Вялікі Артэзіянскі басейн

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вялікі Артэзіянскі басейн на карце Аўстраліі

Вялікі Артэзіянскі басейн (англ.: Great Artesian Basin) — вялізны падземны рэзервуар вады, размешчаны ў цэнтральнай Аўстраліі. Самы вялікі і глыбокі артэзіянскі басейн у свеце. Займае плошчу ў 1,7 млн.кв.км. Адзіная крыніца вады ў засушлівых раёнах цэнтральнай Аўстраліі.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Вялікі Артэзіянскі басейн займае 22 % плошчы Аўстралійскага кантынента ў межах чатырох адміністрацыйных адзінак, уключаючы большую частку штата Квінсленд, паўночную частку Новага Паўднёвага Уэльса, паўночны ўсход Паўднёвай Аўстраліі і паўднёва-ўсходні куток Паўночнай тэрыторыі. Цягнецца 2400 км з поўдня на поўнач, дзе абмежаваны морам, і на 1200 з захаду на ўсход, да ўзгоркаў Дарлінга. Басейн прасціраецца да глыбіні 3000 м і змяшчае каля 65 тыс.куб.км вады, што дадстакова каб 130 тыс. разоў напоўніць Сіднейскую гавань.[1]

Геалогія[правіць | правіць зыходнік]

Адна з гарачых крыніц

Водапранікальныя слаі складаюцца з пясчаніку і чаргуюцца з водатрывалымі гліністымі пародамі, залягаюць слаі парод сінклінальным чынам (увагнутымі складкамі). Зона жыўлення прыпадае на ўзгоркі Дарлінга — заходнія перадгор'і Вялікага Водападзельнага хрыбта. Тут ападкі — даволі багатыя — пратачваюцца ў пясчанікі, і вада паступова рухаецца па нахільна залеглай пародзе паміж вадаўпорнымі слаямі. Дайшоўшы да сярэдзіны складкі, вада працягвае рух, цяпер ужо да паверхні і шмат дзе выходзіць з-пад зямлі струменьчыкамі крыніц.

Уласцівасці вады[правіць | правіць зыходнік]

Салёнасць вады складае 0,5 — 1,5 праміле, што дазваляе разглядаць яе як прэсна-саланаватую. Тэмпература вар'юецца ў межах ад 30°C на невялікай глыбіні да 100 °C на дне басейна. Лабараторныя даследванні паказалі, што максімальны ўзрост вады складае 2 млн гадоў.[2]

Роля для чалавека[правіць | правіць зыходнік]

Для ірыгацыі, а тым больш, для піцця, саланаватая вада Басейна лічыцца непрыдатнай.

Шматлікія крыніцы ігралі значную ролю ў жыцці і культуры абарыгенаў, яны фігуруюць у мясцовых міфах і паданнях. Падчас засухі яны заставаліся адзінай крыніцай вады. Сённяшняе насельнітва Басейна выкарыстоўвае яго ваду ў асноўным для патрэб жывёлагадоўлі і камунальнай гаспадаркі. Найглыбейшыя свідравіны дасягаюць глыбіні 2 км.

Зноскі

Kpdf bookish.svg У гэтым артыкуле не прастаўленыя тэматычныя катэгорыі.
Вы можаце дапамагчы Вікіпедыі, стварыць або знайсці катэгорыі і дадаць іх.