5-я асобная брыгада спецыяльнага прызначэння

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
5-я асобная брыгада спецыяльнага прызначэння
5-а асобна брыгада спецыяльнага прызначэння.jpg
Нарукаўны знак 5-й асобнай брыгады
Гады існавання

з 1963 г.

Краіна

Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Belarus.svg Беларусь

Уваходзіць у

Cілы спецыяльных аперацый Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь

Дыслакацыя

Мар'іна Горка

Камандзіры
Дзеючы камандзір

Аляксей Міхайлавіч Папоў

Вядомыя камандзіры

Валерый Уладзіміравіч Гайдукевіч

5-я асо́бная брыга́да спецыя́льнага прызначэ́ння (5-я абрспп) — ваеннае фарміраванне УС СССР і Узброеных сіл Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя брыгады ў савецкі перыяд[правіць | правіць зыходнік]

Фарміраванне часці[правіць | правіць зыходнік]

Падставай для фарміравання брыгады стала дырэктыва Генштаба УС СССР № 140547 ад 19 ліпеня 1962 года. Згодна з ёй у складзе Беларускай вайсковай акругі трэба было сфармаваць 5-ю брыгаду спецыяльнага прызначэння.

Месцам дыслакацыі брыгады выбралі горад Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці Беларускай ССР.

Аснову афіцэрскага складу фарміруючайся брыгады склалі афіцэры, якія скончылі гадавыя курсы Ваенна-дыпламатычнай акадэміі і афіцэры, што служылі ў разведвальных падраздзяленнях Беларускай ваеннай акругі. Таксама для камплектацыі радавога складу былі адпраўленыя радавыя тэрміновай службы, якія адслужылі ў падраздзяленнях спецыяльнага прызначэння не менш двух гадоў.

Усяго ў першапачатковы склад зноў сфармаванай брыгады ўвайшло 137 чалавек.

Днём заснавання часткі лічыцца 1 студзеня 1963 года[1].

Станаўленне і развіццё брыгады[правіць | правіць зыходнік]

З вясны 1963 года асабісты склад брыгады асвойвае паветрана-дэсантную падрыхтоўку і здзяйсняе парашутныя скачкі з самалётаў Ан-2, Ан-12 і Лі-2.

19 лістапада 1964 года начальнік штаба Беларускай ваеннай акругі генерал-лейтэнант Мікалай Агаркаў уручыў камандзіру брыгады палкоўніку Кавалеўскаму Баявы Сцяг.

Да 1965 годзе брыгада была ўкамплектавана па штаце мірнага часу і прызнана адказваючай патрабаванням баявой гатоўнасці.

У маі 1968 года ў штаце брыгады сфарміравана спецыяльная рота мініравання.

У перыяд з 1975 па 1982 гады брыгада атрымлівала ад камандавання на ўсіх выніковых праверках і вучэннях ацэнку «выдатна».

У 1978 годзе брыгада атрымала статус «асобнай». Поўнае яе імя стала: 5-я асобная брыгада спецыяльнага прызначэння.

У 70-я і 80-я гады на базе 5-й абрспп праходзілі выпрабаванні найноўшага ўзбраення і рыштунку для падраздзяленняў спецыяльнага прызначэння.

У складзе 5-й абрспп упершыню сярод аднатыпных брыгад з’явілася унікальнае падраздзяленне — асобная рота спецыяльнага прызначэння. Асабісты склад дадзенай роты складаўся выключна з афіцэраў і прапаршчыкаў. Асноўнай задачай роты ў выпадку поўнамаштабных баявых дзеянняў была дастаўка і ўстаноўка партатыўных ядзерных зарадаў на стратэгічныя аб’екты праціўніка.

У 1989 годзе з асабістага дазволу Міністра абароны СССР ваеннаслужачым асобнай роты спецыяльнага прызначэння дазволена мець нарукаўны знак — чорная ліса і нагрудны знак, што з’яўлялася для УС СССР унікальнай з’явай. Лічылася, што ўзровень падрыхтоўкі дадзенай роты адпавядаў падрыхтоўцы атрада спецыяльнага прызначэння «Вымпел» КДБ СССР.

334-ы асобны атрад спецыяльнага прызначэння[правіць | правіць зыходнік]

Да пачатку 1984 года ваеннае кіраўніцтва СССР прымае рашэнне аб ліквідацыі каналаў пастаўкі ўзбраенняў і боепрыпасаў групоўкам афганскіх маджахедаў. Варта было ўзяць пад кантроль караванныя дарогі і сцежкі, якія злучаюць Афганістан і Пакістан. Разведвальныя падраздзяленні 40-й Арміі не спраўляліся з функцыямі па знішчэнні караванаў якія забяспечвалі маджахедаў, паколькі яны не адпавядалі колькасці разведвальных падраздзяленняў і аддаленасці многіх караванных сцежак ад гарнізонаў, да якіх яны прыпісваліся. Таксама разведвальныя падраздзяленні 40-й Арміі павінны былі ажыццяўляць разведку для сваіх палкоў і брыгад.

З’явіўся план стварэння так званай прыгранічнай зоны «Заслона», па лініі Джалалабад — Газні — Кандагар. З дапамогай гэтай памежнай зоны камандаванне 40-й арміі планавала перакрыць каля 200 караванных маршрутаў, па якіх мяцежнікі вазілі з Пакістана зброю і боепрыпасы.

Выхадам са стварыўшайся сітуацыі ваеннае кіраўніцтва СССР палічыла адпраўку ў лютым двух наяўных на тэрыторыі Афганістана атрадаў спецыяльнага прызначэння (154-ы ааспп і 177-ы ааспп) на прыгранічныя да Пакістану ўчасткі. 154-ы ааспп быў перадыслакаваны ў Джалалабад. 177-ы ааспп у Газні.

Па выніках гадавой дзейнасці гэтых атрадаў выявілася неабходнасць ва ўвядзенні дадатковых спецпадраздзяленняў.

15-й абрспп у лютым трэба было ўвайсці ў Афганістан і ўстаць штабам у г. Джалалабад правінцыі Нангархар. Перадыслакацыя скончылася да сакавіка 1985 года.

У сувязі з тым, што 15-я абрспп, як і астатнія злучэння спецыяльнага прызначэння на тэрыторыі СССР, былі кадрыраванымі (няпоўнага складу), у яго склад увайшлі атрады сфармаваныя ў розных брыгадах[2].

Кіраўніцтвам УС СССР было прынята рашэнне аб фарміраванні на базе 5-й абрспп 334-га асобнага атрада спецыяльнага прызначэння (334-й ааспп), які ў далейшым павінен быў увайсці ў склад 15-й абрспп.

Дырэктыва Генштаба УС СССР аб фармаванні атрада выйшла 7 снежня 1984 года. Фарміраванне атрада адбылося ў перыяд з 12 снежня 1984 года па 13 студзеня 1985 года. Для камплектавання 334-га ааспп акрамя ваеннаслужачых самай 5-й абрспп былі прыцягнутыя ваеннаслужачыя з іншых фармаванняў спецыяльнага прызначэння:2-й абрспп, 4-й абрспп, 8-й абрспп, 14-й абрспп, 22-й абрспп і 1071-га вучэбнага палка.

У перыяд з 17 па 29 сакавіка атрад здзейсніў марш з г. Чырчык Узбекскай ССР у г. Асадабад, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Кунар на ўсходзе Аўганістану.

29 сакавіка 1985 года 334-й ааспп (вайсковая часць 83506) увайшоў у склад 15-й абрспп. Атрад атрымаў умоўную назва 5-ы асобны мотастралковы батальён і пазыўны «Тарыф».

Праз тры тыдні, 21 красавіка 334-й ааспп удзельнічаў у першым самастойным рэйдзе, у ходзе якога з-за неспрактыкаванасці камандзіраў падраздзяленняў і грубых памылак, дапушчаных камандаваннем атрада панёс цяжкія страты[3].

У перыяд з сакавіка 1985 па май 1988 года 334-ы асобны атрад спецыяльнага прызначэння здзейсніў 250 баявых выхадаў, у якіх было знішчана каля 3000 маджахедаў.

Удзел 5-й абрспп у лакальных канфліктах на тэрыторыі СССР[правіць | правіць зыходнік]

У перыяд з 24 студзеня па 3 сакавіка 1990 года брыгада практычна ў поўным складзе (805 чалавек) удзельнічала ў баявых дзеяннях па нейтралізацыі членаў незаконных узброеных фарміраванняў у Армянскай ССР падчас Нагорна-Карабахскага канфлікту[4][5].

Злучэнне ў Узброеных Сілах Беларусі[правіць | правіць зыходнік]

31 снежня 1992 года 5-я асобная брыгада спецыяльнага прызначэння перайшла пад юрысдыкцыю Рэспублікі Беларусь і ўвайшла ў склад яе узброеных сіл.

12 верасня 2002 года Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь уручыў камандзіру 5-й абрспп новы Баявы Сцяг наўзамен савецкага.

У 2013 годзе брыгада ўдзельнічала ў сумесным з УС РФ ваенным вучэнні «Захад‑2013».

Камандзіры 5-й абрспп[правіць | правіць зыходнік]

Спіс камандзіраў 5-й абрспп[6][7]:

  • Кавалеўскі Іван Іванавіч: 1962—1966;
  • Каваленка Іван Антонавіч: 1966—1968;
  • Еўтушэнка Генадзь Пятровіч: 1969—1972;
  • Карташоў Валянцін Аляксандравіч: 1973—1976;
  • Фалееў Яўген Іванавіч: 1976—1979;
  • Колб Рыгор Ананьевіч: 1979—1982;
  • Іваноў Эдуард Міхайлавіч: 1982—1984;
  • Сапалаў Юрый Аляксандравіч: 1984—1987;
  • Герасімаў Дзмітрый Міхайлавіч: 1987—1988;
  • Барадач Уладзімір Віктаравіч: 1988—1991;
  • Крот Іван Міхайлавіч: 1991—1992;
  • Гайдукевіч Валерый Уладзіміравіч: 1992—1995;
  • Вільчкоўскі Іван Багуслававіч: 1995—1999;
  • Чмыроў Аляксандр Прохаравіч: 1999—2003;
  • Злацін Георгій Самуілавіч: 2003—2005;
  • Ціханаў Павел Віктаравіч: 2005—2007;
  • Карук Уладзімір Васільевіч: 2007—2010;
  • Навуменка Аляксандр: 2010—2012;
  • Сімкін Сяргей Алегавіч: 2012—2014; [8]
  • Папоў Аляксей Міхайлавіч: 2014 — ц. ч. 

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Александр Север. Спецназ ГРУ: самая полная энциклопедия. — М.: Эксмо, 2012. — ISBN 978-5-699-55864-3.
  • 15 бригада СПЕЦНАЗ: Люди и судьбы. — М.: НПИД «Русская панорама», 2009. — 556 с. + 48 с. цв. вкл. — (серия «Библиотека разведчика»). — Тираж 1800 экз. — ISBN 978-5-93165-239-9.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі