Чувашская мова

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Чувашская мова
Саманазва Чӑваш чӗлхи
Краіны Расія
Рэгіёны Чувашыя, Татарстан, Башкірыя, Самарская вобласць, Ульянаўская вобласць, Саратаўская вобласць
Афіцыйны статус Шаблон:Сцяг Чувашыі Чувашыя
Арганізацыя, якая рэгулюе Chuvash State Institute of Human Sciences[d]
Агульная колькасць носьбітаў 1 152 404[1]
Статус 3 definitely endangered[d][2]
Класіфікацыя
Катэгорыя Мовы Еўразіі

Алтайская сям'я

Цюркская галіна
Булгарская група
Моўныя коды
ДАСТ 7.75–97 чув 795
ISO 639-1 cv
ISO 639-2 chv
ISO 639-3 chv
WALS chv
Atlas of the World’s Languages in Danger 338
Ethnologue chv
IETF cv
Glottolog chuv1255
Wikipedia-logo-v2.svg Вікіпедыя на гэтай мове

Чувашская мова (чуваш. Чӑваш чӗлхи) — нацыянальная мова чувашоў, дзяржаўная мова Чувашскай Рэспублікі, мова чувашскіх суполак, якія пражываюць за межамі Чувашскай Рэспублікі. У генеалагічнай класіфікацыі моў свету адносіцца да булгарской групы цюркскай моўнай сям'і (на думку шэрагу даследчыкаў, заходнехунскай галіны) і з'яўляецца адзінай жывой мовай гэтай групы.

Распаўсюджаны ў Чувашыі, Татарстане, Башкірыі, Самарскай, Ульянаўскай, Саратаўскай, Пензенскай абласцях, а таксама ў некаторых іншых абласцях, краях і рэспубліках Урала, Паволжа і Сібіры. У Чувашскай рэспубліцы з'яўляецца дзяржаўнай мовай (разам з рускай).

Колькасць носьбітаў - каля 1.150.000 чалавек (перапіс 2010 года); пры гэтым колькасць этнічных чувашоў па дадзеных перапісу 2002 года складала 1 млн. 637 тыс. чалавек; прыкладна 55% з іх пражывае ў Чувашскай Рэспубліцы.

На чувашскай мове вядзецца выкладанне з 1-га па 5 клас у чувашская школах рэспублікі.

Чувашская мова вывучаецца як прадмет у школах Чувашскай Рэспублікі, вывучаецца як прадмет на працягу двух семестраў ў шэрагу ВНУ рэспублікі. У Чувашскай Рэспубліцы на чувашскай мове выходзяць рэгіянальныя радыё- і тэлепраграмы, выдаюцца перыядычныя выданні. Афіцыйнае справаводства ў рэспубліцы вядзецца на рускай мове.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

М. І. Ягораў вылучае 3 асноўныя кампаненты ў глотагенезе чувашскай мовы:

Сучасная агульнанацыянальная чувашская мова склалася ў 15 ст. на базе дыялектаў сярэднебулгарскай мовы. Найважнейшую ролю ў глотагенезе выканалі 3 асноўныя кампаненты: 1) сярэднябулгарская мова-аснова (якая ўжо засвоіла значную колькасць сярэднекіпчацкіх запазычанняў, у тым ліку і лексіку мангольскага, пярсідскага, арабскага паходжання); 2) горнамарыйскі субстрат; 3) моцнае кантактнае ўздзеянне з боку казанска-татарскай і мішарскай моў, якое праяўляецца ў рознай ступені на ўсіх узроўнях чувашскай мовы.

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Вікіпедыя

Вікіпедыя мае раздзел, напісаны
Тӗп страница чувашскай