Сістэма каардынат: Розніца паміж версіямі

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
[дагледжаная версія][недагледжаная версія]
Змесціва выдалена Змесціва дададзена
Legobot (размовы | уклад)
др Bot: Migrating 68 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q11210 (translate me)
др этымалогія, спасылкі
Радок 1: Радок 1:
[[Выява:Cartesian-coordinate-system.svg|thumb|Дэкартава сістэма каардынат на [[плоскасць|плоскаці]]]]
[[Выява:Cartesian-coordinate-system.svg|thumb|Дэкартава сістэма каардынат на [[плоскасць|плоскаці]]]]
'''Сістэма каардынат''' — комплекс вызначэнняў, які ажыццяўляе метад каардынат, г.зн. спосаб вызначаць палажэнне кропкі або цела з дапамогай лічбаў або іншых сімвалаў. Сукупнасць лічбаў, якія вызначаюць палажэнне канкрэтнай кропкі, называецца каардынатамі гэтай кропкі.
'''Сістэма каардынат''' (слова ''Каардынат'' паходзіць ад {{lang-la|co + ordinatus}}, сумесна падпарадкаваны) — комплекс вызначэнняў, які ажыццяўляе метад каардынат, г.зн. спосаб вызначаць палажэнне кропкі або цела з дапамогай лічбаў або іншых сімвалаў. Сукупнасць лічбаў, якія вызначаюць палажэнне канкрэтнай кропкі, называецца каардынатамі гэтай кропкі.


* у [[матэматыка|матэматыцы]] каардынаты — сукупнасць лічбаў, супастаўленых кропкам мнагастайнасці ў карце пэўнага атласа.
* у [[матэматыка|матэматыцы]] каардынаты — сукупнасць лічбаў, супастаўленых кропкам мнагастайнасці ў карце пэўнага атласа.
Радок 8: Радок 8:
[[Выява:Spherical Coordinates.png|right|thumb|Сферычныя каардынаты]]
[[Выява:Spherical Coordinates.png|right|thumb|Сферычныя каардынаты]]


* у [[геаграфія|геаграфіі]] каардынаты — шырата, даўгата і вышыня над вядомым агульным узроўнем (напрыклад, акіяну).
* у [[геаграфія|геаграфіі]] каардынаты — шырата, даўгата і вышыня над вядомым агульным узроўнем (напрыклад, акіяну). Гл. артыкул [[Геаграфічныя каардынаты]].


* у [[астраномія|астраноміі]] каардынаты — велічыні, з дапамогай якіх вызначаецца палажэнне зоркі, напрыклад, [[простае ўзняцце]] і [[схіленне]].
* у [[астраномія|астраноміі]] каардынаты — велічыні, з дапамогай якіх вызначаецца палажэнне зоркі, напрыклад, [[простае ўзняцце]] і [[схіленне]].

Версія ад 13:28, 14 кастрычніка 2013

Дэкартава сістэма каардынат на плоскаці

Сістэма каардынат (слова Каардынат паходзіць ад лац.: co + ordinatus, сумесна падпарадкаваны) — комплекс вызначэнняў, які ажыццяўляе метад каардынат, г.зн. спосаб вызначаць палажэнне кропкі або цела з дапамогай лічбаў або іншых сімвалаў. Сукупнасць лічбаў, якія вызначаюць палажэнне канкрэтнай кропкі, называецца каардынатамі гэтай кропкі.

  • у матэматыцы каардынаты — сукупнасць лічбаў, супастаўленых кропкам мнагастайнасці ў карце пэўнага атласа.
  • у элементарнай геаметрыі каардынаты — велічыні, якія вызначаюць палажэнне кропкі на плоскасці і ў прасторы. На плоскасці палажэнне кропкі часцей за ўсё вызначаецца адлегласцю ад дзвюх прамых (каардынаты восяў), якія перасякаюцца ў адной кропцы (пачатку каардынат) пад прамым вуглом; адна з каардынат называецца ардынатай, іншая — абсцысай. У прасторы паводле сістэмы Дэкарта палажэнне кропкі вызначаецца адлегласцямі ад трох плоскасцяў каардынат, якія перасякаюцца ў адной кропцы пад прамымі вугламі адзін да аднаго, альбо сферычнымі каардынатамі, дзе пачатак каардынат знаходзіцца ў цэнтры сфэры.
Сферычныя каардынаты
  • Нябесныя каардынаты — лічбы, з дапамогай якіх вызначаюць палажэнне свяціл і дапаможных кропак на нябеснай сферы. У астраноміі выкарыстоўваюцца розныя сістэмы нябесных каардынат. Кожная з іх па сутнасці ўяўляе сабой сістэму палярных каардынат на сферы з адпаведным чынам абраным полюсам. Сістэму нябесных каардынат задаюць вялікім кругам нябеснае сферы (альбо яго полюсам, які ляжыць за 90° ад любой кропкі гэтага круга) з указаннем на ім пачатковай кропкі адліку адной з каардынат. У залежнасці ад выбару гэтага круга сістэмы нябесных каардынат называлася гарызантальнай, экватарыяльнай, экліптычнай і галактычнай.

Найбольш выкарыстоўваемая сістэма каардынат — прамавугольная сістэма каардынат (таксама вядомая як дэкартава сістэма каардынат).

Каардынаты на плоскасці і ў прасторы можна ўводзіць бясконцай колькасцю розных спосабаў. Рашаючы тую ці іншую матэматычную альбо фізічную задачу метадам каардынат, можна выкарыстоўваць розныя каардынатныя сістэмы, абіраючы тую з іх, у якой задача рашаецца прасцей альбо зручней у дадзеным канкрэтным выпадку. Вядомым абагульненнем сістэмы каарданыт з'яўляюцца сістэмы адліку і сістэмы рэферэнцыі.