Асаднікі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Асаднікі — польскія каланісты, у т.л. былыя ваенныя, якім урад міжваеннай Польшчы паводле спецыяльнага закону 1920 г. выдзяляў землі на тэрыторыі Заходняй Беларусі.[1]

У польскай, чэшскай, славацкай, украінскай, верхненелужыцкай мовах «асада» азначае пасяленне, сядзібу, калонію.

На Беларусі вядомае паняцце «асадных» або «чыншавых сялян». Гэта званне за ваенныя заслугі, зямлю і шляхецкія званні атрымлівалі нават татары, але ўсё роўна не яны засталіся для беларусаў, як «асаднікі».

У міжванны час на Заходняй Беларусі асаднікі — адметны феномен XX стагоддзя. Гэта ваенныя і грамадзянскія каланісты, якіх польскі ўрад перасяляў з цэнтральных раёнаў краіны ў заходнюю Беларусь і Украіну.

«Асадніцтва» пачалося на аснове закона ад снежня 1920 годзе аб надзяленні зямлёй салдат, якія асабліва адрозніліся ў вайне супраць бальшавікоў. Асаднікаў надзялялі ўчасткамі зямлі па некалькі дзесяткаў гектараў і пасялялі пераважна ўздоўж савецка-польскай мяжы. Асаднікі мелі зброю і аб'ядноўваліся ў «Саюз былых абаронцаў усходніх ускраін», выконвалі паліцэйскія, адміністрацыйныя і антыдыверсійныя функцыі. Усяго, у Заходняй Беларусі было каля 9-ці тысяч гаспадарак асаднікаў. Мэта гэтай акцыі — змяніць этнічны склад насельніцтва ў памежных раёнах, паланізаваць мясцовых беларусаў, адгарадзіцца ад Савецкага Саюза надзейнай сцяной карэнных палякаў.

У сярэдзіне 1920-х маёнткі асаднікаў паліліся беларускімі сялянамі.

Зноскі

  1. Кізіма С. А.,…

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Кізіма С.А., Лянцэвіч В.М., Самахвалаў Дз.С. Гісторыя Беларусі: Курс лекцый. – Мн.: Выд-ва МІК, 2003. – 91 с.
  • Stobniak-Smogorzewska J. Kresowe osadnictwo wojskowe 1920—1945. — Warszawa, RYTM, 2003, ISBN 83-7399-006-2

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]