Вялікі дзяцел

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Вялікі дзяцел

Самка са здабычай
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Dendrocopos major (Linnaeus, 1758)

Арэал

выява

Ахоўны статус

Сістэматыка
на Віківідах

Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  554048
NCBI  137523
EOL  1178483

Вялікі дзяцел, Дзяцел вялікі пярэсты[1] (Dendrocopos major) — птушка, досыць буйны і адзін з найбольш вядомых прадстаўнікоў сямейства дзятлавых.

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Даўжыня цела 22-26 см, размах крылаў 39-46 см. Стракаты, чорна-бела-чырвоны. Падхвосце чырвонае, на спіне дзве вялікія белыя плямы. Чорны ашыйнiк ідзе ад патыліцы да асновы дзюбы і грудзей, нa баках галавы і шыі вялікія белыя плямы. У самца чырвоная пляма на патыліцы (у самкі патыліца чорная). У маладых абодвух полаў чырвоная з чорнай абводкай «шапачка». Стукае гучна і інтэнсіўна.

Пашырэнне[правіць | правіць зыходнік]

Засяляе самыя разнастайныя лясныя ландшафты Палеарктыкі ад Канарскіх астравоў і паўночна-заходняй Афрыкі на ўсход да Камчаткі і Японіі, прычым амаль усюды з’яўляецца звычайным, шматлікім відам. Нярэдка селіцца ў межах населеных пунктаў — у старых садах, парках, на могілках. Як правіла, вядзе аселы лад жыцця і толькі на паўночнай перыферыі арэала ў неспрыяльныя для харчавання гады здзяйсняе масавыя вандроўкі-інвазіі ў суседнія рэгіёны.

Асаблівасці біялогіі[правіць | правіць зыходнік]

Дзяцел грае важную ролю ў экалогіі лесу, пакідаючы выдзеўбаныя ім дуплы для іншых дробных птушак, такіх як сініц і мухаловак. Акрамя таго, ён у вялікай колькасці есць лясных шкоднікаў — тлю, вусеняў матылькоў і насякомых-дрэваедаў — вусачоў, златак, караедаў, мурашак і многіх іншых. Увесну і ўлетку аснову рацыёну складае жывёльны корм, восенню і зімой птушка пераходзіць на раслінную ежу. У лясах з іглічнымі пародамі дрэў іх асноўны корм — насенне хвоі, елі і лістоўніцы. Для дзяўблення шышак выкарыстоўваецца «кузня», адмыслова адведзенае месца — скрыжаванне дрэва, шчыліна ў кары або адтуліна, у якую ўстаўляецца шышка. У паўднёвых шыракалістых лясах дзятлы ўжываюць у ежу арэхі і плады костачкавых раслін.

Яйка

Сезон размнажэння з канца сакавіка па чэрвень. Будаўніцтву гнязда папярэднічае шумныя дэманстратыўныя паводзіны птушак, якія суправаджаецца крыкамі і шлюбнымі гульнямі. У кладцы звычайна 5-7 бліскучых белых яек. Выседжваюць па чарзе абедзве птушкі каля двух тыдняў.

Зноскі

  1. Беларуская навуковая тэрміналогія: слоўнік лясных тэрмінаў. — Мінск: Інбелкульт, 1926. — Т. Вып. 8. — 80 с.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.
  • Cramp S., K. E. L. Simmons. Vol. IV — Terns to Woodpeckers // The Birds of the Western Palearctic. — Oxford University Press, 1986. — P. 856—873. — ISBN 0198575076. (англ.)
  • Mullarney, Killian; Lars Svensson; Dan Zetterstrom & Peter J. Grant. Birds of Europe. — United States: Princeton University Press, 2000. — 400 p. — ISBN 978-0-691-05054-6. (англ.)
  • Winkler, Hans; Christie, David; Nurney, David. Woodpeckers: An Identification Guide to the Woodpeckers of the World. — Houghton Mifflin, 1995. — P. 273—276. — ISBN 0395720435. (англ.)
  • Winkler, Hans; Christie, David A. 2002. Family Picidae (Woodpeckers) in del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J., eds. Volume 7: Jacamars to Woodpeckers // Handbook of the birds of the world. — Barcelona: Lynx Edicions, 2002. — ISBN 84-87334-37-7. (англ.)

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]