Якаў Барысавіч Зяльдовіч

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Якаў Барысавіч Зяльдовіч
RUSMARKA-1827 Cropped.jpg
Дата нараджэння

8 сакавіка 1914(1914-03-08)

Месца нараджэння

Мінск, Мінская губерня, Расійская імперыя

Дата смерці

2 снежня 1987(1987-12-02) (73 гады)

Месца смерці

Масква, СССР

Грамадзянства

Flag of Russia.svg Расійская імперыя
Flag of the Soviet Union.svg СССР

Навуковая сфера

фізіка, фізічная хімія

Навуковая ступень

доктар фізіка-матэматычных навук (1939)

Навуковае званне

прафесар,
акадэмік АН СССР (1958)

Вядомыя вучні

М. І. Шакура beru
Г. А. Аскар'ян
А. А. Старабінскі
Р. А. Сюняеў

Узнагароды і прэміі
Герой Сацыялістычнай Працы  — 1949 Герой Сацыялістычнай Працы  — 1954 Герой Сацыялістычнай Працы  — 1956
Ордэн Леніна  — 1949 Ордэн Леніна  — 1962 Ордэн Леніна  — 1974 Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі — 1984
Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга  — 1945 Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга  — 1954 Ордэн «Знак Пашаны»  — 1954
Медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна»
Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.»
Медаль «Ветэран працы»
Медаль «У памяць 800-годдзя Масквы»
Ленінская прэмія Сталінская прэмія — 1943 Сталінская прэмія — 1949 Сталінская прэмія — 1951 Сталінская прэмія — 1953
20px Залаты медаль Каралеўскага астранамічнага таварыства 20px
Commons-logo.svg Якаў Барысавіч Зяльдовіч на Вікісховішчы

Я́каў Бары́савіч Зяльдо́віч (8 сакавіка 1914, Мінск — 2 снежня 1987, Масква) — савецкі фізік і фізіка-хімік. Акадэмік АН СССР (1958). Тройчы Герой Сацыялістычнай Працы (1949, 1951, 1954).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў сям'і адваката Барыса Навумавіча Зяльдовіча і Ганны Паўлаўны Ківеліёвіч. Вучыўся экстэрнам на фізіка-матэматычным факультэце Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта і фізіка-механічным факультэце Ленінградскага політэхнічнага інстытута, у аспірантуры Інстытута хімічнай фізікі АН СССР у Ленінградзе (1934), кандыдат фізіка-матэматычных навук (1936), доктар фізіка-матэматычных навук (1939).

Адзін са стваральнікаў атамнай бомбы (29 жніўня 1949) і вадароднай бомбы (1953) у СССР.

Найбольш вядомыя працы Якава Барысавіча па дэтанацыі, апісанню працэсаў гарэння, ядзернай фізіцы, астрафізіцы, гравітацыі. У 1939—1941 гадах Я. Б. Зяльдовіч і Ю. Б. Харытон упершыню ажыццявілі разлік ланцуговай рэакцыі дзялення ўрану.

У 1955 годзе падпісаў «Ліст трохсот».

Зяльдовіч і Солпітэр у 1964 годзе першымі (незалежна адзін ад аднаго) выказалі здагадку (цяпер яна стала агульнапрынятаю), што крыніцамі энергіі квазараў служаць акрэцыйныя дыскі вакол масіўных чорных дзір.

У працах Зяльдовіча па касмалогіі асноўнае месца займала праблема ўтварэння буйнамасштабнай структуры Сусвету. Вучоны даследаваў пачатковыя стадыі пашырэння Сусвету. Разам з супрацоўнікамі пабудаваў тэорыю ўзаемадзеяння гарачай плазмы пашыраемага Сусвету і выпраменьвання, стварыў тэорыю росту ўзмучэнняў у «гарачым» Сусвеце ў ходзе касмалагічную пашырэння, разгледзеў некаторыя пытанні, звязаныя з узнікненнем галактык у выніку гравітацыйнай няўстойлівасці гэтых узмучэнняў, паказаў, што ўзнікаюць утварэнні высокай шчыльнасці, якія з'яўляюцца, верагодна, протаскопішчамі галактык, маюць плоскую форму.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]