Май

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Май, ілюстрацыя Аляксандра Тарасевіча з кнігі «Rosarium et Officium B. Mariae Virginis…»

Май, травень — пяты месяц Грыгарыянскага календара. Складаецца з 31 дня.

Назва май падаецца ў выданнях Ф. Скарыны[1], у «Храналогіі» А. Рымшы (1581) згадваецца як маи[2]:

М(е)с(е)ца мая, погебреиску ія'ръ, / просто ма'и. /

Но'и а'рху готуетъ божимъ повеле'нїемъ, /
абы въ пото'пъ не зги'нулъ зъ своим поколеньемъ. /

Мая 10 дня. /

Праславянскае слова травень выяўлена ў творах старабеларускай мовы двойчы: у Полацкім Евангеллі ХІІІ стагоддзя і слоўніку (1627) Памвы Бярынды[3].

Назва, ужываная ў сучаснай беларускай літаратурнай мове, амаль ад пачатку існавала ў форме «май». У газеце «Наша ніва» з 1907 ужывалася менавіта яна, з выняткам перыяду 19101912, калі існавала практыка ўжывання ў форме травень (май)[4]. Больш шырокае ўжыванне слова травень займела за часам беларусізацыі (192030-я гг.), пасля чаго прызнаецца састарэлым. У афіцыйным ужытку аднавілася ўжыванне слова травень у 1990-я гады[3].

Зноскі

  1. Скарына Ф. Творы:…
  2. Андрей Рымша. [Хронология]…
  3. 3,0 3,1 Уладзімір Куліковіч Беларускае слоўка. Май і травень.
  4. Гісторыя беларускай літаратурнай мовы, Т.2.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Андрей Рымша. [Хронология] (1581) // Транслитерация О.Лицкевича по факсимиле в изд.: Запаско Я. П. Мистецька спадщина Iвана Федорова. Львів, 1974. С.33, 36. — Эл.рэсурс starbel.narod.ru
  • Гісторыя беларускай літаратурнай мовы. У 2 т. Т.2. — Мн., 1967. С.138,139
  • Скарына Ф. Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт., падрыхт. тэкстаў, камент., слоўнік А.Ф. Коршунава, паказальнікі А.Ф. Коршунава, В.А. Чамярыцкага. —Мн.: Навука і тэхніка, 1990. —207 с.: іл. С.. ISBN 5-343-00151-3.