Акцэнт (музыка)

Акцэ́нт у музыцы — вылучэнне, падкрэсліванне гуку або акорда шляхам узмацнення гучання ці іншымі сродкамі.

Віды акцэнтаў

Адрозніваюць некалькі відаў акцэнтаў, якія могуць выкарыстоўвацца як паасобку, так і ў спалучэнні.

Дынамічны акцэнт

Найбольш распаўсюджаны від акцэнту, які дасягаецца шляхам больш гучнага, узмоцненага выканання гуку або акорда ў параўнанні з навакольнымі. На нотным стане абазначаецца знакам > (гл. малюнак, № 4).

Метрычны акцэнт

Рэгулярны, натуральны акцэнт, які прыпадае на моцныя і адносна моцныя долі такта. Менавіта раўнамернае чаргаванне акцэнтаваных (моцных) і неакцэнтаваных (слабых) доляй у метры вызначае яго структуру. Спецыяльнага абазначэння не мае.

Рытмічны акцэнт

Знакі акцэнтуацыі і артыкуляцыі: 1. Стаката 2. Стакацісіма 3. Марката 4. Акцэнт (дынамічны) 5. Тэнута

Наўмыснае парушэнне метрычнага акцэнту шляхам перанясення націску з моцнай долі на слабую. Найбольш вядомы прыклад — сінкопа. Таксама можа дасягацца рытмічным падаўжэннем гуку.

Агагічны акцэнт

Вылучэнне гуку шляхам ледзь прыкметнай затрымкі або зацягвання яго выканання, без змены дынамікі. Звязаны з агагічнымі адхіленнямі ад тэмпу.

Меладычны акцэнт

Вылучэнне гуку сродкамі мелодыі: напрыклад, шляхам меладычнага скачка да высокага гуку або выкарыстаннем арнаментальнай фігуры.

Сродкам акцэнтавання таксама можа служыць раптоўная змена гармоніі, тэмбру і іншых музычна-выразных сродкаў.

Абазначэнне і звязаныя знакі артыкуляцыі

На пісьме акцэнты і блізкія да іх па функцыі знакі артыкуляцыі ставяцца над нотамі або пад імі. Найбольш распаўсюджаныя:

• Стаката (малюнак 1) — асобнае і адрывістае выкананне гукаў.
• Стакацісіма (малюнак 2) — вельмі кароткае і вострае выкананне гукаў, крайняя ступень стаката.
• Марката (малюнак 3) — «падкрэслена», з націскам; кожны гук выконваецца з акцэнтам.
• Акцэнт (малюнак 4) — стандартнае абазначэнне дынамічнага акцэнту.
• Тэнута (малюнак 5) — «вытрымана»; патрабуе выканання ноты з поўнай яе працягласцю, часам з ледзь заўважным узмацненнем.

Літаратура

• Акцэнт // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — С. 222. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).