Фульдскае абацтва

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Імперскае абацтва Фульда
Reichsabtei Fulda

Княства-абацтва ў складзе
Свяшчэннай рымскай імперыі
Frankenrechen.svg
774 — 1752


Wappen Nassau-Fulda.svg
 
Flag of the Kingdom of Westphalia.svg
Black St George's Cross.svg Wappen Bistum Fulda.png


Сцяг Герб
Gft. Solms Lgft. Hessen Gft. Ziegenhain.png
Зямлі абацтва на карце Гесэна (1400 год)
Сталіца Фульда
Форма кіравання Тэакратыя
Князь-абат

Імперскае абацтва Святога Баніфацыя — адно з найбагацейшых абацтваў сярэдневяковай Германіі, якое з 774 па 1802 гг. мела статус імперскага. Заснавана на беразе ракі Фульда 12 сакавіка 744 года Стурміем — любімым вучнем «апостала Германіі» Баніфацыя, чый прах пахаваны ў абацтве. Вакол кляштара з часам вырас горад Фульда.

Рэзідэнцыя князёў-абатаў Фульды
Гравюра з відам абацтва (1655)
Мініяцюры з Фульдскага сакраментарыя (XI стагоддзе)
Інтэр'ер «высокай царквы» абацтва
Абацтва пасля перабудоў Дынцэнгофера

Абацтва Фульда было заснавана ў 744 годзе святым Стурміем, вучнем святога Баніфацыя, стаўшы аўтаномнай адзінкай мясцовай царквы і адным з цэнтраў хрысціянскай місіі ў Германіі. У кляштары быў прыняты статут Святога Бенедыкта. Ужо пры жыцці Св. Баніфацыя абацтва ў Фульдзе абзавялося землям у Саксоніі і Цюрынгіі. З 751 года абат падпарадкоўваўся не мясцоваму біскупу, а непасрэдна Папе Рымскаму. Да мошчаў Св. Баніфацыя не вычэрпваўся паток пілігрымаў. Пры абаце Рабане Маўры ў 822—844 гг. у манастырскіх сценах пражывала больш за 600 манахаў. У пачатку 820-х гг. узведзена крыпта, дзе хавалі брацію (цяпер царква Св. Міхаіла(англ.) бел.).

Пасля мучаніцкай смерці ад рук язычнікаў-фрызаў, мошчы Святога Баніфацыя былі перанесены ў Фульду. Новыя ахвяраванні дазволілі заснаваць падворак у Гамельне. Святы Лул, пераемнік Святога Баніфацыя на кафедры Майнца, спрабаваў падпарадкаваць абацтва сваёй юрысдыкцыі, але без поспеху. З гэтай прычыны ён заснаваў абацтва Герсфельд, на мяжы з Фульдай.

Паміж 790 і 819 гадамі абацтва было рэканструявана. Праект новага манастырскага храма меў у аснове мадэль будынка IV стагоддзя (цяпер знесенага), старажытнай базілікі Святога Пятра ў Рыме. Мошчы Святога Баніфацыя, празванага «апосталам Германіі», былі пахаваныя ў крыпце. Царква была цалкам перабудавана ў эпоху барока. Невялікая капліца IX стагоддзя знаходзілася недалёка ад царквы. Пазней на гэтым месцы быў заснаваны жаночы кляштар.

Фульда ўвайшла ў гісторыю як адзін з цэнтраў каралінгскага адраджэння. Адгэтуль рассылаліся місіі па ўсёй Саксоніі. Кляштар славіўся сваім скрыпторыем і бібліятэкай, дзе захоўвалася не менш за 2000 рукапісаў. У наш час асноўная частка манастырскіх архіваў захоўваецца ў Марбургу.

У X стагоддзі настаяцель манастыра быў прызнаны главой усіх бенедыкцінцаў Германіі і Галіі. У XII стагоддзі абаты выконвалі функцыю імперскіх канцлераў, а ў 1220 г. Фрыдрых II замацаваў за імі прывілеі князёў імперыі. Аднак узмацненне майнцскіх архібіскупаў і Гесэнскага дому паступова зрабіла Фульду пешкай у барацьбе гэтых магутных феадалаў за панаванне ў Сярэднім Парэйнні.

У сярэдзіне XV стагоддзя кляштар страчвае рэшткі былога палітычнага значэння, а ў гады Сялянскай і Трыццацігадовай войнаў падвяргаецца неаднаразоваму разрабаванню. Пасля Рэфармацыі абацтва апынулася акружаным пратэстанцкімі землям. Саборная царква 1294—1312 гг. у XVII стагоддзі падверглася панаўленню, а ў XVIII стагоддзі была выбудавана нанова ў стылі сталага барока па праекце Ёгана Дынцэнгофера.

У 1752 годзе абацтва стала цэнтрам аднайменнай епархіі. У 1730—1757 гг. для абата-біскупа Адольфа фон Дальберга за 4 км ад Фульды была пабудавана барочная рэзідэнцыя — палац-замак Фазанеры. Сямейства Дальбергаў у асобе Карла Тэадора працягвала панаваць у Фульдзе і ў эпоху Напалеонаўскіх войнаў.

Пры секулярызацыі імперскіх уладанняў у 1801 г. біскупства Фульда і абацтва Корвей планавалася перадаць Вільгельму V Аранскаму, аднак у выніку Фульда ўвайшла ў склад каралеўства Вестфалія (1806) і вялікага герцагства Франкфурцкага (1810). Рашэннем Венскага кангрэса горад Фульда і іншыя ўладанні біскупа былі прыпісаны да тэрыторыі вялікага герцагства Гесэнскага.

Князі-абаты Фульды[правіць | правіць зыходнік]

  • Ругер II (11761177);
  • Конрад II (11771192);
  • Генрых III фон Кронберг (11921216);
  • Гартман I (12161217);
  • Куна (12171221);
  • Конрад III фон Малькес (12211249);
  • Генрых IV фон Эртгаль (12491261);
  • Берта II фон Лайбальц (12611271);
  • Берта III фон Макенцэль (12711272);
  • Берта IV фон Бімбах (12731286);
  • Марквард II фон Бікенбах (12861288);
  • Генрых V фон Вайльнау (12881313);
  • Эберхард фон Ротэнштайн (13131315);
  • Генрых VI фон Гоэнберг (13151353);
  • Генрых VII фон Кранлукен (13531372);
  • Конрад IV фон Ханау (13721383);
  • Фрыдрых I фон Ромрад (13831395);
  • Ёган I фон Мерлау (13951440);
  • Герман II фон Бухенау (14401449);
  • Райнгард фон Вайльнау (14491472);
  • Ёган II фон Гененберг-Шлезінген (14721513);
  • Гартман II Кіркберг (15131521/29);
  • Ёган III фон Гененберг-Шлезінген (1521/29 — 1541);
  • Філіп Шэнк цу Швайнсберг (15411550);
  • Вольфганг Дытрых фон Ойзіггайм (15501558);
  • Вольфганг Шуцбар (15581567);
  • Філіп Георг Шэнк цу Швайнсберг (15671568);
  • Вільгельм Гартман фон Клаўэр цу Вора (15681570);
  • Бальтасар фон Дэрнбах (15701606);
  • Юліус Эктэр фон Меспельбрун (15761602);
  • Ёган Фрыдрых фон Швальбах (16061622);
  • Ёган Бернхард Шэнк цу Швайнсберг (16231632);
  • Ёган Адольф фон Гоэнек (16331635);
  • Герман Георг фон Нойгаф (16351644);
  • Яахім фон Гравенег (16441671);
  • Бернхард Густаў фон Бадэн-Дурлах (16711677);
  • Плацыдус фон Дростэ (16781700);
  • Адальберт I фон Шлайфрас (17001714);
  • Канстанцін фон Бутлар (17141726);
  • Адольф фон Дальберг (17261737);
  • Аманд фон Бусек (17371756), з 1752 года князь-біскуп.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]