Хендрык Адамсан

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Хендрык Адамсан
эст.: Hendrik Adamson
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння:

6 кастрычніка 1891(1891-10-06)

Месца нараджэння:

Kärstna parish[d], Q12378680?

Дата смерці:

7 сакавіка 1946(1946-03-07) (54 гады)

Месца смерці:

Tuhalaane parish[d], Q11148467?, Эстонія

Пахаванне:

Helme Cemetery[d]

Грамадзянства:

Flag of Estonia.svg Эстонія Flag of the Soviet Union.svg СССР

Літаратурная дзейнасць
Род дзейнасці:

настаўнік, пісьменнік, паэт, эсперантыст

Мова твораў:

эсперанта


Хендрык Адамсан (эст.: Hendrik Adamson; 6 кастрычніка 18917 сакавіка 1946) — эстонскі паэт і педагог.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Хендрык Адамсан нарадзіўся 6 кастрычніка 1891 года ў сям'і краўца ў падворак Патсі (Pats) у вёсцы Метсакуру (Metsakuru), воласці Kärstna (у наш час вёска Veisjärve, Tarvastu прыход), Вільяндзіскага павета.

З 1911 года працаваў настаўнікам у школе Torma Võtikvere. З 1919 па 1927 год быў загадчыкам пачатковай школы ў эстонскай вёсцы Kärstna. Пасля Адамсан стаў прафесійным пісьменнікам, членам эстонскага Саюза пісьменнікаў.

Хендрык Адамсан некаторы час працаваў настаўнікам у Valgamaal Lõvel (1940) і Kärstnas (1944).

Мову эсперанта Адамсан вывучыў да канца 1929 года і ўжо ў 1930 годзе пачаў пісаць арыгінальныя вершы на гэтай мове. У поўнай жа меры яго талент раскрыўся на эстонскай мове. Яго першыя вершы на эстонскай друкаваліся ў газетах з 1913 года, сваю першую кнігу пра напісаў у 1919 годзе[1].

Сканаў 7 сакавіка 1946 года, пахаваны на эстонскіх могілках у невялікім горадзе Helme на поўдні Эстоніі. Творы пісьменніка перакладзены на рускую (пёр. Барыс Штэйн), англійскую і італьянскую мовы.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Forpasis kure la juneco,
temp' tro revema sen prudent'-
- kaj estingiĝis purpurmeĉo
en malproksima orient'.

Min tro lacigis voj' ŝtonoza,
sur dorso sidas zorgo-ĝib',
mi iras, iras, senripoza
vagulo, sub sortbata vip'.

Min jam, post lastaj lacaj paŝoj,
atendas tombo: frosta lit',
kaj ĉirkaŭ kruco el kreskaĵoj
de l' ter volviĝos sole vit'.

Хендрык Адамсан. Верш "Vesperkanto"

Адамсан пісаў на эстонскай мове, шырока выкарыстоўваючы паўднёва-эстонскія дыялектызмы[2]. Некаторыя яго вершы напісаны на мове эсперанта.

Перу пісьменніка прыналежаць раманы «Kuldblond neitsi» (Бландзінка) і «Roheline sisalik» («Зялёная яшчарка», Тарту, 1925).[3]

Хендрык Адамсан напісаў вершы, улучаючы:

  • Mulgimaa (1919)
  • Inimen (1925)
  • Dekdu Poetoj (1934)
  • Auli novelaro (1934)
  • Aperis samizdata poemaro Hejmlando (1961, 1962)
  • Aperis lia poemaro Vesperkanto cxe la eldonejo de J. Régulo La Laguna, Stafeto : Beletraj kajeroj; (1967)
  • У літаратурнай хрэстаматыі Infera regalo kaj Vesperkanto (1979)
  • Auli, eldonejo Iltis, Saarbrücken (1983)

Зноскі

  1. Baldur Ragnarsson. Hendrik Adamson (1891—1946)
  2. Сергей Довлатов. Поэты Эстонии. Литературное обозрение.
  3. Maie Torim and Karl Muru, Pilk Hendrik Adamsoni elule ja luulele — Keel ja Kirjandus 1966, nr. 4, lk. 210—225

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Журнал Звезда. 1975. № 8. С. 211—212. Сергей Довлатов. Статья «Поэты Эстонии. Литературное обозрение».
  • Ojalo, Jaan. Hendrik Adamson — 100. En: Norda Prismo 1/1992, с. 6-8
  • Ojalo, Jaan. Adamson: Bardo de la hejmloko. En: Esperanto 84-a jaro 1991, n-ro 12 (1032), с. 2
  • Maie Torim, Karl Muru, «Pilk Hendrik Adamsoni elule ja luulele» — Keel ja Kirjandus 1966, nr. 4, стр. 210—225
  • Hando Runnel, «Jooksu pealt suudeldud». Ilmamaa, Tartu 1998; 4 artiklit Adamsonist стр. 208—216 и 315—340

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]