Цэнтральна-юпікская мова

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Цэнтральна-юпікская мова
Саманазва: Yup'ik, Cup'ik
Краіны: ЗША
Агульная колькасць носьбітаў: 19 000
Класіфікацыя
Катэгорыя: Мовы Паўночнай Амерыкі

Эскімоска-алеуцкая сям'я

эскімоская галіна
мовы юпік
Цэнтральна-юпікская
Моўныя коды
ISO 639-1:
ISO 639-2:
ISO 639-3: esu

Цэнтральна-юпікская мова (саманазвы: Yup'ik, Cup'ik) — мова юпікскай групы эскімоскай галіны эскімоска-алеуцкай сям'і[1], на якой размаўляюць юпік Цэнтральнай Аляскі. У нашы дні налічваецца 19 000 носьбітаў[2].

Пісьмовасць[правіць | правіць зыходнік]

Югтун

У 1900 г. шаман Уякук склаў піктаграфічную складовую пісьмовасць югтун[3]. Пазней ён замяніў піктаграмы на знакі, падобныя на лацінскае пісьмо. Югтун выкарыстоўваўся некаторымі місіянерамі сярод юпік. Адначасова каталіцкія і пратэстанцкія місіянеры ўжывалі для цэнтральна-юпікскай мовы літары лацінскага алфавіта.

У 1960-я гг. група амерыканскіх лінгвістаў з Фэрбанксу на чале Айрын Рыд[4] распрацавала варыянт арфаграфіі, прыдатны для англійскай клавіатуры. У ім спалучэнні лацінскіх літар і знакаў адлюстроўвалі спецыфіку маўлення юпік[5]. Дзякуючы гэтаму стала магчымым друкаванне тэкстаў на цэнтральна-юпікскай мове без дадатковага абсталявання і з 1973 г. — выкладанне на ёй у школах Аляскі.

Зноскі