Шварн Данілавіч

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Шварн Данілавіч
Вялікі князь літоўскі
1267 — 1270
Папярэднік Войшалк
Пераемнік Трайдзень
Кароль рускі
1264 — 1270
Папярэднік Даніла Раманавіч
Пераемнік Леў Данілавіч
 
Дзейнасць манарх, royalty
Нараджэнне 1230[1]
Смерць 1270 ці 1269[1][1]
Пахаванне
Дынастыя Рурыкавічы
Бацька Даніла Раманавіч
Маці Ганна Мсціслаўна[d]
Жонка Міндоўгаўна[d]

Шварн Данілавіч, хроснае імя Іаан (1230-я — 1270) — кароль рускі (12641270), вялікі князь літоўскі (12671270). Малодшы сын галіцка-валынскага князя і рускага караля Данілы.

У 1254 годзе ажаніўся з дачкой Міндоўга, у 1255 годзе браў удзел у паходзе цесця на Люблін. У 1256 годзе разам з бацькам, братамі Раманам і Львом, ваўкавыскім кн. Глебам і свіслацкім кн. Ізяславам хадзіў супраць ятвягаў. Удзельнічаў у паходах кн. Данілы на гарады балахоўскай зямлі[uk], прызналыя мангольскую ўладу.

Позняй вясною 1262 года ўдзельнічаў у мазоўскім паходзе Міндоўга. Пасля захопу Плоцка літоўска-рускае войска аблажыла ў Яздаве пад Варшавай мазавецкага кн. Земавіта з сынам Конрадам. Праз здраду Яздаў быў захоплены Міндоўгам і Шварнам, падчас штурму загінуў Земавіт, а Конрад трапіў у палон. Паводле адной з версій, Шварн уласнаручна адсек галаву Земавіту, свайму швагру, што аднак малаверагодна. Мазавецкае рыцарства ў пагоні пацярпела паразу пад Длугасёдламі (5.8.1262).

У 1264 годзе па смерці бацькі Шварн атрымаў Холм, праўда, склад і дакладныя межы ўдзелаў Данілавічаў застаюцца дыскусійнымі[2], але, бо Холм быў рэзідэнцыяй кн. Даніла апошнімі гадамі жыцця, напэўна, Шварн лічыўся непасрэдным спадкаемцам бацькі.[3] У 1264 годзе разам з дзядзькам кн. Васількам Раманавічам дапамог Войшалку вярнуць уладу ў Літве, заваяваць Нальшаны і Дзяволтву, адпомсціць ворагам. Пасля гэта на чале ўласных і літоўскіх войскаў напаў на Малую Польшчу, але Баляслаў Сарамлівы ў адказ парабаваў уладанні Шварна і разбіў яго пагоню пад Бранскам, што пахіснула пазіцыі Шварна ў Галіцка-Валынскім княстве на карысць яго брата і канкурэнта Льва.

У 1266 годзе Шварн з літоўскім і татарскім падмацаваннямі напаў на Сандаміршчыну, але быў разбіты Баляславам Сарамлівым пад Завіхостам (18.7.1266), бо не дачакаўся валынскіх падмацаванняў свайго дзядзькі кн. Васількі і напаў на палякаў першым, за што Васілька пазней наракаў яму.

У 1267 годзе атрымаў ад Войшалка ўладу ў Літве. Шварн прасіў Войшалка княжыць разам з ім, але той адмовіўся. Пасля забойства Войшалка кн. Львом Данілавічам, становішча Шварна ў Літве пахіснулася. У 1269 годзе памёр «бацька і гаспадар» Войшалка, саюзнік і дзядзька Шварна, уладзімірскі кн. Васілька Раманавіч. Памёр Шварн у 1270 годзе, магчыма, быў забіты.

Нашчадкаў не пакінуў, пасля яго смерці да ўлады ў Літве прыйшоў Трайдзень. Воласці Шварна на Русі дасталіся Льву Данілавічу.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 (unspecified title) Праверана 30 чэрвеня 2019.
  2. Горский А. А. Русские земли… С. 35-37.
  3. Пчёлов Е. В. Рюриковичи — уникальный…

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Горский А. А. Русские земли в XIII—XIV веках. Пути политического развития. М., 1996.
  • Пчёлов Е. В. Рюриковичи — уникальный историко-генеалогический феномен // Семьи Рюриковичей в истории России. Материалы VII Новгородских генеалогических чтений. Великий Новгород, 2005. С. 21-65.