Таксон

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Таксо́н (лац.: taxon, мн. л. taxa; от стар.-грэч.: τάξις — «Парадак, прылада, арганізацыя») — група ў класіфікацыі, якая складаецца з дыскрэтных аб'ектаў, якія аб'ядноўваюцца на падставе агульных уласцівасцяў і прыкмет. Гэта паняцце ўжываецца ў геаграфіі, лінгвістыцы і іншых навуках, але перш за ўсё ў біялогіі, а менавіта — у біялагічнай сістэматыцы[1]. Адна з найбольш фундаментальных праблем таксанаміі складаецца ў вызначэнні спосабу быцця таксона[2].

Таксонаў у біялогіі[правіць | правіць зыходнік]

Азначэнні[правіць | правіць зыходнік]

У Міжнародным кодэксе батанічнай наменклатуры (Венскі кодэкс, 2006) пад тэрмінам «таксон» разумеецца таксанамічная група любога рангу[3]. Пры гэтым маецца на ўвазе, што кожная расліна разглядаецца як належная да нявызначанага ліку таксонаў паслядоўна супадпарадкаванага рангу, сярод якіх ранг віду лічыцца асноўным[4]. Аналагічна вызначаецца таксон і ў заалогіі[5].

У сучасных біялагічных класіфікацыях таксонаў фармуюць іерархічную сістэму: з аднаго боку, кожны таксон складаецца з аднаго або большай колькасці таксонаў больш нізкага ўзроўню супольнасці, з другога боку — ён у той жа час з'яўляецца часткай іншага таксона, які адносіцца да больш высокага ўзроўню супольнасці. Такая іерархічная сістэма называецца таксанамічнай іерархіяй, а розныя яе ўзроўні — таксанамічнымі рангамі[6].

Уяўленні пра тое, што такое «таксон», істотна адрозніваюцца ў двух асноўных кірунках сучаснай філагенетычный сістэматыкі. У рамках кладыстыкі, якая выйшла ў 1970-я годы на першы план, пануе палажэнне пра тое, што таксонамі варта лічыць толькі монафілетычныя групы, інакш званыя кладамі; прыхільнікі эвалюцыйнай таксанаміі прызнаюць законнымі таксама і групы парафілетычнымі[7].

Зноскі

  1. Таксон (в систематике) (руск.)  — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі(Праверана 20 студзеня 2013)
  2. Зуев, Розова, 2003, с. 90
  3. 1.1. Taxonomic groups of any rank will, in this Code, be referred to as taxa (singular: taxon). Division II. Rules and recomendations. Chapter I. Taxa and their ranks. Article 1.(англ.)  (Праверана 8 лютага 2010)
  4. 2.1. Every individual plant is treated as belonging to an indefinite number of taxa of consecutively subordinate rank, among which the rank of species (species) is basic. Division II. Rules and recomendations. Chapter I. Taxa and their ranks. Article 2.(англ.)  (Праверана 8 лютага 2010)
  5. Майр, 1971, с. 19
  6. Джеффри, 1980, с. 15—18
  7. Шаталкин, 1988, с. 30—36

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]