Янка Пачопка

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Янка Пачопка
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння: 26 кастрычніка 1890(1890-10-26)
Месца нараджэння:
Дата смерці: 26 мая 1977(1977-05-26) (86 гадоў)
Месца смерці:
Пахаванне:
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці: публіцыст, рэдактар, выдавец, перакладчык, фалькларыст, аграном
Мова твораў: беларуская

Янка Пачопка, сапраўднае Іван Пятровіч Пачопка (26 кастрычніка 1890, в. Летнікі, Дзісенскі павет Віленскай губ. — 26 мая 1977, в. Малінаўка Глыбоцкага р-на; Псеўданімы і крыптанімы: I.Р.; Башкір; Iв. П-ка; Праваслаўны; Шкiрба; Я. П.; Янка Башкiр; Я. Шкiр-ба) — беларускі свецкі праваслаўны і культурны дзеяч, удзельнік хрысціянскага руху пачатку XX ст., рэдактар і выдавец, пісьменнік, перакладчык, фалькларыст, аграном.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў сям'і лесніка Пятра Пачопкі. Скончыў Варанецкую сельскагаспадарчую школу (1914), затым 3-х месячныя курсы па жывёлагадоўлі і малочнай гаспадарцы пры Віленскім таварыстве сельскай гаспадаркі. Служыў чыноўнікам Дэпартамента земляробства Віленскай губерні. У 1920-я гады выдаў у Вільні шэраг кніг сельскагаспадарчай тэматыкі. У 1925 года рэдагаваў і выдаваў у Варшаве рэлігійны двухтыднёвік «Праваслаўны Беларус»[1], з чэрвеня 1925 года — штомесячнік-дадатак, дзе публікаваліся царкоўныя казанні на беларускай мове[2]. У 1930-я гады жыў на ўласнай гаспадарцы. У 1939—1958 гадах працаваў аграномам.

Быў блізкім сябрам Язэпа Драздовіча.[2] Мастак стварыў некалькі партрэтаў Я. Пачопкі, а таксама рыхтаваў ілюстрацыі да яго кніг, у т.л. у 1923 годзе ўсе ілюстрацыі да кнігі «Пчолы і як вадзіць іх у рамавых вуллях». Многія работы і некаторыя асабістыя рэчы Я. Драздовіча доўгі час захоўваліся ў сям'і Я. Пачопкі.

Меў траіх дзяцей — сына і дзвюх дачок. Дзядзька сяброўкі Саюза беларускіх патрыётаў Людмілы Краснадубскай.

Пахаваны ў в. Малінаўка Глыбоцкага раёна[2].

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Дэбютаваў перакладам з рускай у «Нашай Нівай» у 1912 годзе. Першыя вершы Я. Пачопкі «Дудар» апублікаваны ў «Нашай ніве» ў 1913 годзе[2], першае апавяданне «Злы лёс» у газеце «Савецкая Беларусь» у 1921 годзе. Між іншым аўтар камедыі «Гурток» (1926).

У міжваеннае дваццацігоддзе шырока друкаваўся на старонках заходнебеларускіх дзіцячых часопісаў («Заранка», «Praleski»)[2]. Супрацоўнічаў з заходнебеларускімі перыядычнымі выданнямі («Маланка», «Калосьсе», «Сялянская Ніва», «Chryścijanskaja Dumka»[1]).[2]

Збіраў народныя казкі і паданні, на аснове якіх напісаў кнігу «Народныя казкі і апавяданні Дзісненшчыны», але з яе ў 1927 годзе была надрукавана толькі адна казка «Дурнішча: Народная казка з Дзісненшчыны».

У 1920-я гады ў Вільні выйшлі кнігі Я. Пачопкі на сельскагаспадарчую тэматыку «Малочная карова: Як яе выбраць, карміць і даглядаць» (1923), «Пчолы і як вадзіць іх у рамавых вуллях» (1923), «Гародніцтва: Як трэба гаспадарыць на гародзе, каб мець добрае варыва» (1925), «Як выбраць добрага каня» (1928).

Рукапісны сшытак вершаў Я. Пачопкі захоўваўся ў яго старэйшай дачкі, Ліны Іванаўны Павульскай, якая перадала яго на сталае захаванне Дзяржаўнаму музею гісторыі беларускай літаратуры.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Календарыюм…
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Гарбінскі Ю. Беларускія рэлігійныя…

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 12. — Мн., 2001. — С. 245.
  • Беларускія пісьменнікі: біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. Т. 4. — Мн., 1994.
  • Гарбінскі Ю. Беларускія рэлігійныя дзеячы XX стагоддзя. — Мінск-Мюнхен, 1999.
  • Календарыюм // «Czasopis» № 10/2005
  • Кожан К. А. Янка Пачопка — паэт і аграном // Памяць: Шаркаўшчынскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі. — Мн., 2004. — С. 144
  • ЭГБ. Т.5.
  • Этнаграфія Беларусі: энцыклапедыя. — Мн., 1989.