Лацінская мова
 |
Трэба выправіць арфаграфію ў артыкуле!
Магчыма гэты машынны пераклад або выкарыстанне ненарматыўнага правапісу ды лексікону. Для спраўджэння існуюць адмысловыя праграмы.
|
| Лацінская | |
| Саманазва: |
Lingua Latina |
|---|---|
| Краіны: | |
| Рэгіёны: | |
| Афіцыйны статус: | |
| Арганізацыя, якая рэгулюе: | |
| Агульная колькасць носьбітаў: |
няма |
| Класіфікацыя | |
| Катэгорыя: |
??? |
|
Індаеўрапейская |
|
| Моўныя коды | |
| ISO 639-1: |
la |
| ISO 639-2: |
lat |
| ISO 639-3: |
lat |
| Гл. таксама: Праект:Лінгвістыка | |
Лаці́нская мова, або лаці́на (лац.: Lingua Latina) — мёртвая мова з індаеўрапейскай групы моваў (італійскай падгрупы), якая зрабіла вялікі ўплыў на многія мовы свету. Афіцыйная мова Ватыкану і каталіцкай царквы. Выкарыстоўваецца ў біялогіі і медыцыне. Алфавіт — лацінскі. Паводле граматычнага ладу — флектыўная.
Змест |
[правіць] Лаціна ў гісторыі
На лаціне размаўляла племя лацінаў у вобласці Лацый (лац.: Latium), у заходняй частцы сярэдняй Італіі. Першыя старажытныя пісьмовыя помнікі датуюцца 6-м ст. да н.э. У канцы 2-га ст. да н.э. стала дзяржаўнай мовай Рымскай імперыі, у тым ліку Брытаніі, Дакіі, дзе, як дзяржаўная мова, уплывала на мясцовыя, кельцкія, іберыйскія, германскія мовы. У выніку на ўскрайках Рымскай імперыі фармаваліся дыялекты лацінскай мовы («вульгарная лаціна», лац.: latina vulgata). У сярэдзіне 1 тысячагоддзя н.э. з гэтых дыялектаў пачалі развівацца раманскія мовы: французская, італьянская, іспанская, румынская і г.д.
У Сярэднявеччы лаціна зрабілася ў Еўропе міжнароднай мовай навукі, адукацыі, філасофіі і дыпламатыі. На ёй пісалі Ісак Ньютан, Томас Мор, Мікалай Капернік, Мікола Гусоўскі. Яе добра ведалі Францыск Скарына і Сымон Будны. У часы Адраджэння моладзь Вялікага Княства Літоўскага вывучала лацінскую мову ў вучэльнях Заходняй Еўропы. Лацінская мова зрабіла пэўны ўплыў на развіццё беларускай, напрыклад, у складзе лексікона.
[правіць] Фанетыка мовы
Лацінская мова характарызуецца выразнай вымовай галосных і зычных, галосныя бываюць доўгія і кароткія, індаеўрапейскае s паміж галоснымі пераходзіць у r, проціпастаўленне прыдыхальных і непрыдыхальных зычных, характэрнае для шматлікіх іншых старых індаеўрапейскіх моў, у лацінскай мове адсутнічае.
[правіць] Граматыка мовы
Лаціна мае складаную сістэму скланення назоўнікаў, якія маюць шэсць тыпаў скланення. Лік склонаў у лацінскай мове досыць вялікі і падобны на колькасць склонаў у славянскіх мовах. Прыметнік бывае трох родаў і падпарадкоўваецца назоўнікам у родзе. Дзеяслоў валодае вельмі багатай сістэмай часоў з адрозніваннем імперфекта і перфекта ў мінулым часе. У лацінскага дзеяслова тры лады, чатыры змянення, ёсць мноства няправільных дзеясловаў. Багацце флектыўных форм у спалучэнні з традыцыйнымі спосабамі словаўтварэння робіць лацінскую мову вельмі гнуткай і здольнай выяўляць складаныя паняцці і сітуацыі.
[правіць] Лексіка мовы
У лацінскай мове ёсць няшмат грэчаскіх запазычанняў, але асноўная частка лексікі самастойная. Існуе шмат спосабаў стварэння новых слоў з дапамогай суфіксаў і прыставак.
[правіць] Гл. таксама
На ВікіСховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лацінская мова
