Бязмасавыя часціцы

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці

Бязмасавыя часціцы (люксоны) — часціцы, маса спакою якіх роўная нулю. Любая бязмасавая часціца можа рухацца толькі з хуткасцю святла. Такая часціца не можа знаходзіцца ў стане спакою: яна можа нарадзіцца (быць выпраменьваная), рухацца з хуткасцю святла, затым знішчыцца (паглынацца ) . Бязмасавая часціца валодае энергіяй, якая вылічаецца па формуле \ E=pc, дзе p — імпульс часціцы , а cхуткасць святла. Тэрмін «бязмасавая» не цалкам дакладна адлюстроўвае прыроду такой часціцы: яна мае масу m = \frac{E}{c^2} = \frac{p}{c}, якая не звязана з яе нулявой масай супакою.

Сказанае аб немагчымасці для бязмасавай часціцы рухацца з іншай хуткасцю, чым хуткасць святла, не адносіцца да віртуальных часціц. Апошнія могуць знаходзіцца «па-за светлавога конусу», нават быўшы бязмасавымі. Зрэшты, яны не могуць быць непасрэдна назірацца у такой жа якасці, як назіраюцца рэальныя часціцы, у прыватнасці, віртуальныя часціцы не могуць выкарыстоўвацца для перадачы сігналаў хутчэй святла. Само іх існаванне мага хутчэй характарызаваць як такое, што выяўляецца толькі ўскосна ў выглядзе эфектаў,якія прадказваюцца тэорыяй, якая выкарыстоўвае іх у разліках.

Вядомыя бязмасавыя часціцы[правіць | правіць зыходнік]

  • Фатоны. Адзіная цалкам пэўна існуючая бязмасавая часціца. Эксперыментальна пацверджаны і яе існаванне, і бязмасавасць, да таго ж вельмі моцна аргументаваныя тэарэтычна. Зрэшты, з боку эксперыменту і назіранняў можна, вядома ж, казаць толькі аб абмежаванні зверху на масу.
  • Глюоны. Калі глюоны існуюць, то яны з'яўляюцца бязмасавымі, але да гэтага часу іх існаванне можа знаходзіцца пад некаторым сумневам, так як ёсць некаторыя (не надта вялікія) сумневы ў тэорыі, дзе яны тэарэтычна ўводзяцца — квантавай хромадынаміцы, а ў вольным выглядзе глюоны не назіраюцца (мяркуючы па ўсім, так і павінна быць у поўнай адпаведнасці з тэорыяй, але матэматычна апошняе не даказана).
  • Гравітоны. Калі гравітоны існуюць, то яны сапраўды з'яўляюцца бязмасавымі часціцамі, дакладней — іх маса павінна быць па крайняй меры вельмі малая — гэта вынікае з закона сусветнага прыцягнення. Але пытанне аб іх існаванні застаецца адкрытым у тым сэнсе, што яны не былі эксперыментальна выяўленыя і наўрад ці будуць выяўленыя ў агляднай будучыні як індывідуальныя часціцы. Больш за тое, гравітацыйныя хвалі, якія з'яўляюцца (тэарэтычна) першым рэальна назіранай праявай невіртуальных гравітонаў, былі практычна адкрытыя зусім нядаўна, прытым ўскосна.

Доўгі час лічылася, што нулявой масай спакою валодаюць нейтрына. Аднак у цяперашні час шматлікія асцыляцыйныя эксперыменты з сонечнымі, атмасфернымі, рэактарнымі і паскаральнымі нейтрына надзейна прадэманстравалі наяўнасць у іх малой, але ненулявой масы спакою.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]