Гаўбіца

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
122-мм гаўбіца D30 M94, Харватыя.
Гаўбіца 2-й пал. 19 ст.

Га́ўбіца (ад ням.: Haubitze ад чэшск. houfnice гуфніца[1]): гармата для навеснай стральбы (пад кутом узвышэння да 70°).[2]

Гл. таксама: пушка, гаўбіца-пушка, марціра, мінамёт.

Канструкцыйна гаўбіцы падобныя да пушак, але маюць параўнальна меншую пачатковую хуткасць і карацейшы (да 30 калібраў) ствол. Ствол можа быць даўжэйшым, а гармата — лічыцца гаўбіцай, калі пры навеснай стральбе мена зараду дазваляе перакрывацца зонам паражэння[3].

Сучасныя гаўбіцы маюць калібр 105 – 203 мм, ствол даўжынёй 15 – 30 калібраў, пачатковую хуткасць снарада 300 – 800 м/с, пераменны зарад, хуткастрэльнасць да 10 стрэлаў/хв., дальнабойнасць да 24 км (з актыўна-рэактыўнымі боепрыпасамі — да 30 км).[4] Падзяляюцца і класіфікуюцца як і іншыя гарматы.

Правобразамі сучасных гаўбіц, ці, паводле іншага бачання, першымі гаўбіцамі ў Еўропе былі сярэднявечныя гуфніцы (15 – 16 ст.) і камнямёты. Тып гаўбіцы, як палявой, манеўранай гарматы, здольнай да навеснай стральбы выбуховымі снарадамі, выдзяліўся ў сяр. 17 ст. у Галандыі, як адказ на памацнелую палявую фартыфікацыю, і з таго часу ўжываўся ў усіх арміях, асабліва шырока – з 19 ст. На пачатку 20 ст. тэхналагічнае і канструкцыйнае развіццё практычна сцёрла прынцыповыя розніцы паміж цяжэйшымі гаўбіцамі і марцірамі, а за час 1-й сусв. вайны адбылося ўзаемапранікненне баявых якасцяў пушак і гаўбіц[5] (гл.далей: гаўбіца-пушка).

Commons

Зноскі

  1. Праз гістарычнае ням. haufnitz. Англійская назва howitzer паходзіць ад галандскага houwitser, якое трапіла ў англ. мову каля 1695, і таксама паходзіла ад Haubitze/haufnitz: The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition [2007]. — Houghton Mifflin Company. .
  2. ВЭС-83, С.181.
  3. (Слоўнік МА ЗША) JP 1-02, DOD Dictionary of Military and Associated Terms [US Department of Defense, 30 May 2008]. — dtic.mil.
  4. Звесткі на пач. 1980-х гг.
  5. Як адзначана, напр., у: Кириллов-Губецкий И. М. Современная артиллерия. 3-е испр. изд. — М.: Воениздат, 1937.

Літ.:
  • Военный энциклопедический словарь, 1983. — 863 с. : 30 л. ил.
  • Stephen Wood. Howitzer // Military History Companion [Answers Corporation]. — Answers.com.
    • Hughes, Maj Gen Basil P., British Smooth-Bore Artillery (London, 1969).
    • Reid, William, The Lore of Arms (London, 1976)