Аляксандраўскае ваеннае вучылішча

Аляксандраўскае ваеннае вучылішча
Аляксандраўскае ваеннае вучылішча
Ранейшыя назвы	Александрынскі сіроцкі кадэцкі корпус (1849—1863)
Заснаваны	1849
Закрыты	1917
Тып	вышэйшае ваеннае вучылішча
Краіна	Расійская імперыя;
Адрас	Расійская імперыя, Масква

Алякса́ндраўскае вае́ннае вучы́лішча (руск.: Александровское военное училище) — ваенна-навучальная ўстанова Расійскай імператарскай арміі, якая рыхтавала афіцэраў пяхоты. Размяшчалася ў Маскве.

Гісторыя

Стварэнне і развіццё

Венгерскі паход паказаў перавагу афіцэраў з адукацыяй кадэцкіх карпусоў над тымі, хто атрымаў званне з радавых. Гэта прывяло да рашэння павялічыць колькасць ваенна-навучальных устаноў.

25 снежня 1849 года на базе Александрынскага сіроцкага інстытута ў Маскве быў створаны Александрынскі сіроцкі кадэцкі корпус для 400 сірот штаб- і обер-афіцэраў, а таксама чыноўнікаў з патомных дваран^[1]. Першым дырэктарам стаў П. А. Грэсер.

25 жніўня 1863 года ў сувязі з рэформай ваеннай адукацыі корпус быў пераўтвораны ў ваеннае вучылішча, якое з верасня таго ж года стала называцца Аляксандраўскім ваенным. Першы набор складаў каля 240 юнкераў. Першым начальнікам стаў палкоўнік Б. А. Шванебах.

У 1864 годзе вучылішчу быў прысвоены 3-і нумар. 27 красавіка 1867 года ўстанову наведаў імператар Аляксандр II, які прыняў шэфства над вучылішчам. Пазней шэфамі былі імператары Аляксандр III і Мікалай II.

З 1894 года вучылішча атрымала назву Аляксандраўскае ваеннае (без нумара).

Арганізацыя навучання

Вучылішча складалася з аднаго батальёна (4 роты). Тэрмін навучання складаў два гады. Вывучаліся тактыка, артылерыя, фартыфікацыя, ваеннае заканадаўства, Закон Божы, мовы, матэматыка, хімія, фізіка, гісторыя.

Першапачаткова ў вучылішча прымалі пераважна дваран. Правілы прыёму неаднаразова змяняліся: у 1863 годзе дапускалася моладзь усіх саслоўяў на свабодныя вакансіі, у 1894 годзе былі ўведзены саслоўныя абмежаванні^[2].

З пачаткам Першай сусветнай вайны вучылішча перайшло на паскораны чатырохмесячны курс падрыхтоўкі. Да 1916 года недахоп афіцэраў прымусіў дазволіць прыём моладзі ўсіх саслоўяў, якія скончылі гімназіі з адзнакай. У 1917 годзе ў вучылішчы навучалася каля 2000 юнкераў.

У тым жа 1917 годзе адбыўся выпуск дзяўчат-прапаршчыкаў (каля 25 чалавек). Многія з іх загінулі ў баях Грамадзянскай вайны, удзельнічалі ў Ледзяным паходзе^[3]^[4].

Падчас рэвалюцыі і пасля

У кастрычніку 1917 года ў будынку вучылішча знаходзіўся аператыўны штаб Маскоўскай ваеннай акругі. Юнкеры і афіцэры аказалі ўзброены супраціў бальшавікам. Пасля артылерыйскага абстрэлу 3 лістапада абаронцы здаліся, і вучылішча было ліквідавана.

Аляксандраўскае вучылішча было адроджана ў Белым руху. 31 студзеня 1919 года ў Екацярынадары былі сфарміраваны курсы, якія пазней дзейнічалі ў Ейску, Чугуеве, Крыме і Галіпалі (як Аляксандраўскае генерала Аляксеева ваеннае вучылішча). Першы выпуск у эміграцыі адбыўся ў 1921 годзе.

У савецкі час у будынку вучылішча размяшчаўся Рэўваенсавет, затым Наркамат абароны. Цяпер комплекс заняты Міністэрствам абароны РФ.

Царква Аляксандраўскага ваеннага вучылішча
Стралковая зала
Зала 3-й роты, вартавы развод
Бібліятэка вучылішча
Розныя формы юнкераў на пачатак XX стагоддзя
Былыя выпускнікі вучылішча на пачатак XX стагоддзя

Будынак

Будынак пабудаваны ў 1792 годзе архітэктарам Ф. І. Кампарэзі ў стылі ранняга класіцызму для С. С. Апраксіна. У 1944—1946 гадах ён быў рэканструяваны архітэктарамі М. В. Пасохіным і А. А. Мндаянцам.

Начальнікі вучылішча

Барыс Антонавіч Шванебах (1863—1874)
Міхаіл Пятровіч Самахвалаў (1874—1886)
Пётр Мікалаевіч Анчуцін (1886—1891)
Іларыён Міхайлавіч Левачоў (1891—1901)
Павел Аляксандравіч фон Лаймінг (1901—1903)
Пётр Пятровіч Якаўлеў (1903—1905)
Яўген Аляксандравіч Ферсман (1905—1908)
Мікалай Іванавіч Генішта (1908—1917)
Сяргей Пятровіч Міхееў (1917—1918)
Аляксей Аляксандравіч Курбатаў (1919—...)

У культуры

Вучылішча апісана ў рамане выпускніка Аляксандра Купрына «Юнкера». Падзеі, звязаныя з вучылішчам, адлюстраваны ў фільмах «Сібірскі цырульнік», «Юнкера», «Батальён».

Крыніцы

↑ Александринский сиротский кадетский корпус // Военная энциклопедия : ([в 18 т.]) / под ред. В. Ф. Новицкого^[ru] [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. В. Сытина^[ru], 1911—1915.
↑ "Александровское военное училище за XXXV лет", М.,1900 г. (руск.). Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2021. Праверана 26 лютага 2021.
↑ Ушаков А. И., Федюк В. П. Лавр Корнилов (руск.). — Масква: Молодая Гвардия, 2006. — 398 с. — (Жизнь замечательных людей). — ISBN 5-235-02836-8.
↑ Борис Акунин. Белые амазонки (руск.). Блог. Эхо Москвы (17 кастрычніка 2012). Архівавана з першакрыніцы 22 кастрычніка 2012. Праверана 16 лістапада 2012.

Літаратура

Александровское военное училище, 1863—1901 (руск.). — М.: Тип. Г. Лисснера и А. Гешеля, 1901.
Бабурин А. Ю. Александровское военное училище(руск.) // Военно-исторический журнал. — 2008. — № 1.
Волков С. В. Русский офицерский корпус (руск.). — М., 1993.
Воробьева А. Российские юнкера 1864—1917. История военных училищ (руск.). — М., 2002.

Спасылкі

Аляксандраўскае ваеннае вучылішча (руск.). Афіцэры РІА.
Аляксандраўскае ваеннае вучылішча (1863—1932 гг.) (руск.).

[1] Александринский сиротский кадетский корпус // Военная энциклопедия : ([в 18 т.]) / под ред. В. Ф. Новицкого^[ru] [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. В. Сытина^[ru], 1911—1915.

[avu35-2] "Александровское военное училище за XXXV лет", М.,1900 г. (руск.). Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2021. Праверана 26 лютага 2021.

[ushakov-3] Ушаков А. И., Федюк В. П. Лавр Корнилов (руск.). — Масква: Молодая Гвардия, 2006. — 398 с. — (Жизнь замечательных людей). — ISBN 5-235-02836-8.

[akunin-4] Борис Акунин. Белые амазонки (руск.). Блог. Эхо Москвы (17 кастрычніка 2012). Архівавана з першакрыніцы 22 кастрычніка 2012. Праверана 16 лістапада 2012.

[1]

[2]

[3]

[4]