Франц Антон Месмер

З пляцоўкі Вікіпедыя
Франц Антон Месмер
ням.: Franz Anton Mesmer
Franz mesmer.jpg
Дата нараджэння 23 мая 1734(1734-05-23)
Месца нараджэння
Дата смерці 5 сакавіка 1815(1815-03-05) (80 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства Свяшчэнная Рымская імперыя
Бацька Anton Mesmer[d][2]
Маці Maria Ursula Mesmer[d]
Жонка Anna Maria von Posch[d]
Род дзейнасці урач, магнетызёр, астраном
Навуковая сфера медыцына
Месца працы Таварыства сусветнай Гарманіі
Навуковая ступень доктар медыцыны[d] (28 мая 1766)
Альма-матар
Вядомыя вучні Charles Deslon[d] і Armand-Marie-Jacques de Chastenet, Marquis of Puységur[d]
Вядомы як тэарэтык жывёльнага магнетызму
Член у
Узнагароды
Commons-logo.svg Франц Антон Месмер на Вікісховішчы

Франц Антон Ме́смер (ням.: Franz Anton Mesmer, 23 мая 1734 г. — 5 сакавіка 1815 г.) — нямецкі ўрач, стваральнік «тэорыі жывёльнага магнетызму» (месмерызму).

Ранняе жыццё[правіць | правіць зыходнік]

Франц Антон Месмер быў трэцім сынам з 9 дзяцей Антона Месмера, ляснічага Констанцкага біскупства. Дзяцінства правёў у вёсцы Ізнанг на беразе Бодэнскага возера, вывучаў лаціну і музыку ў мясцовым кляштары Грунберг.

Дзякуючы фінансавай падтрымцы біскупа навучаўся ў езуіцкім калегіуме Констанца, потым вывучаў тэалогію у Дылінгенскім і Інгальштацкім універсітэтах.

У 1759 г. пераехаў у Вену, дзе быў набліжаны да Герхарда фон Світэна, асабістага ўрача імператрыцы Марыі Тэрэзіі. Вывучаў права і медыцыну ў Венскім універсітэце. У 1766 г. абараніў дысертацыю, прысвечаную ўздзеянню прыцягнення планет на здароўе людзей, і атрымаў ступень доктара медыцыны.

У 1768 г. ажаніўся з заможнай удавой Марыяй Ганнай фон Пош. У венскі перыяд жыцця пазнаёміўся з маладым Моцартам.

У 1774 г. даведаўся пра вопыты езуіцкіх медыкаў пра лекаванне пацыентаў з дапамогай магнітаў. Аднак у выніку асабістых вопытаў прыйшоў да высновы, што магнетызм — уласцівасць саміх жывых арганізмаў («жывёльны магнетызм»). У 1775 г. заснаваў у Вене лякарню, дзе выкарыстоўваў сваю методу лекавання. У 1777 г. па загаду Марыі Тэрэзіі была сабрана медыцынская камісія, у склад якой уваходзілі крытыкі дзейнасці Франца Антона Месмера. Яны прыйшлі да высновы, што «жывёльны магнетызм» — «махлярства». 20 студзеня 1778 г. сям’я Месмера тэрмінова пераехала ў Парыж.

Парыжсі этап[правіць | правіць зыходнік]

Пасля пераезду ў Парыж Франц Антон Месмер працягваў лекаваць і развіваць вучэнне «жывёльнага магнетызму». У трактаце 1779 г. ён паведамляў, што жывыя целы валодаюць асобнай жывой энергіяй, заснованай на магнетызме. Хваробы выклікаюцца перашкодамі ў руху энергіі. Месмер распрацаваў магнітную вадкасць, рэцэпт якой не паведамляў. Яе выкарыстанне для ваннаў і прымання ўнутр складала аснову методыкі лекавання. З падвышэннем папулярнасці сеансы лекавання сталі групавымі. Пацыенты часцяком упадалі ў транс. Відавочна, Месмер і сам перажываў становішча трансу. Яго вучань абат Фарыя распрацаваў метад гіпнатызавання.

У 1781 г. Месмер і яго прыхільнікі заснавалі «Таварыства сусветнай Гарманіі», якое адчыніла каля 2 дзесяткаў лякарняў. Пацыенты прымаліся па платнай падпісцы. Значную частку грошай Месмер укладаў у французскія дзяржаўныя каштоўныя паперы і ў выніку стаў мільянерам. Але ён не дамогся прызнання Акадэміі навук. У 1784 г. каралеўская медыцынская камісія прыйшла да высновы, што выпадкі акрыяння яго пацыяентаў тлумачацца самаўнушэннем. Тым не меней, ён працягваў практыкаваць да пачатку Французскай рэвалюцыі.

Апошнія гады жыцця[правіць | правіць зыходнік]

Тэрор падчас Французскай рэвалюцыі вымусіў яго пераехаць на радзіму. Увосень 1790 г. з-за смерці жонкі Франц Антон Месмер наведаў Вену, дзе быў арыштаваны і абвінавачаны ў спачуванні якабінцам. Дзякуючы ўмяшанню сваіх прыхільнікаў быў вызвалены з умовай пасялення ў Констанцкім біскупстве.

У 1796 г. пераехаў у Швейцарыю. Мясцовыя ўрачы і пацыенты крытычна разглядалі яго дзейнасць, аднак Месмер прымаў пацыентаў з іншых краін.

У 1798 г. урад Францыі прызнаў яго правы на каштоўныя паперы, але, паколькі іх кошт быў ужо страчаны, яму прызначылі пенсію.

У 18081814 гг. жыў у Констанце. У апошнія гады жыцця пакутваў з-за боляў унізе жывата. Незадоўга да смерці пераехаў да сваякоў у Мерсбург, дзе памёр ад інсульту.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Dr. Constant v. Wurzbach Mesmer, Franz Anton // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt habenWien: 1856. — Т. 17. — S. 427.
  2. https://www.deutsche-biographie.de/downloadPDF?url=sfz62190.pdf
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Элленбергер Г. Открытие бессознательного: История и эволюция динамической психиатрииМ.: Академический проект, 2018. — Т. 1. — С. 89. — 550, 617 с. — ISBN 978-5-8291-2159-4, 978-5-8291-2160-0
  4. 4,0 4,1 Уотерфилд Р. Гипноз. Скрытые глубины: История открытия и примененияМ.: АСТ, 2006. — С. 95. — 477 с. — ISBN 5-17-035409-6
  5. 5,0 5,1 Уотерфилд Р. Гипноз. Скрытые глубины: История открытия и примененияМ.: АСТ, 2006. — С. 95–97. — 477 с. — ISBN 5-17-035409-6

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Darnton, R. Mesmerism and the End of the Enlightenment in France. — Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1995. — ISBN 978-0-674-56950-8.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]