Юрый Брэзан

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Юрый Брэзан
Bundesarchiv Bild 183-E1114-0201-007, Berlin, 1. DSV-Jahreskonferenz, Jurij Brezan.jpg
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння: 9 чэрвеня 1916(1916-06-09)[1][2]
Месца нараджэння:
Дата смерці: 12 сакавіка 2006(2006-03-12)[1][2] (89 гадоў)
Месца смерці:
Грамадзянства:
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці: журналіст, перакладчык, пісьменнік
Валодае мовамі: верхнялужыцкая, нямецкая і лужыцкія мовы[5]
Мова твораў: лужыцкія мовы
Грамадская дзейнасць
Партыя
Член у
Узнагароды:
Ордэн Карла Маркса Нацыянальная прэмія ГДР
jurijbrezan.de
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

Юрый Брэзан (в.-лужын. Jurij Brězan, 9 чэрвеня 1916, Рэкельвіц12 сакавіка 2006, Каменц) — лужыцка-нямецкі пісьменнік.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Юрый Брэзан нарадзіўся ў 1916 годзе. Вучыўся ў школе ў Баўтцене — горадзе, які лічыцца цэнтрам верхнялужыцкай культуры. Пасля прыходу да ўлады фашыстаў ён таемна працаваў у лужыцкай арганізацыі «Домавіна» і быў актыўным удзельнікам руху супраціву сярод лужычанаў. У 19371938 гадах эміграваў у Прагу. Пасля вяртання быў арыштаваны і ў 19381939 гадах знаходзіўся ў зняволенні. З 1942 па 1944 гады быў салдатам вермахта і трапіў у палон да амерыканскіх войскаў.

У 19451948 працаваў прадстаўніком моладзі ў «Домавіне». З 1949 годзе стаў пісьменнікам.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Выбітным лужыцкім пісьменнікам XX стагоддзя Юрый Брэзан стаў дзякуючы сваім раманам, якія былі перакладзеныя амаль на 30 моваў. Трылогія пра Фелікса Ханушэ (19581964) — сацыяльны раман пра лужыцкага сельскага хлопчыка — разглядалася ў ГДР як прыклад сацыялістычнага рэалізму. У папулярным невялікім рамане «Стары бацька» (1982), дзе аўтар не спалохаўся выкарыстання трывіяльных творчых прыёмаў, гаварылася аб годнасці людской смерці, якую выбірае сабе чалавек. У творах Брэзана шмат элементаў з лужыцкага фальклору. Так, на аснове вобраза чараўніка Крабата Брэзан стварыў шырокі філасофскі эпас «Крабат» (першая частка выйшла ў 1976 годзе), у якім на фоне лужыцкіх народных легенд размясціў апавяданне аб сучасным прагрэсе. З дапамогай містычнага вобраза Крабата ён спрабаваў выявіць унутраныя асцярогі навукоўцаў-прыродазнаўцаў, якія не ведаюць этычна-маральных межаў.

За час сваёй літаратурнай кар’еры Юрый Брэзан атрымаў мноства прэмій у ГДР. У 19691989 гг. Юрый Брэзан быў намеснікам старшыні Саюза пісьменнікаў ГДР.

Пасля падзення камуністычнага рэжыму ў ГДР Брэзан змяніў свой светапогляд, які заключаўся ў выказаным паўстагоддзя таму меркаванні аб тым, што з перамогай над «драпежным» капіталізмам жыццё зменіцца да лепшага. У позняй фазе свайго жыцця пісьменнік разглядаў «захаванне міру» як ўмову існавання «краіны шчасця», што можа быць вынікам пакту розуму, сілы і грошай (другая частка «Крабата», 1994). Будучы ўдаўцом, ён вярнуўся ў ціхі дом у Горны Ганек, дзе кожны год пісаў па кнізе, як на нямецкай, так і на верхнялужыцкай мове.

Сачыненні[правіць | правіць зыходнік]

Трылогія пра Фелікса Ганаша
  • Der Gymnasiast (1959),
  • Semester der verlorenen Zeit (1959)
  • Mannesjahre (1964).
Раманы
  • 52 Wochen sind ein Jahr (1953)
  • Krabat oder Die Verwandlung der Welt (1976)
  • Bild des Vaters (1983)
  • Krabat oder Die Bewahrung der Welt (1993)
  • Die Leute von Salow (1997)
  • Die grüne Eidechse (2001)
Апавяданні
  • Christa (1957)
  • Borbas und die Rute Gottes (1959)
  • Die Reise nach Krakau (1966)
  • Die Schwarze Mühle (Story, 1968)
  • Der Brautschmuck (1979)
  • Wie das Lachen auf die Welt kam (1986)
  • Einsichten und Ansichten (1986)
  • Geschichten vom Wasser (1988)
  • Bruder Baum und Schwester Lärche (1991)
  • Das wunderschöne blaue Pferd (1991)
  • Hunds Tagebuch (2001)
Дзіцячыя апавяданні
  • Der Elefant und die Pilze (1964)
  • Die Abenteuer des Kater Mikosch (1967)
  • Dalmat hat Ferien (1985)
  • Rifko — aus dem Tagebuch eines Dackels (1994)
Аўтабіяграфічныя нарысы
  • Mein Stück Zeit (1989)
  • Ohne Pass und Zoll (1999)

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Гугнин А. А. Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней. — Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений. — М.: Российская академия наук. — С. 155, 159, 161—163, 167—170, 173—174, 185—186. — ISBN 5-7576-0063-2.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

  1. 1,0 1,1 Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118515276 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 9 красавіка 2014.
  2. 2,0 2,1 Jurij Brězan // filmportal.de — 2005. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118515276 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 10 снежня 2014.
  4. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118515276 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 30 снежня 2014.
  5. data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.