Грычун вялікі

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Саракуш шэры)
Перайсці да: рух, знайсці
Грычун вялікі
Lanius excubitor 4 (Marek Szczepanek).jpg
Падвід L. e. melanopterus
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Lanius excubitor Linnaeus, 1758

Арэал
выява

  Аседлыя папуляцыі

  Пералётныя папуляцыі

  Сустракаецца толькі па-за сезонам размнажэння

Ахоўны статус
Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на ВікіСховішчы
ITIS   560720
NCBI   56324
EOL   1050920

Вялікі грычун ці шэры саракуш (Lanius excubitor) — птушка з атраду вераб'інападобных (Passeriformes), сямейства саракушавых (Laniidae).

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Даўжыня цела 23-26 см, размах крылаў 30-36 см. Параўнальна вялiкiх памераў, бела-чорна-папялiсты. Над чорнай паласой, якая праходзiць праз вока — белае брыво. На крыле, у залежнасцi ад падвiду, два альбо адно люстэрка. У самкi на грудзях карычневы налёт, а чорны колер з карычневым адценнем. Маладыя могуць быць падобныя да самца альбо самкi. Cпеў з хрыплых крыкаў.

Пашырэнне[правіць | правіць зыходнік]

Арэал: Заходняя, Цэнтральная і Усходняя Еўропа (акрамя поўдня), Азiя (акрамя крайняй поўначы, ад Каспiйскага мора на паўночны ўсход праз Казахстан, Цянь-Шань, паўночную Манголiю да Сахалiна i Анадырскага зал.) i паўночная частка Паўночнай Амерыкi.

Гняздуецца ў групах высокiх дрэў сярод палёў, насяляе ускрайкі сухiх бароў паблiзу пагоркаў i палёў, часам тарфянiкi з рэдкiмi дрэвамi, паркi, сады, можа сяліцца паблiзу чалавечага жылля. Выкарыстоўвае слупы i лiнii электраперадач як прысады для падпiльноўвання ахвяр, асаблiва каля дрэў i кустоў. У гарах не перавышае звычайна 1000 м, на Алтаi даходзiць да 2500 м.

Папуляцыi з поўначы арэала пералётныя. Месцы зiмовак у Еўропе i Азii ў межах гнездавога арэала i на поўдзень ад яго, у цэнтральнай i паўднёвай частках Паўночнай Амерыкi.

Асаблівасці біялогіі[правіць | правіць зыходнік]

Гняздо «ўцiснутае» у развiлцы тоўстых, бакавых галiн, звычайна на вышынi 5-8 м (выпадкова больш нiзка — напр., на карлiкавых соснах). Знешнi слой са шчыльна сплеценых тоўстых каранёў з прымессю раслiннага пуху (якога няма ў iншых грычуноў), унутраны — з сухiх сцёблаў травянiстых раслiн, а таксама карэньчыкаў i завялых раслiнных валокнаў. Высцiлка толькi на дне латка — шчыльны i тоўсты слой воўны i раслiннага пуху (часам з прымессю карэньчыкаў, кветак, кавалкаў кары i пёраў).

Яйкі

Яйкi (5-7, часам 3-9) пераважна крыху падоўжаныя з вострым вузейшым канцом. Колер зменлiвы ў адной i той жа кладцы, звычайна светла-зялёныя з рознымi адценнямi (светла-зялёныя, жаўтавата- або шэра-зеленаватыя аж да блакiтнаватых). Рэдкiя плямы па ўсёй паверхнi: глыбокія — светла-шэрыя, паверхневыя — шэра-алiўкавыя, алiўкавыя, пурпурова-шэрыя, жоўта-пясчаныя, iржава-карычневыя.

Падвіды[правіць | правіць зыходнік]

Ілюстрацыя П. І. Барысава
  • Lanius excubitor excubitor
  • Lanius excubitor homeyeri
  • Lanius excubitor leucopterus
  • Lanius excubitor sibiricus
  • Lanius excubitor mollis
  • Lanius excubitor funereus
  • Lanius excubitor bianchii
  • Lanius excubitor borealis
  • Lanius excubitor invictus

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X