Перайсці да зместу

Апенінскі паўвостраў

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Апенінскі паўвостраў
Спадарожнікавы здымак паўвострава вясною
Спадарожнікавы здымак паўвострава вясною
42° пн. ш. 14° у. д.HGЯO
АкваторыяТырэнскае мора
Плошча149 000 км²
Краіна
Апенінскі паўвостраў (Італія)
Апенінскі паўвостраў
Апенінскі паўвостраў
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

Апені́нскі паўвостраў (італ.: Penisola appenninica), часам таксама Італьянскі паўвостраў (італ.: Penisola italiana), — паўвостраў Еўрапейскага кантынента, які прасціраецца ў Міжземнае мора з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход.

Згодна з фізіка-геаграфічным раянаваннем Італіі, якое прадугледжвае падзел краіны на тры часткі, гэтая тэрыторыя вызначаецца як «Паўастраўная Італія» — нароўні з кантынентальнай і астраўной часткамі[1][2][3][4][5].

У палітычным плане паўвостраў амаль цалкам уваходзіць у склад Італьянскай Рэспублікі, а таксама ахоплівае ўсе тэрыторыі мікрадзяржаў Сан-Марына і Ватыкан. Землі Італьянскай Рэспублікі, размешчаныя на паўвостраве, падзяляюцца на дзесяць рэгіёнаў. Калі рухацца з поўначы на поўдзень і з захаду на ўсход, гэта: Таскана (за выключэннем крайніх паўночных раёнаў), Марке, Умбрыя, Лацыа, Абруцы, Малізэ, Апулія, Кампанія, Базіліката і Калабрыя. Да гэтай зоны таксама адносяцца некаторыя паўднёвыя ўскрайкі Лігурыі і Эміліі-Раманьі.

Праз асаблівасць свайго выгляду, Апенінскі паўвостраў часта называюць «Італьянскім чаравіком».

Фізічная геаграфія

[правіць | правіць зыходнік]
Асноўны артыкул: Геаграфія Італіі

Вызначэнне

[правіць | правіць зыходнік]

Ва ўласным сэнсе выраз «Апенінскі паўвостраў» адносіцца непасрэдна да той часткі Італіі, якая фактычна з’яўляецца паўвостравам. Гэта тэрыторыя, размешчаная на поўдзень ад умоўнай лініі, што злучае вусце ракі Магра з вусцем ракі Марэк’я (так званая «лінія Ла-Спецыя — Рыміні»)[6][7], якая праходзіць паблізу 44-й паралелі. Большую частку гэтай тэрыторыі займае горны ланцуг Апенінаў, дзякуючы якім паўвостраў атрымаў адну са сваіх назваў. Калі рухацца па гадзіннікавай стрэлцы, паўвостраў абмываюць чатыры моры: Адрыятычнае, Іанічнае, Тырэнскае і Лігурыйскае. Частка краіны, якая ляжыць у межах паўвострава, называецца «Паўастраўной Італіяй» — гэты тэрмін выкарыстоўваецца нароўні з паняццямі «Кантынентальная Італія» і «Астраўная Італія».

Апенінскі паўвостраў часта называюць «Ботам» (італ.: lo Stivale) праз характэрную форму, якая нагадвае аднайменны абутак: паўвостраў Саленціна ўтварае «абцас», паўвостраў Гаргана — «шпору», а Калабрыя — «насок». Менавіта тут знаходзіцца адзіны дзейны вулкан кантынентальнай Еўропы — Везувій.

У больш шырокім сэнсе пад «Італьянскім паўвостравам» часам разумеюць сукупнасць Кантынентальнай і Паўастраўной Італіі. У такім выпадку ягоныя межы распасціраюцца ад Альпаў (дакладна ад паўднёвага схілу альпійскага водападзелу) аж да крайніх пунктаў Калабрыі: мыса Пунта-Меліта на поўдні[8] і мыса Спартывента на паўднёвым захадзе[9].

Памеры

[правіць | правіць зыходнік]

Працягласць паўвострава з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход складае прыкладна 1000 км. У сваёй паўднёвай частцы ён раздзяляецца на два меншыя паўастравы: Саленційскі на паўднёвым усходзе і Калабрыйскі на паўднёвым захадзе.

Максімальная шырыня дасягае 254 км па косай лініі, якая злучае мысы Анкона і П’ямбіна[10]. Аднак у папярочным кірунку, перпендыкулярна да асноўнай восі (ад Монтэ-Арджэнтарыа да Монтэ-Конера), шырыня паўвострава роўная 240 км[11][12]. Мінімальная шырыня фіксуецца на самым поўдні паўвострава, у раёне пярэсмыка Катандзара ў Калабрыі — усяго 35 км. Гэты пярэсмык знаходзіцца паміж залівам Сант-Эўфемія ў Тырэнскім моры і залівам Сквілачэ ў Іанічным моры.

Рэльеф

[правіць | правіць зыходнік]

Горы

[правіць | правіць зыходнік]
Асноўны артыкул: Апенінскія горы
Гран-Саса-д’Італія, самая высокая гара на Апенінскім паўвостраве.

Праз увесь Апенінскі паўвостраў цягнецца аднайменны горны ланцуг, які часта называюць «хрыбтом» паўвострава. Толькі два ўчасткі Апенінскай сістэмы не ўваходзяць у склад паўвострава: самы паўночны — Лігурыйскія Апеніны, і самы паўднёвы — Сіцылійскія Апеніны.

Калі рухацца з поўначы на поўдзень, структура гор выглядае наступным чынам:

З заходняга боку горны хрыбет суправаджаюць Антыапеніны (або Перадапеніны): Тасканскія, Лацыянскія і Кампанскія. У складзе апошніх знаходзіцца Везувій — адзіны дзейны вулкан на паўвостраве, які дамінуе над пейзажам Неапалітанскага заліва. З усходняга боку Антыапеніны сустракаюцца толькі ў Апуліі, дзе яны носяць назву Апула-Гарганскіх.

Узгоркі і раўніны

[правіць | правіць зыходнік]

Рэгіёны Таскана, Умбрыя і Марке — самыя пагорыстыя: узвышшы займаюць каля 70 % іхняй плошчы. Апулія, наадварот, з’яўляецца самым раўнінным рэгіёнам Італіі (каля 50 % тэрыторыі). Менавіта тут ляжыць самая вялікая раўніна паўвострава — Тавальерэ-дэле-Пулье. У паўднёвай частцы Лацыа знаходзіцца Панцінскія палі, якая калісьці былі балоцістай раўнінай, затым асушаная.

Карставыя з’явы

[правіць | правіць зыходнік]

Карст шырока распаўсюджаны ў Умбра-Маркскіх Апенінах, дзе знаходзяцца вядомыя пячоры Фразасі, а таксама на плато Мурджэ (Апулія), у нетрах якога раскінуліся пячоры Кастэлана.

Гідраграфія

[правіць | правіць зыходнік]

Рэкі

[правіць | правіць зыходнік]
Гл. таксама: Рэкі Італіі
Тыбр у Рыме, паблізу моста Сант-Анджэла
Арно ў Фларэнцыі
Цясніна Фурло ў рэгіёне Марке

Два асноўныя схілы Італьянскага паўвострава — тырэнскі і адрыятычны — маюць істотныя гідраграфічныя адрозненні. Гэта абумоўлена тым, што апенінскі водападзел ссунуты ў бок Адрыятычнага мора, што на ўсходзе. У выніку рэкі гэтага схілу маюць карацейшы шлях да вусця, тады як на тырэнскім схіле сітуацыя адваротная.

Самыя доўгія рэкі паўвострава, якія маюць найбольш шырокія вадазборныя басейны і самыя працяглыя прытокі, упадаюць у Тырэнскае мора.

  • Тыбр (Tevere) — галоўная рака паўвострава. З даўжынёй 405 км ён займае трэцяе месца сярод усіх рэк Італіі. Па сярэднямесячным расходзе вады (324 м³/с) Тыбр таксама трэці, але фактычна займае другое месца сярод самастойных рэк (саступаючы толькі По), бо рака Тычына, якая мае большы паказчык, з’яўляецца прытокам. Па плошчы басейна (17 375 км²) Тыбр саступае толькі рацэ По. Ён бярэ пачатак у Эміліі-Раманьі, але ўжо праз некалькі кіламетраў пакідае гэты рэгіён і цячэ праз Таскану, Умбрыю і Лацыа, абмываючы ўскраіны горада Перуджа і сталіцу краіны — Рым.
    • Нера (Nera), прыток Тыбра, — самы доўгі прыток на паўвостраве і адзіны, даўжыня якога перавышае 100 км. Працякае праз Марке, Умбрыю і Лацыа.
  • Арно (Arno) — другая па даўжыні рака паўвострава (241 км) і восьмая ў Італіі (або чацвёртая, калі не лічыць прытокі). Цячэ выключна па тэрыторыі Тасканы, праходзячы праз Фларэнцыю.
  • Вальтурна (Volturno) — рэцяя рака паўвострава даўжынёю 175 км (12-е месца ў Італіі). Працякае праз Малізэ і Кампанію.
  • Іншыя буйныя рэкі (больш за 100 км): Ліры-Гарыльяна (Абруцы, Лацыа, Кампанія) і Амбронэ (цалкам у Таскане).

На адрыятычным схіле ёсць пяць рэк даўжынёй больш за 100 км:

Для рэгіёна Марке ўласціва амаль паралельнае размяшчэнне рэк. Перад выхадам на пагорыстую раўніну і да мора яны праразаюць стромкія рачныя цясніны (горы). Гэта звязана з тым, што вытокі знаходзяцца ў галоўным ланцугу Апенінаў, і на шляху да ўзбярэжжа рэкам даводзіцца пераадольваць усходнія горныя пасмы. У Абруцах і Малізэ рэкі таксама цякуць паралельна, за выключэннем Атэрна-Пескары, рэчышча якой выгінаецца пад прамым вуглом.

Асобна варта адзначыць сітуацыю ў Апуліі. Рэкі тут малаводныя і сустракаюцца толькі на поўначы рэгіёна. На астатняй тэрыторыі з-за адсутнасці гор і карставай прыроды глебы рэкі проста не могуць пракласціся[18]. Каб забяспечыць вадой насельніцтва, тут быў пабудаваны Апулійскі акведук — самая вялікая сістэма водазабеспячэння ў Еўропе. Сетка трубаправодаў цягнецца на 20 тысяч кіламетраў і абслугоўвае больш за 4 мільёны жыхароў[19].

На іанічным схіле рэкі таксама маюць пераважна паралельны напрамак цячэння. Тры ракі перавышаюць адзнаку ў 100 км, і ўсе яны знаходзяцца ў Базілікаце: Базента (149 км, найдаўжэйшая), Агры і Брадана.

Азёры

[правіць | правіць зыходнік]
Гл. таксама: Азёры Італіі
Мыс Бізенцыа на возеры Бальсена
Кратарнае возера Немі

Большасць буйных азёр Італьянскага паўвострава засяроджана на тырэнскім схіле.

Самы вялікі вадаём знаходзіцца ў Умбрыі — гэта возера Тразімена (128 км²), якое займае чацвёртае месца па плошчы ў Італіі. Гэта адзінае сярод буйных азёр паўвострава, якое мае не вулканічнае, а тэктанічна-алювіяльнае паходжанне (прычым гэта самае вялікае возера такога тыпу ў краіне). Праз малую глыбіню (у сярэднім 4,3 м, максімум — не больш за 6 м[20]) яго адносяць да ламінарнага тыпу. Навакольныя пагоркі ўтвараюць своеасаблівы прыродны амфітэатр, павернуты да воднай гладзі.

У Лацыа знаходзіцца адзінае, акрамя Тразімена, возера паўвострава плошчай больш за 100 км² — Бальсена (114,5 км²). Разам з азёрамі Брачана (57,5 км²), Віка (12,1 км²) і Альбана (6 км²) яно ўваходзіць у «чацвёрку» найбуйнейшых азёр вулканічнага паходжання. Іхнія воды запоўнілі старажытныя кратары, што абумовіла галоўную асаблівасць гэтых вадаёмаў: усе яны размешчаны на вяршынях шырокіх узвышшаў, утвораных патухлымі вулканамі. Возера Бальсена займае пятае месца ў Італіі па плошчы, а Брачана — восьмае.

На іанічным схіле натуральных азёр плошчай больш за 3 км² не існуе.

На адрыятычным схіле ёсць толькі два возеры памерам больш за 50 км²: Варана (60,5 км²) і Лезіна (51,4 км²). Яны знаходзяцца непадалёк адно ад аднаго, на поўнач ад мыса Гаргана. Гэта прыбярэжныя азёры, якія ўзніклі дзякуючы дзеянню мора: яно намывала асадак, і з цягам стагоддзяў утварылася пясчаная каса, якая аддзяліла іх ад адкрытай вады. З прычыны такога паходжання вада ў іх саланаватая. Возера Варана — сёмае па велічыні ў Італіі, а возера Лезіна — дзявятае.

Возера Тразімена

Узбярэжжа

[правіць | правіць зыходнік]

Апенінскі паўвостраў абмываецца на захадзе Тырэнскім морам, на поўдні — Іанічным, а на ўсходзе — Адрыятычным.

Тырэнскае ўзбярэжжа

[правіць | правіць зыходнік]
Мыс Монтэ-Арджэнтарыа

Тырэнскія берагі — самыя разнастайныя: тут шмат мысаў, заліваў, паўастравоў і астравоў.

Калі рухацца з поўначы на поўдзень, у Таскане спачатку цягнецца нізкі і прамы ўчастак узбярэжжа Версіліі. Затым ідуць мыс П’ямбіна, заліў Фалоніка і мыс Монтэ-Арджэнтарыа. Апошні злучаны з асноўнай часткай сушы дзвюма пясчанымі косамі — Томбала-дэла-Джанела і Томбала-дэла-Фенілья, якія ўтвараюць лагуну Арбетэла. Непадалёк ад тасканскіх берагоў ляжыць Тасканскі архіпелаг, у склад якога ўваходзіць востраў Эльба — самы вялікі сярод «малых астравоў» Італьянскага рэгіёна (пасля Мальты).

Мыс Чырчэа, від з возера Сабаўдзія

У Лацыа спачатку ідзе доўгі ўчастак нізкага берага з чатырма шырокімі дугападобнымі выгінамі. Далей размешчаны мыс-гара Чырчэа, заліў Тэрачына, мыс Гаэта і аднайменны заліў. На поўдзень ад гэтага заліва знаходзяцца Панцінскія астравы.

У Кампаніі адкрываецца Неапалітанскі заліў. Ён ляжыць паміж мысам Мізена і Сарэнційскім паўвостравам, які вылучаецца сваім маляўнічым высокім і скалістым берагам. Ад адкрытага мора Неапалітанскі заліў аддзяляюць астравы Кампанскага архіпелага. На поўдзень ад Сарэнційскага паўвострава знаходзіцца Салернскі заліў, за якім цягнецца яшчэ адзін участак высокага скалістага ўзбярэжжа — горны масіў Чылента.

За межамі Чылента высокі бераг працягваецца на кароткім тырэнскім адрэзку Базілікаты і далей у Калабрыі аж да заліва Сант-Эўфемія. Следам ідзе яшчэ адзін невялікі ўчастак высокага ўзбярэжжа да заліва Джоя-Таўра, пасля якога адкрываецца Месінскі праліў, што злучае Тырэнскае мора з Іанічным і адасабляе Калабрыю ад вострава Сіцылія.

Іанічнае ўзбярэжжа

[правіць | правіць зыходнік]
Залівы вакол Калабрыі

У Іанічным моры, адразу за Месінскім пралівам, пачынаецца калабрыйскае ўзбярэжжа. Тут выступае горны масіў Аспрамонтэ, які ўтварае мыс Пунта-Меліта (самы паўднёвы пункт Італьянскага паўвострава) і мыс Спартывента[8][21]. Затым цягнецца ўчастак высокага берага да заліва Сквілачэ. Пасля яго высокае ўзбярэжжа працягваецца да заліва Карыльяна і вялізнага заліва Таранта — самага буйнога ў Італіі[22]. Унутры гэтага заліва, непадалёк ад горада, які даў яму назву, размешчаны невялікі архіпелаг астравоў Керадзі.

Іанічнае ўзбярэжжа Базілікаты — нізіннае і пясчанае.

Далей, ужо на тэрыторыі Апуліі, пачынаецца паўвостраў Саленціна. На ягоным іанічным баку нізкія ўчасткі берага чаргуюцца з высокімі аж да мыса Санта-Марыя-дзі-Леўка. Гэта крайні паўднёва-ўсходні пункт Італьянскага паўвострава, за межамі якога пачынаецца Адрыятычнае мора[23].

Адрыятычнае ўзбярэжжа

[правіць | правіць зыходнік]
Участак рыўеры Конера

Адрыятычныя берагі паўвострава Саленціна пераважна нізінныя і пясчаныя, з рэдкімі ўключэннямі высокага берага. Такі характар мясцовасці захоўваецца пры руху з поўдня на поўнач аж да заліва Манфрэдонія, які ўтвораны выступам вялікага мыса Гаргана. Паўднёвыя і ўсходнія схілы гэтага масіва абрываюцца ў мора высокімі берагамі са шматлікімі пляжамі, схаванымі паміж скалістымі ўцёсамі. Паўночны бок, наадварот, нізкі; тут знаходзяцца два прыбярэжныя возеры — Лезіна і Варана, аддзеленыя ад мора пясчанымі дзюнамі. На поўнач ад Гаргана ляжыць архіпелаг астравоў Трэміці.

Далей на поўнач ад Гаргана ўзбярэжжа рэгіёнаў Малізэ, Абруцы і Марке (а пры пераходзе ў кантынентальную Італію — і Раманьі, Венета і Фрыулі) застаецца тыпова нізкім і пясчаным. Гэтая паласа цягнецца прыкладна на 700 км — аж да Трыесцкага заліва, дзе зноў пачынаецца высокі бераг[24].

Пасярод гэтай доўгай чарады пляжаў, якую перарываюць толькі вусці рэк, у рэгіёне Марке вылучаецца мыс Конера. Ён утварае каля 20 км высокага берага, дзе пляжы заціснуты паміж каменнымі выступамі і градамі скал. Дарэчы, менавіта на лініі, якая злучае мыс Анкона (ля падножжа Конера) і мыс П’ямбіна, фіксуецца максімальная шырыня Італьянскага паўвострава — 254 км[10]. Сярод іншых участкаў высокага берага варта адзначыць 10-кіламетровае запаведнае узбярэжжа Монтэ-Сан-Бартала (таксама ў Марке) і некаторыя кароткія адрэзкі ў паўднёвых Абруцах, якія чаргуюцца з пляжамі[25].

Палітычная геаграфія

[правіць | правіць зыходнік]

У палітычным плане Апенінскі паўвостраў ва ўласным сэнсе (выключаючы Астраўную і Кантынентальную Італіі) падзелены паміж некалькімі дзяржавамі:

Назва Насельніцтва Плошча (км²) Сталіца Афіцыйная мова
Італія Італьянская Рэспубліка[26] 23 915 264[26] 131 825,45[26] Рым італьянская
Сан-Марына Сан-Марына 33 191 61,2 Горад Сан-Марына італьянская
Ватыкан 836 0,44 Ватыкан італьянская, лацінская
Усяго 25 102 567 131 887,09

У адміністрацыйным плане тэрыторыя Італьянскай Рэспублікі ў межах паўвострава падзяляецца на дзесяць рэгіёнаў (дзеля зручнасці падлікаў Таскана ўключана ў спіс цалкам, тады як Лігурыя і Эмілія-Раманья — поўнасцю выключаны):

Назва Насельніцтва Плошча (км²) Адміністрацыйны цэнтр Іншыя прызнаныя мовы
Абруцы 1 272 627 10 831,50 Л’Акуіла арберэшская[27][28]
Апулія 3 907 683 19 540,52 Бары арберэшская[29][30], саленційская грэчаская[30][31], франкаправансальская[30][32]
Базіліката 537 577 10 073,11 Патэнца арберэшская[33][34]
Калабрыя 1 846 610 15 221,61 Катандзара арберэшская[35][36], гвардыёльская аксітанская[36][37], калабрыйская грэчаская[36][38]
Кампанія 5 609 536 13 670,60 Неапаль арберэшская[39][40]
Лацыа 5 720 536 17 231,72 Рым -
Малізэ 290 636 4 460,44 Кампабаса арберэшская[41][42], харвацкая[42][43]
Марке 1 484 298 9 344,29 Анкона -
Таскана 3 661 981 22 987,44 Фларэнцыя -
Умбрыя 856 407 8 464,22 Перуджа -
Усяго 23 915 264 131 825,45

Заўвагі

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ Некаторыя аўтары не вылучаюць Саніцкія Апеніны як самастойную частку Паўднёвых Апенінаў, а лічаць іх паўночным участкам Кампанскіх Апенінаў[13][14][15][16][17].

Крыніцы

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ Italia. Enciclopedia Treccani. 1993.
  2. ↑ Pullè, Giorgio (1925–1926). Italia continentale, Italia peninsulare e insulare(італ.). Firenze: Bemporad.{{cite book}}: Папярэджанні CS1: фармат даты (спасылка)
  3. ↑ Paci, Giampietro (2005). Italia Fisica. Guardare il mondo (PDF)(італ.). Zanichelli Editore. p. 88.
  4. ↑ Nice, Bruno (1996). Questo nostro mondo. Conoscere l'Italia(італ.). Vol. I. Novara: Istituto geografico De Agostini. p. 211.
  5. ↑ Eliseo Reclus, Nuova geografia universale la Terra e gli uomini. Volume 5, parte seconda — L’Italia, Vallardi, 1888
  6. ↑ De Agostini Ed., L’Enciclopedia Geografica — Vol. I — Italia, 2004, p.78
  7. ↑ Touring Club Italiano, Conosci l’Italia — Vol. I: L’Italia fisica, 1957
  8. ↑ а б MELITO di Porto Salvo (італ.). treccani.it.
  9. ↑ Peninsulare. Vocabolario Treccani.
  10. ↑ а б Melzi, Battista; Comandini, Alfredo (1920). Il nuovissimo Melzi: dizionario italiano(італ.). A. Vallardi. p. 563.
  11. ↑ Nice, Bruno (1996). Questo nostro mondo. Conoscere l'Italia(італ.). Vol. I. Novara: Istituto geografico De Agostini.
  12. ↑ Nice, Bruno (2002). Montagne d'Italia(італ.). Novara: Istituto geografico De Agostini. p. 20. ISBN 9788841804636.
  13. ↑ Ruocco, Domenico (1972). Introduzione allo studio regionale dell'Italia(італ.). Libreria scientifica. p. 49.
  14. ↑ Rapporto Preliminare (art. 13 D.Lgs. 152/06) della procedura di Valutazione Ambientale Strategica del Piano d’Ambito del Servizio idrico integrato della regione Molise (італ.). Праверана 28 студзеня 2026.
  15. ↑ Manuppella, Annamaria. Relazione di ARPA Molise (італ.). Праверана 28 студзеня 2026.
  16. ↑ Molise (італ.). schededigeografia.net. Праверана 28 студзеня 2026.
  17. ↑ Molise (італ.). aledo.it. Праверана 28 студзеня 2026.
  18. ↑ Dinucci (2010). Puglia (PDF). Geograficamente essenziale. Bologna: Zanichelli editore.
  19. ↑ Perché Acquedotto (італ.). www.aqp.it. Bari: Acquedotto Pugliese. Праверана 28 студзеня 2026.
  20. ↑ AA. VV. (2007). Guida d'Italia. Umbria (edizione speciale per la rivista Panorama)(італ.). Vol. 5. Milano: Touring Editore S.r.l. / Arnaldo Mondadori Editore SpA. p. 179.{{cite book}}: Папярэджанні CS1: лічбавыя назвы: authors list (спасылка) Папярэджанні CS1: розныя назвы: authors list (спасылка)
  21. ↑ SPARTIVENTO, Capo - Enciclopedia (італ.). Treccani. Праверана 28 студзеня 2026.
  22. ↑ I golfi della Puglia (італ.). laterradipuglia.it. Праверана 28 студзеня 2026.
  23. ↑ Limits of Oceans and Seas, 3rd edition (англ.). iho-ohi.net. International Hydrographic Organization (17 лютага 1953). Архівавана з першакрыніцы 8 кастрычніка 2011. Праверана 28 студзеня 2026.
  24. ↑ Ambiente: Vito firma protocollo per redazione linee guida difesa coste (італ.)(недаступная спасылка). regione.fvg.it. Giunta regionale del Friuli-Venezia Giulia.
  25. ↑ Piano di difesa della costa dall’erosione, dagli effetti dei cambiamenti climatici e dagli inquinamenti (італ.). regione.abruzzo.it. Regione Abruzzo: Servizio Opere Marittime e Acque Marine (Luglio 2020). Праверана 28 студзеня 2026.
  26. ↑ а б в Даныя адносяцца да рэгіёнаў цэнтральнай і паўднёвай Італіі.
  27. ↑ Віла-Бадэса (фракцыя муніцыпалітэта Рашана).
  28. ↑ Mappa degli arbëreshë. ArbItalia.it. Архівавана з першакрыніцы 8 сакавіка 2010. Праверана 28 студзеня 2026.
  29. ↑ Муніцыпалітэты К’еўці і Казальвек’ё-дзі-Пулья.
  30. ↑ а б в Bollettino Ufficiale della Regione Puglia — n. 45 del 28-03-2012, Legge Regionale 22 marzo 2012, n. 5 «Norme per la promozione e la tutela delle lingue minoritarie in Puglia».
  31. ↑ Муніцыпалітэты Калімера, Карыльяна-д’Атранта, Кастрын’яна-дэ’-Грэчы, Мартана, Марцін’яна, Мельпін’яна, Салета, Стэрнація, Цоліна.
  32. ↑ Муніцыпалітэты Чэле-дзі-Сан-Віта і Фаета.
  33. ↑ Муніцыпалітэты Барыле, Джынестра, Маскіта, Сан-Кастанціна-Альбанезэ, Сан-Паала-Альбанезэ.
  34. ↑ Афіцыйны сайт рэгіёну Базіліката, старонка Promozione e salvaguardia delle minoranze linguistiche
  35. ↑ Муніцыпалітэты Акуафармоза, Вакарыдза-Альбанезэ, Карафа-дзі-Катандзара, Карыльяна-Расана (фракцыя Канцінела), Кастрарэджа, Лунгра, Маіда (фракцыя Вена-дзі-Маіда), Платачы, Сан-Базілэ, Сан-Бенедэта-Улана, Сан-Дземетрыа-Каронэ, Сан-Джорджа-Альбанезэ, Санта-Катэрына-Альбанезэ, Сан-Козма-Альбанезэ, Сан-Марціна-дзі-Фініта, Санта-Сафія-д’Эпіра, Спецана-Альбанезэ, Фальканара-Альбанезэ, Фірма, Франшыта, Чывіта, Чэрцэта.
  36. ↑ а б в Antonio Morisciano, Le minoranze Linguistiche nella Regione Calabria
  37. ↑ Муніцыпалітэт Гуардзія-П’емантэзэ.
  38. ↑ Муніцыпалітэты Афрыка, Багаладзі, Бова, Бова-Марына, Бранкалеонэ, Кандафуры, Меліта-дзі-Порта-Сальва, Рагудзі, Ракафортэ-дель-Грэка, Сан-Ларэнца, Стайці.
  39. ↑ Муніцыпалітэт Грэчы.
  40. ↑ Legge regionale 20 dicembre 2004, n. 14.
  41. ↑ Муніцыпалітэты Кампамарына, Мантэчыльфонэ, Портаканонэ і Уруры.
  42. ↑ а б Афіцыйны сайт рэгіёна Малізэ, старонка Minoranze linguistiche.
  43. ↑ Муніцыпалітэты Акуавіва-Калекрочэ, Мантэмітра, Сан-Фелічэ-дэль-Малізэ і Тавена.

Спасылкі

[правіць | правіць зыходнік]
commons: Апенінскі паўвостраў на Вікісховішчы
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Апенінскі_паўвостраў&oldid=5096210"