Юзаф Газы

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Юзаф Газы
Józef Gazy
Юзэф Газы (з левага боку), праф. Казімеж Міхалоўскі і Барбара Левандоўская ў лабараторыі рэстаўрацыі Нацыянальнага музея ў Варшаве. На фоне фрэскі з сабора ў Фарасе
Юзэф Газы (з левага боку), праф. Казімеж Міхалоўскі і Барбара Левандоўская ў лабараторыі рэстаўрацыі Нацыянальнага музея ў Варшаве. На фоне фрэскі з сабора ў Фарасе
Род дзейнасці:

мастак, скульптар і рэстаўратар

Дата нараджэння:

1910(1910)

Грамадзянства:

польскае

Дата смерці:

1998(1998)

Альма-матар:

Акадэмія прыгожых мастацтваў у Варшаве[d]

Помнік Польска-Савецкага Братэрства па Зброі ў Легніцы – адна з найбольш вядомых скульптур Газы

Юзаф Газы (польск. Józef Gazy, 1910–1998) – польскі мастак, скульптар і рэстаўратар. Аўтар некалькіх дзесяткаў помнікаў, усталяваных у грамадскіх месцах у розных гарадах Польшчы. У 60-х гадах – кіраўнік групы рэстаўратараў, якія адказвалі за зняцце са сцен, кансервацыю і падрыхтоўку да транспартоўкі фрэсак з сабора ў Фарасе.

Юзаф Газы нарадзіўся ў 1910 годзе[1]. У 1937 годзе скончыў варшаўскую Акадэмію вытанчаных мастацтваў[2].

У 1945 годзе далучыўся да Бюро аднаўлення сталіцы. Быў адным са стваральнікаў варшаўскага Помніка Братэрства па Зброі[3], узнавіў адсутнічыя элементы разбуранай Калоны Жыгімонта[4][5]. У 40-я гады быў адным з скульптараў, адказных за афармленне будынкаў Маршалкоўскага жылога раёна ў Варшаве[6]. У 1951 годзе ў Лягніцы быў адкрыты Помнік Польска-Савецкага Братэрства па Зброі, адна з найбольш вядомых яго работ. У гады сталінізму мастак стварыў яшчэ чатыры аналагічных помніка для розных гарадоў Польшчы.

У 1962 году Юзаф Газы належаў да польскай археалагічнай экспедыцыі, якая вяла раскопкі ў Фарасе[7][8]. Ён кіраваў працай групы кансерватараў, якая займалася захаваннем фрэсак, выяўленых у саборы Фараса, здыманнем іх з мураў і падрыхтоўкай для транспарціроўкі[9][10]. Большую частку работ у Фарасе выконваў асабіста, яму дапамагала Марта Кубяк[11]. На месцы раскопак заставаўся да самага канца работ і выехаў у апошняй групе разам з праф. Казімежам Міхалоўскім, Стэфанам Якабельскім, Тадэвушам Дзержыкраем-Рагальскім, Маркам Марцінякам, Антонім Aстрашом і фатографам экспедыцыі Анджэем Дзеваноўскім непасрэдна перад затапленнем Фараса водамі возера Насэр[7]. Дзякуючы яго уменням і працы з месца раскопак удалося выратаваць больш чым 120 фрэсак. Падчас працы ў Егіпце Газы таксама дапамагаў Вільяму Адамсу ў кансервацыі насценнага жывапісу на размешчаным паблізу месцы археалагічных раскопак у Мэйнарці.

У 1966–1969 гадах працаваў у Нацыянальным музеі Судана ў Хартуме над кансервацыяй фрэсак і падрыхтоўцы іх да адкрыцця пастаяннай выставы хрысціянскага нубійскага жывапісу ў 1972 годзе. Па вяртанні на радзіму працаваў над польскай часткай археалагічнай калекцыі, прывезенай з Судана камандай доктара Ганны Енджаеўскай. Выстава фрэсак адкрылася ў Польшчы ў 1974 годзе ў Галерэі Фарас. За працу над выратаваннем нубійских археалагічных помнікаў Юзэф Газы атрымаў суданскі Ордэн Заслуг.

У сярэдзіне 70-х гадоў XX стагоддзя Газы вярнуўся да перапыненай кар'еры скульптара. Тым не менш заставаўся ў кантакце з Цэнтрам міжземнаморскай археалогіі як эксперт і рэстаўратар, працаваў пры кансервацыі скульптур Афіны, льва і антылопы, знойдзеных у храме Аллат ў Пальміры[8]. У 1988 годзе перад Саборам Уваскрэсення Хрыстова і св. Апостала Тамаша ў Замасце быў адкрыты помнік Яну Паўлу II яго аўтарства, адзін з першых у Польшчы і ў свеце[12].

Юзаф Газы памёр ў 1998 годзе[13].

Зноскі

  1. Polski indeks biograficzny, рэд. G. Baumgartner, с. 427.
  2. W. Godlewski, Józef Gazy (1910–1998), „Polish Archaeology in the Mediterranean. Research”, 10 (1998), с. 9.
  3. P. Giergoń, Warszawa – Pomnik Braterstwa Broni, Sztuka.net.
  4. H. Sygietyńska, Kamień w architekturze i rzeźbie Warszawy, с. 105.
  5. J.Górski, Warszawa w latach 1944–1949. Odbudowa, с. 420.
  6. A.K. Olszewski, Dzieje sztuki polskiej 1890–1980 w zarysie', с. 87.
  7. 7,0 7,1 T. Dzierżykray-Rogalski, W dwudziestolecie polskiego sukcesu w Faras. Dziennik terenowy uczestnika polskiej ekspedycji, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, 2 (1982) nr 27, с. 280, 285.
  8. 8,0 8,1 W. Godlewski, Józef Gazy (1910–1998), „Polish Archaeology in the Mediterranean. Research”, 10 (1998), с. 10.
  9. M. Łukasiewicz, Co nowego w starożytności?, с. 165.
  10. S. Jakobielski, Die Rettung der Wandgälde von Faras, у: Faras die Katedrale aus dem Wüstensand, рэд. W. Seipel , с. 51–56.
  11. H. Jędrzejewska, Konserwacja dwóch malowideł ściennych z Faras, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie”, 9 (1965), с. 253.
  12. J. Jaworska, Jan Paweł II sztuce polskiej, у: Materiały XV Sesji Stałej Konferencji Archiwów, Bibliotek i Muzeów Polskich na Zachodzie 23-26.9.1993, рэд. M. Jagosz, с. 37.
  13. W. Godlewski, Józef Gazy (1910–1998), „Polish Archaeology in the Mediterranean. Research”, 10 (1998), с. 9–10.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Dzierżykray-Rogalski T., W dwudziestolecie polskiego sukcesu w Faras. Dziennik terenowy uczestnika polskiej ekspedycji, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, 2 (1982) nr 27, с. 249–290.
  • Faras die Katedrale aus dem Wüstensand, рэд. W. Seipel, Wien 2002.
  • Giergoń P., Warszawa – Pomnik Braterstwa Broni, Sztuka.net.
  • Godlewski W., Józef Gazy (1910–1998), „Polish Archaeology in the Mediterranean. Research”, 10 (1998), с. 9–10.
  • Górski J., Warszawa w latach 1944–1949. Odbudowa, Warszawa 1988. ISBN 9788301033224.
  • Jędrzejewska H., Konserwacja dwóch malowideł ściennych z Faras, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie”, 9 (1965), с. 217–258.
  • Łukasiewicz M., Co nowego w starożytności?, Warszawa 1976.
  • Materiały XV Sesji Stałej Konferencji Archiwów, Bibliotek i Muzeów Polskich na Zachodzie 23-26.9.1993, рэд. M. Jagosz, Rzym 1994.
  • Olszewski A.K., Dzieje sztuki polskiej 1890–1980 w zarysie, Warszawa 1988. ISBN 9788322321249.
  • Polski indeks biograficzny, рэд. G. Baumgartner, München 1998. ISBN 3598345062.
  • Sygietyńska H., Kamień w architekturze i rzeźbie Warszawy, Warszawa 1978.