Францішак Палацкі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Францішак Палацкі
чэшск.: František Palacký
Jan Vilímek - František Palacký 2.jpg
Дата нараджэння 14 чэрвеня 1798(1798-06-14)[1][2][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 26 мая 1876(1876-05-26)[1][2][…] (77 гадоў)
Месца смерці
Грамадзянства
Бацька Jiří Palacký[d][8][9]
Жонка Terezie Měchurová[d]
Дзеці Jan Palacký[d] і Marie Riegrová-Palacká[d]
Род дзейнасці пісьменнік, архівіст, геральдыст, журналіст, палітык, філосаф, гісторык, паэт, эстэтык, літаратуразнавец
Партыя
Член у
Узнагароды
Commons-logo.svg Францішак Палацкі на Вікісховішчы

Фра́нцішак Па́лацкі (чэшск.: František Palacký; 14 чэрвеня 1798, Годславіцы, Маравія — 26 мая 1876, Прага) — чэшскі гісторык, філосаф і палітычны дзеяч. Часта мянуецца «бацькам чэшскай гістарыяграфіі». Бацька географа Яна Палацкага.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Вучыўся ў евангелічным ліцэі ў Браціславе (18121818). У 1818 годзе апублікаваў (у сааўтарстве з П. І. Шафарыкам) твор «Пачаткі чэшскай паэзіі», у якім абгрунтаваў неабходнасць адраджэння нацыянальнай культуры і навукі.

Палацкі быў першым загадчыкам гістарычнага аддзела Нацыянальнага музея (1818—1841), з 1827 года па яго ініцыятыве музей пачаў навуковыя публікацыі на чэшскай мове. Рэарганізацыя Нацыянальнага музея, ініцыятарам якой быў Палацкі, ператварыла яго ў цэнтр навуковага і культурнага жыцця краіны. У 1831 годзе заснаваў культурна-асветнага таварыства «Маціца чэшская». У 1840-я гг. ўзначальваў чэшскі нацыянальна-ліберальны рух.

У рэвалюцыю 1848—1849 выступіў з разгорнутай праграмай аўстраславізму, старшынстваваў у 1848 годзе на Славянскім з’ездзе, 1848 ў Празе.

У канцы 1840 — пачатку 1860-х гг. дэпутат аўстрыйскага рэйхсрата і чэшскага сейма(чэшск.) бел., з 1860-х гг. адзін з ідэйных лідараў кансерватыўнай партыі старачэхаў.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Аўтар эстэтыка-філасофскіх і гістарычных прац, у т.л. «Гісторыі чэшскага народа ў Чэхіі і Маравіі» (т. 1—5, 18481872), у якой паказаў барацьбу чэхаў за нацыянальную незалежнасць у Сярэднявеччы, высока ацэньваў гусіцкі рух. Публікаваў крыніцы па палітычнай, эканамічнай, культурнай гісторыі, літаратуры, мастацтве сярэдневяковай Чэхіі. Шмат зрабіў для падрыхтоўкі першай чэшскай энцыклапедыі. Як гістарыёграф прыналежыў да рамантычнай традыцыі.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  2. 2,0 2,1 Frantisek Palacky // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. 3,0 3,1 František Palacký // European Theatre ArchitectureArts and Theatre Institute. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Палацкий Франтишек // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 26 лютага 2017.
  5. 5,0 5,1 Czech National Authority Database Праверана 23 лістапада 2019.
  6. 6,0 6,1 The Fine Art Archive — 2003. Праверана 1 красавіка 2021.
  7. Палацкий Франтишек // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
  8. Zemský archiv v Opavě, Matrika narozených N • inv. č. 2017 • sig. NJ III 1 • 1784 - 1845 • Hodslavice, s. 70 — 2002.
  9. Kryšpín V. Obraz činnosti literární učitelstva českoslovanského za posledních 100 let — 1885. — С. 199.
  10. Český bratr, Evangelický časopis Český bratrČR: 1924. — вып. 11. — С. 5. — ISSN 1211-6793

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]