Юшкоўскі
Юшкоўскія(польск. Juśkowski, Juszkowski; англ. Juskowski; бел. Юшковскі; рус. Юшковские) — старажытны шляхецкі род Каралеўства Польскага, Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай. Род быў унесены ў родавыя кнігі шляхты Полацкага і Віцебскага ваяводстваў. Носілі польскі герб Слепаўрон.[1]
Сацыяльныя і прававыя падставы, на якіх трымаўся гэты шляхецкі род, былі раптоўна ліквідаваныя ў час Другой Рэчы Паспалітай, калі Канстытуцыя сакавіка 1921 года адмяніла ўсе юрыдычныя прывілеі шляхты, фактычна ліквідаваўшы яе як прызнаны стан і спыніўшы прававы статус, на якім гістарычна трымаліся такія роды, як Юшкоўскія.[2]
Паходжанне роду
[правіць | правіць зыходнік]Род мае дзве галіны. Праматаром першай галіны лічыцца Эліяш Юшкоўскі (рус. Элиаш Юшковскій), які быў удастоены шляхецтва каралём Жыгімонтам III Вазам за вайсковую службу і атрымаў герб Шлепаврон. Нашчадкі Эліяша валодалі маёнткамі ў Полацкім ваяводстве і ўжо ў чацвёртым пакаленні афіцыйна пацвердзілі свой шляхецкі статус.[3]
Другая шляхецкая галіна роду Юшкоўскіх, якая таксама карысталася гербам Слепаўрон, паходзіць ад Івана Юшкоўскага, уласніка родавога маёнтка Добрынь у Віцебскім ваяводстве. Нашчадкі гэтай галіны таксама валодалі зямельнымі ўладаннямі і, даказаўшы сваё шляхецкае паходжанне праз сем пакаленняў, былі афіцыйна прызнаныя ў шляхецкім стане.[4]
Уладанне маёнткамі і паходжанне роду было пацверджана судовымі працэсамі ў 1634 годзе.[4]
Герб
[правіць | правіць зыходнік]Род Юшкоўскіх карыстаўся гербам Слепаўрон, шырока распаўсюджаным сярод польска-літоўскай шляхты. Герб вядомы з XIII стагоддзя і выкарыстоўваўся многімі сем’ямі, што ўваходзілі ў адзін гербовы клан. Гэта прыватнаўласніцкі герб, які дакладна засведчаны з сярэдзіны XIV стагоддзя. У XVI стагоддзі ад герба Слепаўрон утварыўся асобны герб Корвін.[5]
Гербам Слепаўрон карысталіся больш за 350 родаў у Беларусі, Літве, Украіне і Польшчы, у тым ліку Гасеўскія, Касакоўскія, Красінскія, Пуласкія.[6]
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ Шапошникова, Н.В. "Heraldica" Историческій Сборникъ / Загородный пр. 8.: Паровая Скоропечатня Г. П. Пожарова.. — С.-Петербургъ, 1900. — С. 174.
- ↑ Xavier Jon Puslowski. The nobility of Poland: landowners of Poland: a personal view. — Createspace, North Charleston, SC: publisher not identified, 2011. — 597 с. — ISBN 978-1-4564-8833-8.
- ↑ Herboŭnik belaruskaj šljachty. T. 2: B / Sjarhej Aljaksandravič Rybčonak. — Minsk: NARB, 2007. — ISBN 978-985-6372-52-3.
- ↑ а б Herboŭnik belaruskaj šljachty. Tom 5: D / Dzmitryj Časlavavič Matvejčyk, A. Rachuba. — Minsk: "Belarusʹ", 2018. — ISBN 978-985-01-1252-1.
- ↑ Herboŭnik belaruskaj šljachty. Tom 4: H / Dzmitryj Časlavavič Matvejčyk, A. Rachuba. — Minsk: "Belarusʹ", 2016. — ISBN 978-985-01-1175-3.
- ↑ Herboŭnik belaruskaĭ shli︠a︡khty / T. Kapitsa, S. A. Rybchonak, A. K. Halubovich, Natsyi︠a︡nalʹny tsėntr pa arkhivakh i spravavodstvu Rėspubliki Belarusʹ, Natsyi︠a︡nalʹny histarychny arkhiŭ Belarusi, Belaruski navukova-dasledchy instytut dakumentaznaŭstva i arkhiŭnaĭ spravy. — Minsk: NHA Belarusi, 2002. — 1 с. — ISBN 978-985-6099-83-3.