Фінікійскае пісьмо

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Фінікійскае пісьмо
Phoenician alphabet.svg
Тып пісьма кансанантнае
Мовы фінікійская, іўрыт, маавіцкая, аманіцкая
Гісторыя
Дата стварэння каля 1050 да н.э.
Перыяд каля 1500 да н.э., паступова эвалюцыянавала ў іншыя сістэмы пісьма
Найстаражытны дакумент стэла Меша
Паходжанне невядома
Развілася ў арамейскае пісьмо, яўрэйскі алфавіт, грэчаскі алфавіт, малаазійскія алфавіты, лацінскі алфавіт, іберскае пісьмо, лівійскае пісьмо і г.д.
Роднасныя угарыцкае пісьмо, паўднёвааравійскае пісьмо
Уласцівасці
Напрамак пісьма справа налева
Знакаў 22
Дыяпазон Юнікода U+10900 to U+1091F
ISO 15924 Phnx
Commons-logo.svg Фінікійскае пісьмо на Вікісховішчы

Фінікійскае пісьмо — адна з першых зафіксаваных у гісторыі чалавецтва сістэм фанетычнага пісьма. З'явілася каля XV стагоддзя да н. э. і стала родапачынальніцай ўсіх сучасных алфавітных і многіх іншых сістэм пісьма.

Выкарыстоўвала кансанантны прынцып, г.зн. для запісу слоў выкарыстоўваліся толькі зычныя гукі, а значэнне галосных пакідалася на разуменне чытача. Тэкст запісваўся справа налева.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Першапачаткова жыхары Фінікіі карысталіся клінапісным пісьмом, якое яны перанялі ў народаў Месапатаміі. Але клінапіс быў даволі складаным і таму нязручным для вядзення гандлёвых запісаў і разлікаў. Фінікійцы прыдумалі больш простую сістэму пісьма. У ёй кожны значок быў літарай і абазначаў асобны зычны гук, а не слова. Такіх значкоў, або літар, было 22. Літары расстаўляліся ў пэўным парадку, у выніку чаго атрымаўся алфавіт.

Старажытныя грэкі запазычылі ў фінікійцаў іх алфавіт. Грэкі сталі абазначаць значкамі не толькі зычныя, але і галосныя гукі. Першыя дзве фінікійскія літары «алеф» і «бет» далі назву слову «алфавіт»

Фінікійскае пісьмо з'яўляецца адным з першых алфавітных пісьменстваў у свеце. Практычна ўсе алфавітныя пісьменнасці свету (за выключэннем японскай каны і карэйскага пісьма) маюць карані менавіта ў фінікійскім пісьме. Іншыя пісьменствы, якія маюць алфавітную структуру — старажытнаперсідскі клінапіс і мераіцкае пісьмо, не прыжыліся.