Ян з княжатаў літоўскіх

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Ян з княжатаў літоўскіх
John from Lithuanian Dukes.PNG
 
Адукацыя: Балонскі ўніверсітэт
Дзейнасць: епіскап, канонік, пробашч, схаластык, прымас, кантар
Веравызнанне: Каталіцкая царква
Нараджэнне: 17 студзеня 1499
Кракаў, Польскае Каралеўства
Смерць: 28 лютага 1538 (39 гадоў)
Познань
Пахаванне: Кафедральны сабор Святога Станіслава
Дынастыя: Гедзімінавічы
Бацька: Жыгімонт I Стары
Маці: Кацярына Охстат-Тэльнічанка[d]

Ян (Януш) «з княжатаў літоўскіх» (8 студзеня 149918 лютага 1538) — біскуп віленскі (15121536), затым пазнаньскі (1536–1538).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Пазашлюбны сын караля польскага і вялікага князя ВКЛ Жыгімонта I Старога і Катажыны Охстат Цельнічанкі. Выхоўваўся ў Кракаве і Глогаве. У 1512 Ян «з князёў літоўскіх» кракаўскі, пазнаньскі і плоцкі канонік. У 1515 вывучаў у Балонскім універсітэце права. Працаваў у каралеўскай канцылярыі. У 1519 папа Леў X прызначыў яго кіраўніком віленскага біскупства. Аднак паўнату ўлады біскупа ён атрымаў толькі ў 1531 пасля канчатковага святарскага пасвячэння. Пасля прыезду ў Вільню біскуп Ян стаў фактычным намеснікам вялікага князя ў ВКЛ (1519—36). Актыўна ўдзельнічаў у кананізацыйным працэсе каралевіча Казіміра і стварэнні Статута ВКЛ 1529. Пры яго дапамозе Францыск Скарына заснаваў у Вільні друкарню, а з сярэдзіны 1520-х г. стаў яго сакратаром. Праводзіў палітыку бацькі ў адносінах абмежавання ўлады свецкіх магнатаў. Для ўмацавання ўлады дынастыі Ягелонаў распрацаваў (з Юрыем Радзівілам) праект прызнання ВКЛ каралеўствам (1526), аднак польскія магааты не дапусцілі гэтага. 19.5.1536 з-за рознагалоссяў з літоўскімі магнатамі Ян адмовіўся ад віленскага біскупства (прыкладна ў той час пакінуў Вільню і Ф. Скарына). 3 сакавіка 1537 біскуп пазнаньскі.

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]