Табліца памнажэння

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці

Таблі́ца памнажэ́ння (таблі́ца Піфаго́ра) – табліца, у якой размешчана інфармацыя аб здабытках лікаў. Радкі і стоўпчыкі такой табліцы азагалоўлены лікамі, а на іх перасячэнні размяшчаюць здабытак лікаў, якімі адпаведныя радок і стоўпчык азагалоўлены.

Традыцыйна табліца памнажэння мае памер 10×10 і, адпаведна, дазваляе памножыць між сабой любыя два лікі ад 1 да 10.

Звычайнае ўяўленне[правіць | правіць зыходнік]

Табліца памнажэння ў дзесятковай сістэме
 ? 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
2 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24 26 28 30 32 34 36 38 40
3 3 6 9 12 15 18 21 24 27 30 33 36 39 42 45 48 51 54 57 60
4 4 8 12 16 20 24 28 32 36 40 44 48 52 56 60 64 68 72 76 80
5 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100
6 6 12 18 24 30 36 42 48 54 60 66 72 78 84 90 96 102 108 114 120
7 7 14 21 28 35 42 49 56 63 70 77 84 91 98 105 112 119 126 133 140
8 8 16 24 32 40 48 56 64 72 80 88 96 104 112 120 128 136 144 152 160
9 9 18 27 36 45 54 63 72 81 90 99 108 117 126 135 144 153 162 171 180
10 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 110 120 130 140 150 160 170 180 190 200
11 11 22 33 44 55 66 77 88 99 110 121 132 143 154 165 176 187 198 209 220
12 12 24 36 48 60 72 84 96 108 120 132 144 156 168 180 192 204 216 228 240
13 13 26 39 52 65 78 91 104 117 130 143 156 169 182 195 208 221 234 247 260
14 14 28 42 56 70 84 98 112 126 140 154 168 182 196 210 224 238 252 266 280
15 15 30 45 60 75 90 105 120 135 150 165 180 195 210 225 240 255 270 285 300
16 16 32 48 64 80 96 112 128 144 160 176 192 208 224 240 256 272 288 304 320
17 17 34 51 68 85 102 119 136 153 170 187 204 221 238 255 272 289 306 323 340
18 18 36 54 72 90 108 126 144 162 180 198 216 234 252 270 288 306 324 342 360
19 19 38 57 76 95 114 133 152 171 190 209 228 247 266 285 304 323 342 361 380
20 20 40 60 80 100 120 140 160 180 200 220 240 260 280 300 320 340 360 380 400

Як знайсцi вынiк па таблiцы памнажэння[правіць | правіць зыходнік]

Каб пазнаць вынiк здабытка 4×8 па таблiцы памнажэння, трэба знайсцi чацвёрку ў левым стаўбцы i васьмёрку ў верхнiм радку, првесцi ад 4 гарызантальную лiнiю i ад 8 вертыкальную. Клетка, на якой лiнii сустракаюцца, з'яўляецца здабыткам(у дадзеным выпадку 32).

× 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
2 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20
3 3 6 9 12 15 18 21 24 27 30
4 4 8 12 16 20 24 28 32 36 40
5 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50

Ужыванне[правіць | правіць зыходнік]

Апроч шырока вядомага ужывання класiчнай таблицы памнажэння для выпрацоўкi практычнай звычкi памнажэння натуральных лiкаў, яе можна ужываць у некаторых матэматычных даказах, напрыклад, пры вывадзе формулы сумы натуральных лiкаў цi атрыманнi падобных выразаў для сумы квадратаў.

Абагульненне[правіць | правіць зыходнік]

Радам з таблiцай памножання, у некаторых выпадках бываюць зручныя таблiцы складання.

Таблiца Кэлi[правіць | правіць зыходнік]

Таблiца Кэлi — у абстрактнай алгебры, таблiца, якая апiсвае структуру канчатковых алгебраiчных сiстэм з адной бiнарнай операцыяй. Названа ў гонар англiйскага матэматыка Артура Кэлi. Мае важнае значэнне ў дыскрэтный матэматыцы, у прыватнасцi, у тэорыi груп, у якой у якасцi аперацый разглядаецца памнажэнне i складанне. Таблица дазваляе вызначыць, цi з'яўляецца група абелевай, знайсцi цэнтр групы i адваротныя элементы у дачыненнi да iншых элементаў у гэтый групе.

У вышэйшай алгебры таблiцы Кэли могуць таксама ужывацца для вызначэння бiнарных аперацый у палях, кольцах i iншых алгебраiчных структурах. Таксама яны зручныя пры праведзеннi дзеянняў у дадзеных структурах.

Мадулярная арыфметыка[правіць | правіць зыходнік]

Усе астачы ат дзялення на натуральны лiк утвараюць кальцо, а ат дзялення на просты лiк — поле. Гэта адлюстроўваецца таблiцамi памнажэння:

Таблiца памнажэння ў кальцы рэштаў па модулю 8

× 0 1 2 3 4 5 6 7
0 0 0 0 0 0 0 0 0
1 0 1 2 3 4 5 6 7
2 0 2 4 6 0 2 4 6
3 0 3 6 1 4 7 2 5
4 0 4 0 4 0 4 0 4
5 0 5 2 7 4 1 6 3
6 0 6 4 2 0 6 4 2
7 0 7 6 5 4 3 2 1

Таблiца памнажэння ў поле рэштаў па модулю 5

× 0 1 2 3 4
0 0 0 0 0 0
1 0 1 2 3 4
2 0 2 4 1 3
3 0 3 1 4 2
4 0 4 3 2 1

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]