. На сённяшні дзень гэтыя праблемы ў асноўным вырашаны ў судовым парадку. Праграмнымі мэтамі ветэранскіх арганізацый застаюцца барацьба з ачарненнем гісторыі ГДР і яе ўзброеных сіл у СМІ і дыскрымінацыяй усходніх немцаў у аб'яднанай Германіі.

7 лістапада 2010 года ў Берліне прайшлі мерапрыемствы, прысвечаныя 50-й гадавіне стварэння Фольксмарынэ. Перад прысутнымі выступіў апошні міністр нацыянальнай абароны ГДР адмірал Тэадор Хофман і іншыя ветэраны флоту, а таксама ветэраны іншых родаў войскаў. Мерапрыемства праходзіла пад ваенна-марскім сцягам ГДР, сцягам марской пагранічнай брыгады, вымпелам Міністэрства нацыянальнай абароны ГДР і адміральскім вымпелам Фольксмарынэ. Удзельнікі ўсклалі вянок да магілы рэвалюцыянераў германскай Лістападаўскай рэвалюцыі 1918 года.

Падобныя мерапрыемствы ў сучаснай ФРГ праходзяць ва ўмовах жорсткага супрацьстаяння з боку правых палітычных сіл, з вуснаў якіх гучаць патрабаванні забараніць нашэнне ваеннай формы ГДР як «знакаў таталітарнага рэжыму». Паліцыя, зрэшты, падкрэслівае, што армія ГДР ніколі не была прызнаная злачыннай арганізацыяй, і нашэнне яе формы не можа лічыцца злачынствам.

Адміралам Хофманам пасля звальнення ў адстаўку былі выпушчаныя дзве кнігі ўспамінаў «Каманда Балтыйскага мора. Ад навабранца да адмірала» (1995) і «Апошняя каманда. Успаміны міністра» (1993).

Структура[правіць | правіць зыходнік]

Разведвальны карабель
Камандуючы Фольксмарынэ
 
Камандаванне Фольксмарынэ
 
           
Асобныя часці
Злучэнні
Навучальныя ўстановы
 
       
Асобныя атрады
Брыгады
Тылавыя службы
 
Дывізіёны
 
Караблі

Камандаванне ВМФ (Ростак), пазыўны — «Студыя»

  • 1 Флатылія (Пенеямюндэ), пазыўны — «Вусень»
  • 4 Флатылія (Ростак-Варнемюндэ), пазыўны — «Заліў»
  • 6 Флатылія (Дранске), пазыўны — «Літара»
  • Ваенна-марское вучылішча «Karl Liebknecht» (Штралзунд), пазыўны — «Handgeld»
  • Ваенна-марская школа «Walter Steffens» (Штралзунд), пазыўны — «Rundfahrt»
  • 18 Берагавы ракетны полк «Waldemar Verner»(Гелбензандэ), пазыўны — «Stirnhöhle»
  • 18 марская эскадрылля баявых верталётаў(Параў) «Kurt Barthel», пазыўны — «Sperrkreis»
  • 28 марская авіяцыйная эскадрылля (Лазе) «Paul Wieczorek»
  • 18 полк сувязі (Бёлендорф) «Johann Wesolek», пазыўны — «Sängerknabe»
  • 28 батальён сувязі і забяспечванні палётаў (Лазе)
  • іншыя часці, базы і склады

Кожная з флатылій складалася з брыгад.

Сістэма воінскіх званняў і знакаў адрознення[правіць | правіць зыходнік]

Адміралы[правіць | правіць зыходнік]

Адміралы Фольксмарынэ
Шыццё на адваротах Лампасы Адмірал флоту

(Flottenadmiral)
Званне ніколі
не прысвойвалася

Адмірал

(Admiral)

Віцэ-адмірал

(Vizeadmiral)

Контр-адмірал

(Konteradmiral)

OF-9 OF-8 OF-7 OF-6
GDR Navy Arab OF6-9.jpg
Spod 6pul.png
GDR Navy OF9 Flottenadmiral.gif
GDR Navy OF8 Admiral.gif
GDR Navy OF7 Vizeadmiral.gif
GDR Navy OF6 Konteradmiral.gif

Афіцэры[правіць | правіць зыходнік]

Афіцэры Фольксмарынэ
Капітан
цур зэе

(Kapitän zur See)

Фрэгатэн-

капітан
(Fregattenkapitän)

Карветэн-

капітан
(Korvettenkapitän)

Капітан-

лейтэнант
(Kapitänleutnant)

Обер-лейтэнант

цур зэе
(Oberleutnant zur See)

Лейтэнант

цур зэе
(Leutnant zur See)

Унтэр-лейтэнант

цур зэе
(Unterleutnant zur See)

OF-5 OF-4 OF-3 OF-2 OF-1
GDR Navy OF5 Kapitaen zur See.gif
GDR Navy OF4 Fregattenkapitaen.gif
GDR Navy OF3 Korvettenkapitaen.gif
GDR Navy OF2 Kapitaenleutnant.gif
GDR Navy OF1а Oberleutnant zur See.gif
GDR Navy OF1b Leutnant zur See.gif
GDR Navy OF1c Unterleutnant zur See.gif

Прапаршчыкі (фенрыхі)[правіць | правіць зыходнік]

Прапаршчыкі Фольксмарынэ
Старшы штабс-прапаршчык

(Oberstabsfähnrich)

Штабс-прапаршчык

(Stabsfähnrich)

Старшы прапаршчык

(Oberfähnrich)

Прапаршчык

(Fähnrich)

W-4 W-3 W-2 W-1
GDR Navy W4 Stabsoberfähnrich.gif
GDR Navy W3 Stabsfähnrich.gif
GDR Navy W2 Oberfähnrich.gif
GDR Navy W1 Fähnrich.gif

Сяржанты[правіць | правіць зыходнік]

Сяржанты Фольксмарынэ
Штабс-обермайстар

(Stabsobermeister)

Обермайстар

(Obermeister)

Майстар

(Meister)

Старшыня

(Obermaat)

Старшыня

(тэрміновай службы)
(Obermaat auf Zeit)

Маат

(Maat)

Маат

(тэрміновай службы)
(Maat auf Zeit)

OR-8 OR-7 OR-6 OR-5 OR-4
GDR Navy OR8 Stabsobermeister.gif
GDR Navy OR7 Obermeister.gif
GDR Navy OR6 Meister.gif
GDR Navy OR5 Obermaat.gif
GDR Navy OR5b Obermaat auf Zeit.gif
GDR Navy OR4 Maat.gif
GDR Navy OR4b Maat auf Zeit.gif

Матросы[правіць | правіць зыходнік]

Матросы Фольксмарынэ
Штабс-матрос

(Stabsmatrose)

Старшы матрос

(Obermatrose)

Матрос

(Matrose)

OR-3 OR-2 OR-1
GDR Navy OR3 Stabsmatrose.gif
GDR Navy OR2 Obermatrose.gif
GDR Navy OR1 Matrose.gif

Камандуючыя Фольксмарынэ[правіць | правіць зыходнік]

Вымпел намесніка міністра абароны — камандуючага Фольксмарынэ

Найменне пасады[правіць | правіць зыходнік]

  • Камандуючы ВМС (Chef der Seestreitkräfte): 1 сакавіка 1956 — 3 лістапада 1960 года;
  • Камандуючы Фольксмарынэ (Chef der Volksmarine): 3 лістапада 1960 года — 1 снежня 1972 года;
  • Намеснік Міністра Нацыянальнай Абароны і Камандуючы Фольксмарынэ (Stellvertreter des Ministers und Chef der Volksmarine): 1 снежня 1972 года — 11 снежня 1989 года;
  • Камандуючы Фольксмарынэ (Chef der Volksmarine): 11 снежня 1989 года — 2 кастрычніка 1990 года

Спіс командуючых[правіць | правіць зыходнік]

1 сакавіка — 31 снежня 1956 года Контр-адмірал Фелікс Шефлер
1 студзеня 1957 года — 31 ліпеня 1959 года Віцэ-адмірал Вальдэмар Фернер
1 жніўня 1959 года — 31 ліпеня 1961 года Контр-адмірал Вільгельм Эйм
1 жніўня 1961 года — 24 лютага 1963 года Контр-адмірал Хайнц Нойкірхен
25 лютага 1963 года — 30 лістапада 1987 года Віцэ-адмірал

(пазней Адмірал)

Вільгельм Эйм
1 снежня 1987 года — 17 лістапада 1989 года Віцэ-адмірал

(пазней Адмірал)

Тэадор Хофман
11 снежня 1989 года — 2 кастрычніка 1990 года Віцэ-адмірал Хенрык Борн

Зноскі

  1. Theodor Hoffmann: "Das letzte Kommando", Mittler, 1993, ISBN 3-8132-0420-0, S. 320

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Siegfried Breyer, Peter Joachim Lapp. Die Volksmarine der DDR, Bernard & Graefe Verlag, ISBN 3-7637-5423-7
  • Robert Rosentreter. Im Seegang der Zeit, Vier Jahrzehnte Volksmarine, Ingo Koch Verlag, ISBN 3-935319-07-X
  • R. Fuchs. «Genosse Matrose!», BS-Verlag-Rostock, ISBN 3-89954-196-0
  • Dieter Flohr. «Volksmarine» Betrachtung einer deutschen Flotte 1950—1990, BS-Verlag-Rostock, ISBN 978-3-89954-138-0

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]