Эльзас-Латарынгія

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Эльзас-Латарынгія
ням.: Elsass-Lothringen

Імперская правінцыя
Flag of France.svg
1871 — 1918


Flag of the Republic of Alsace-Lorraine.svg
Dienstflagge Elsaß-Lothringen Kaiserreich.svg Wappen Deutsches Reich - Elsass-Lothringen.svg


Сцяг Герб
German Empire - Alsace Lorraine (1871).svg
Эльзас-Латарынгія на карце Германскай імперыі
Сталіца Страсбург
Мова(ы) нямецкая, французская
Грашовая адзінка марка, франк

Імперская зямля Эльзас-Латарынгія (ням.: Reichsland Elsaß-Lothringen, фр.: Alsace-Lorraine) — «імперская зямля» Германскай імперыі, размешчаная на тэрыторыі сённяшняй Усходняй Францыі. Уключала Эльзас і ўсходнюю Латарынгію, звязаныя агульнай гісторыяй.

Дзяржаўны лад[правіць | правіць зыходнік]

У адрозненне ад дзяржаў ці прускіх правінцый, якія ўваходзяць у склад імперыі, Эльзас-Латарынгія непасрэдны падпарадкоўвалася імператару, прадстаўленаму намеснікам (ням.: Statthalter); у 1871—1879 гадах яго функцыі выконваў обер-прэзідэнт (ням.: Oberpräsident). З 1911 года ў Эльзаса-Латарынгіі з'явіўся ландтаг, які складаўся з першай палаты і другой палаты, да гэтага яго функцыі выконваў зямельны камітэт (ням.: Landesausschuss), якія выбіраўся трыма бецырктагамі, выканаўчым органам з'яўлялася міністэрства (Ministerium), на чале якога стаяў дзяржаўны сакратар (Staatssekretär), вышэйшым судовым органам — Вышэйшы зямельны суд Кольмара (Oberlandesgericht Colmar), прадстаўнікоў у Бундэсраце Эльзас-Латарынгія не мела, у Рэйхстаг прамым галасаваннем выбірала 15 членаў. Тэрыторыя Эльзас-Латарынгіі была падзелена на адміністрацыйныя акругі (ням.: Regierungsbezirk), прадстаўнічыя органы адміністрацыйных акруг — бецыркстагі (ням.: Bezirkstag), інтарэсы імператара прадстаўлялі ўрадавыя прэзідэнты (ням.: Regierungspräsident).

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Утварэнне «імперскай зямлі»[правіць | правіць зыходнік]

Латарынгія плача на плячы Эльзаса. Помнік у Нансі

Пасля франка-прускай вайны значная частка Латарынгіі і амаль увесь Эльзас былі перададзены Германіі. У той жа час у Францыі актыўным быў рэваншысцкі рух у падтрымку аднятых правінцый, у гонар Эльзаса і Латарынгіі ў многіх гарадах краіны называліся вуліцы, у Нансі — старажытнай сталіцы Латарынгіі, якая засталася ў складзе Францыі — быў адкрыты алегарычны помнік дзвюм правінцыям.

Супрацьпраўныя і правакацыйныя дзеянні ваенных колаў Германіі ў стаўленні да жыхароў эльзаскага гарадка Цаберн (цяпер — Саверн) (Цабернскі інцыдэнт) у 1913 г. прывялі да палітычнага крызісу ў Германіі.

У часы Першай сусветнай вайны эльзасцы і латарынгцы адмаўляліся ваяваць у нямецкай арміі, іх дэвізам быў лаканічны выраз: «Без нас!». У лістападзе 1918 г. была абвешчана Эльзаская Савецкая Рэспубліка, але да канца вайны саюзнікі занялі значную частку Эльзаса і Латарынгіі. Паводле ўмоў Версальскага мірнага дагавора, Францыя ў 1918 годзе вярнула сабе гэтыя землі.

Далейшая гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Пасля акупацыі Францыі ў 1940 годзе, Эльзас і Латарынгія зноў перайшлі пад кантроль Германіі. У 1944 годзе яны былі заняты саюзнымі войскамі, і пасля вайны афіцыйна вернуты Францыі. На тэрыторыі Эльзаса і Латарынгіі сёння размешчаны французскія дэпартаменты Верхні Рэйн, Ніжні Рэйн і Мозель.

Города[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]