Чамдоская аперацыя

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Чамдоская аперацыя
Асноўны канфлікт: Грамадзянская вайна ў Кітаі
TAR-TAP-TAC.png
Дата кастрычнік 1950
Месца Чамдо
Вынік Перамога НВАК
Праціўнікі
Flag of Tibet.svg Тыбет Flag of the People's Republic of China.svg КНР
Камандуючыя
Нгапо Нгаванг Джыгме Здаўся Чжан Гохуа
Сілы бакоў
8500 40000
Страты
5000 114

Чамдоская аперацыя (кіт. 昌都 战役, кастрычнік 1950) - аперацыя НВАК па разгрому тыбецкай арміі ва ўсходнім Тыбеце і стварэнню ўмоў для «мірнага вызвалення Тыбету».

Перадгісторыя[правіць | правіць зыходнік]

У 1911 годзе, падчас Сінхайская рэвалюцыі, большасць тэрыторый, падначаленых цынскай імперыі, абвясьцілі сваю незалежнасць. Калі ў 1928 году партыя Гаміньдан ўстанавіла кантроль над большай часткай тэрыторыі былой імперыі Цын, гэты кантроль быў хутчэй фармальным: Чан Кайшы больш-менш упэўнена кантраляваў толькі Нанкін і прылеглыя правінцыі. Тым не менш, гаміньданаўскі ўрад заўсёды настойвала на кітайскім суверэнітэце над усімі тэрыторыямі, якія ўваходзілі ў склад Цынскай імперыі або залежнымі ад яе (уключаючы Тыбет, Манголію і Туву).

У 1949 годзе Камуністычная партыя Кітая перамагла ў грамадзянскай вайне, выцісніўшы рэшткі гаміньданаўскіх сіл на востраў Тайвань. 2 верасня 1949 года было абвешчана аб тым, што кітайская Народна-вызваленчая армія мае намер вызваліць Тыбет. 1 кастрычніка 1949 г. у Пекіне была абвешчана Кітайская народная рэспубліка. Малалетні Панчэн-Лама X адправіў Мао Цзэдуну тэлеграму падтрымкі і заклікаў як мага хутчэй «вызваліць» Тыбет.

23 лістапада 1949 года Мао Цзэдун звярнуўся да маршала Пэн Дэхуая адносна плана ўступлення арміі КПК у Тыбет з паўночнага захаду, але гэты план быў аспрэчаны па тэхнічных прычынах [1]. Быў прыняты план ўварвання з паўднёвага ўсходу і паўднёвага захаду. У студзені 1950 года ЦК КПК і яго Ваенная Рада накіравалі дырэктыву Паўднёва-заходняму бюро ЦК КПК аб пачатку паходу на Тыбет. 18 сакавіка 1950 года войска 18-га корпуса накіравалася з Сычуані ў Кам і заняло Дарцэда (Кандзін), 28 траўня перадавыя часткі 30-тысячнай арміі дасягнулі Гардзе. Далейшае прасоўванне ішло вельмі павольна: даводзілася будаваць дарогі і базы. Спроба Кітайскага ўрада ўступіць у перамовы з рэгентам Тактра і Кашагам была безвыніковай [2]. 29 ліпеня пекінскае радыё перадало словы генерала Лю Бачэна, што галоўная мэта Паўднёва-заходняй ваенна-адміністрацыйнай камісіі - «вызваліць Тыбет» і НВАК «павінна атакаваць». Да канца лета засяроджванне кітайскіх войскаў у асноўным завяршылася.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Goldstein M.C. 2007. A History of Modern Tibet, v. 2. The Calm Before the Storm: 1951—1955. Berkeley — Los Angeles: Univ. of California Press.
  2. Кузьмин С. Л. Скрытый Тибет. История независимости и оккупации. С.Петербург, изд. А.Терентьева, 2010.