Шона (мова)

Шона
Саманазва	chiShona
Краіны	Зімбабвэ, Мазамбік, Замбія, Батсвана
Афіцыйны статус	Зімбабвэ
Агульная колькасць носьбітаў	каля 10 000 000 (2001, адзнака)
Класіфікацыя
Катэгорыя	Мовы Афрыкі
Нігера-кангалезская макрасям'я Бенуэ-кангалезская сям'я Бантоідная галіна Група банту Зона S
Пісьменнасць	лацінка
Моўныя коды
ДАСТ 7.75–97	шон 807
ISO 639-1	sn
ISO 639-2	sna
ISO 639-3	sna
WALS	krg і shn
Ethnologue	sna
Linguasphere	99-AUT-a
ABS ASCL	9207
IETF	sn
Glottolog	core1255 і shon1251
Вікіпедыя на гэтай мове

Шона — мова банту, родная мова народа шона. Распаўсюджана ў Паўднёвай Афрыцы, галоўным чынам у Зімбабвэ (дзе яе носьбіты складаюць большасць). Раней шона мог называцца каранга. Разам з мовай ндэбеле і англійскай — афіцыйная мова Зімбабвэ. Носьбіты шона складаюць каля 80% насельніцтва Зімбабвэ (даныя SIL International, 1989). Па апошніх дадзеных Ethnologue, усяго носьбітаў розных дыялектаў шона каля 10 млн.

Шона мае пісьмовую традыцыю: першыя спробы стандартызацыі адносяцца да пачатку XX стагоддзя, а сучасная арфаграфія была замацавана ў 1950-я гады. Першы раман на шона - «Феса» Саламона Мутсвайра выйшаў у 1957 годзе. Шона выкладаецца ў школах як прадмет, але навучанне на ім не вядзецца. Існуюць навуковыя працы аб шона, слоўнікі (галоўным чынам шона-англійскія). Літаратурная шона заснавана на дыялектах каранга (правінцыя Масвінга) і зезуру (цэнтр і поўнач краіны), аднак па закону ўсе дыялекты роўныя і выкладаюцца ў мясцовых школах.

Літаратура

• Fortune, G. (1955) An Analytical Grammar of Shona London: Longmans Green.
• Brauner, Sigmund (1995) A grammatical sketch of Shona : including historical notes. Köln: Rüdiger Koppe.
• Carter, Hazel (1986) Kuverenga Chishóna : an introductory Shona reader with grammatical sketch (2nd edition). London: SOAS.

Спасылкі

• Шона ў Ethnologue
• Невялікі шона-англійскі слоўнік
• Кароткія звесткі пра граматыку, размоўнік Архівавана 2 чэрвеня 2008. (англ.)