Перайсці да зместу

Блакітная сойка

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Блакітная сойка
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Cyanocitta cristata (Linnaeus, 1758)

Арэал

выява

Ахоўны статус

Сістэматыка
на Віківідах
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  179680
NCBI  28727
FW  129837

Блакітная сойка, паўночнаамерыканская блакітная сойка (Cyanocitta cristata) — птушка з атрада вераб’інападобных (Passeriformes) сямейства крумкачовых (Corvidae), арэал якой ахоплівае ўсходнюю частку Паўночнай Амерыкі. Яна насяляе большую частку ўсходніх і цэнтральных Злучаных Штатаў Амерыкі; некаторыя ўсходнія папуляцыі могуць быць пералётнымі. Аселыя папуляцыі таксама сустракаюцца на Ньюфаўндлендзе (Канада), а гнездавыя папуляцыі — па ўсёй паўднёвай частцы Канады. Гняздуецца як у лісцевых, так і ў хвойных лясах, і часта сустракаецца ў жылых раёнах.[⇨]

Птушкі вылучаюцца яркай афарбоўкай, пераважна блакітнай, з белымі грудзьмі і нізам цела, і блакітным чубам; вакол шыі — чорны «ашыйнік» і чорная аблямоўка за чубам. Самцы і самкі падобныя па памерах і апярэнні, якое не мяняецца на працягу года.[⇨] Вылучаюць чатыры падвіды.[⇨]

Харчуецца блакітная сойка пераважна насеннем і арэхамі, напрыклад, жалудамі, якімі можа запасацца на пазней; мяккай садавіной, членістаногімі і, зрэдку, дробнымі хрыбетнымі. Звычайна птушка збірае ежу з дрэў, кустоў і зямлі, а часам ловіць насякомых у паветры.[⇨] Блакітныя сойкі могуць быць вельмі агрэсіўнымі да іншых птушак; часам яны руйнуюць чужыя гнёзды.[⇨]

Таксаномія

[правіць | правіць зыходнік]

Упершыню блакітная сойка была апісана англійскім натуралістам Маркам Кейтсбі ў ягонай публікацыі 1731 года «Прыродазнаўчая гісторыя Караліны, Фларыды і Багамскіх астравоў» (англ.: Natural History of Carolina, Florida, and the Bahamas) пад назвай Pica glandaria cærulea cristata[1]. Пазней Карл Ліней у выданні сваёй працы «Сістэма прыроды» 1758 года апісаў яе як Corvus cristatus, прылічыўшы да роду Варона[2].

У XIX стагоддзі французскі арнітолаг Шарль Люсьен Банапарт у 1838 годзе апісаў птушку як Cyanocorax cristatus у працы «Геаграфічны і параўнальны спіс птушак Еўропы і Паўночнай Амерыкі» (англ.: A geographical and comparative list of the birds of Europe and North America)[3]. Сваю ж сучасную навуковую назву, Cyanocitta cristata, яна атрымала ад Х’ю Эдвіна Стрыкленда ў 1845 годзе[4].

Назва роду Cyanocitta паходзіць ад старажытнагрэчаскіх слоў κυάνεος (kyáneos; «цёмна сіні») і κίττα (kitta; «балбатлівая птушка», сойка [еўрапейская]). Такім чынам, тэрмін «сіняя балбатуха» ўказвае на ярка-блакітнае апярэнне галавы, патыліцы, спіны і хваста птушкі. Відавы эпітэт cristata («чубатая») паходзіць з лацінскай мовы і адносіцца да прыкметнага блакітнага чуба сойкі[5].

Апісанне

[правіць | правіць зыходнік]
Малюнак Джона Джэймса Адзюбона, 1830-я гады

Даўжыня блакітнай сойкі ад дзюбы да хваста складае 22-30 см, вага — 70-100 г, а размах крылаў — 34-43 см[6][7]. У адпаведнасці з правілам Бергмана, сойкі з Канектыкута ў сярэднім важаць 92,4 г, у той час як сойкі з цяплейшай паўднёвай Фларыды — 73,7 г[8][9].

На галаве птушкі ёсць выразны чуб (карона з пер’я), які яна можа падымаць або апускаць у залежнасці ад настрою. Калі птушка ўзбуджаная або агрэсіўная, чуб цалкам падняты. Пры спалоху чуб тапырыцца вонкі, як шчотка. Калі птушка харчуецца з іншымі сойкамі або адпачывае, чуб прыціснуты да галавы[10].

Апярэнне на чубе, спіне, крылах і хвасце мае адценні ад лавандава-блакітнага да сярэдне-блакітнага, а «твар» белы. Ніжняя частка цела брудна-белая, а на шыі — чорны U-падобны «ашыйнік», які даходзіць да бакоў галавы, і чорная аблямоўка за чубам. Махавое пер’е і хвост маюць выразныя палоскі чорнага, нябесна-блакітнага і белага колераў. Дзюба, ногі і вочы — чорныя. Палавы дымарфізм мінімальны, то-бок самцы і самкі амаль ідэнтычныя, але самец крыху буйнейшы[7][11]. Чорнае апярэнне на патыліцы, «твары» і горле ў розных асобін моцна адрозніваецца; мяркуецца, што гэта дапамагае ім распазнаваць адна адну[7].

Як і ў большасці іншых птушак з блакітным адценнем, афарбоўка блакітнай сойкі выклікана не пігментамі, а з’яўляецца вынікам інтэрферэнцыі святла праз унутраную будову пер’я[12]; калі раздушыць блакітнае пяро, сіні колер знікне, бо будова будзе разбурана. Фактычным пігментам у яе пер’і з’яўляецца меланін[6]. Гэта з’ява называецца структурнай афарбоўкай.

Арэал і асяроддзе пражывання

[правіць | правіць зыходнік]
Блакітная сойка ў Эдмантане (правінцыя Альберта, Канада) увосень.

Блакітная сойка сустракаецца ад поўдня Канады, па ўсёй усходняй і цэнтральнай частцы Злучаных Штатаў Амерыкі на поўдзень да Фларыды і паўночна-ўсходняга Тэхаса. Заходняя мяжа арэала праходзіць там, дзе пачынаюцца засушлівыя хваёвыя лясы і хмызнякі — асяроддзе пражывання блізкароднаснай чорнагаловай сойкі Стэлера (C. stelleri), звычайна ва ўсходніх перадгор’ях Скалістых гор. У апошні час арэал блакітнай сойкі пашырыўся на паўночны захад, і цяпер яна з’яўляецца рэдкім, але стала назіраным зімовым госцем уздоўж паўночнага ціхаакіянскага ўзбярэжжа ЗША і паўднёва-заходняга ўзбярэжжа Канады[6]. Паколькі арэалы гэтых двух відаў цяпер перакрываюцца, C. cristata часам можа скрыжоўвацца з чорнагаловай сойкай Стэлера[13]. Павелічэнне колькасці дрэў на Вялікіх раўнінах за апошняе стагоддзе дзякуючы барацьбе з пажарамі і пасадкай дрэў спрыяла пашырэнню арэала блакітнай сойкі на захад[14][15] , а таксама пашырэнню арэалаў многіх іншых відаў птушак[16][17][18]. У перыяд з 1966 па 2015 год папуляцыя блакітнай сойкі скарачалася ўздоўж атлантычнага ўзбярэжжа, але ў паўночнай частцы арэала штогод павялічвалася больш чым на 1,5 %, у тым ліку на Лабрадоры, у Новай Шатландыі, паўднёвым Квебеку і паўднёвай Манітобе[19].

Самы паўночны падвід, C. c. bromia, з’яўляецца пералётным пры неабходнасці. У самых паўночных частках свайго арэала ён можа адлятаць на некалькі соцень кіламетраў на поўдзень. Назіраліся тысячы блакітных соек, якія мігравалі зграямі ўздоўж Вялікіх азёр і атлантычнага ўзбярэжжа. Пералёт адбываецца ўдзень, у свабодных зграях ад 5 да 250 птушак. Многае ў іхніх міграцыйных паводзінах застаецца загадкай. Некаторыя асобіны застаюцца на зіму ва ўсіх частках свайго арэала. Маладыя сойкі, верагодна, мігруюць часцей, чым дарослыя, але многія дарослыя таксама мігруюць. Некаторыя асобіны мігруюць на поўдзень у адзін год, застаюцца на поўначы наступнай зімой, а потым зноў ляцяць на поўдзень праз год. Дагэтуль ніхто дакладна не высветліў, чаму яны мігруюць. Верагодна, гэта звязана з умовамі надвор’я і даступнасцю зімовых крыніц ежы, што можа вызначаць, ці будуць іншыя паўночныя птушкі перамяшчацца на поўдзень[20].

Блакітная сойка насяляе розныя асяроддзі пражывання ў межах свайго шырокага арэала: ад хваёвых лясоў Фларыды да ялова-піхтавых лясоў паўночнага Антарыа. Яна менш распаўсюджана ў густых лясах, аддаючы перавагу мяшаным лясам з дубамі і букамі[10]. Птушка вельмі добра прыстасавалася да дзейнасці чалавека, сустракаецца ў парках і жылых раёнах і можа адносна лёгка прыстасавацца да масавай высечкі лясоў, калі дзейнасць чалавека стварае для соек іншыя спосабы выжывання[21].

Падвіды

[правіць | правіць зыходнік]

Звычайна вылучаюць чатыры падвіды, хоць зменлівасць у межах гэтага віду даволі нязначная і ў асноўным клінальная. Паміж мацерыковымі падвідамі немагчыма правесці выразных меж. Арэалы прыбярэжных падвідаў размежаваны больш выразна[11].

ВыяваПадвідАгульная назваАпісаннеАрэал
Cyanocitta cristata bromia Шаблон:AuПаўночная блакітная сойка (англ.: Northern blue jay)Самы буйны падвід з даволі цьмяным апярэннем. Блакітны колер даволі бледны.Канада і поўнач ЗША. Тыпавая мясцовасць: Вустэр, акруга Уэйн, Агая[22].
Cyanocitta cristata cristataПрыбярэжная блакітная сойка (англ.: Coastal blue jay)Намінатыўны падвід, сярэдняга памеру, з ярка-блакітным апярэннем.Атлантычнае ўзбярэжжа ЗША ад Паўночнай Караліны да Тэхаса, за выключэннем паўднёвай Фларыды. Тыпавая мясцовасць: паўднёвы ўсход Паўднёвай Караліны[22].
Cyanocitta cristata cyanotephra Шаблон:AuМацерыковая блакітная сойка (англ.: Interior blue jay)Сярэдняга памеру, з даволі цёмна-сіняй мантыяй, якая выразна кантрастуе з вельмі белай ніжняй часткай цела; мае шырэйшую белую паласу на крыле і белы кончык хваста[23].Унутрымацерыковыя раёны ЗША ад паўднёвага ўсходу Ваёмінга і Небраскі да захаду Канзаса, Аклахомы і поўначы Тэхаса; на поўначы змешваецца з падвідам C. c. bromia. Тыпавая мясцовасць: Кентан, акруга Сімаран, Аклахома[23].
Cyanocitta cristata semplei Шаблон:AuФларыдская блакітная сойка (англ.: Florida blue jay)Самы дробны падвід, па афарбоўцы вельмі падобны да C. c. bromia.Паўднёвая Фларыда. Тыпавая мясцовасць: Коканат-Гроўв, акруга Маямі-Дэйд, Фларыда[24].

Паводзіны

[правіць | правіць зыходнік]
Дзербнік пераследуе блакітную сойку

Блакітная сойка — шумная, смелая і агрэсіўная вераб’інападобная птушка. Калі яе не правакаваць, яна лятае даволі павольна (прыкладна 32-40 км/г)[25]. Яна ляціць, трымаючы тулава і хвост на адным узроўні, і павольна ўзмахвае крыламі. Праз павольную хуткасць палёту гэты від становіцца лёгкай здабычай для ястрабаў і соў, калі ляціць на адкрытай мясцовасці. Практычна ўсе драпежныя птушкі, якія жывуць на той жа тэрыторыі, што і блакітная сойка, могуць паляваць на яе, асабліва хуткія спецыялісты па паляванні на птушак, такія як ястрабы роду Accipiter. Розныя драпежнікі могуць паляваць на яйкі і птушанят сойкі аж да іхняга вылету з гнязда, сярод іх — вавёркі, змеі, каты, крумкачы, яноты, апосумы, іншыя сойкі і, магчыма, многія з тых жа драпежных птушак, што нападаюць на дарослых асобін[26].

Блакітная сойка можа быць карыснай для іншых відаў птушак, бо яна можа праганяць драпежных птушак, такіх як ястрабы і совы, і падымае крык, калі бачыць драпежніка на сваёй тэрыторыі. Таксама вядома, што яна падае трывожны сігнал, калі паблізу з’яўляюцца ястрабы або іншая небяспека, і меншыя птушкі часта распазнаюць гэты крык і адразу ж хаваюцца. Часам яна можа імітаваць крыкі драпежнікаў, асабліва чырванахвостага (Buteo jamaicensis) і чырванаплечага канюкоў (Buteo lineatus), магчыма, каб праверыць, ці ёсць паблізу ястраб, але таксама, магчыма, каб адпудзіць іншых птушак-канкурэнтаў за ежу[20]. Яна таксама можа быць агрэсіўнай да людзей, якія падыходзяць блізка да яе гнязда, і калі сава ўладкоўваецца на дзённы адпачынак каля гнязда, блакітная сойка будзе нападаць на яе зграяй, пакуль тая не знойдзе іншае месца[27]. Аднак вядомыя выпадкі, калі блакітныя сойкі нападалі на меншых птушак або забівалі іх, нават былі засведчаныя выпадкі абезгалоўлівання іншых птушак[28]. Таксама блакітная сойка можа нападаць на кажаноў, якія адпачываюць у лістоце, напрыклад, на нетапыроў віду Lasiurus borealis[29]. Сойкі вельмі тэрытарыяльныя птушкі, і яны праганяюць іншых ад кармушак, каб прасцей здабыць ежу. Акрамя таго, блакітная сойка можа руйнаваць гнёзды іншых птушак, крадучы яйкі і птушанят. Аднак гэта, магчыма, адбываецца не так часта, як прынята лічыць, бо ў адным з даследаванняў толькі 1 % рацыёну складалі іншыя птушкі[20]. Нягледзячы на гэта, іншыя вераб’інападобныя ўсё роўна могуць нападаць зграяй на соек, якія з’яўляюцца на іхніх гнездавых тэрыторыях.

Блакітная сойка ў палёце

Калі блакітная сойка ўсхваляваная або раззлаваная, блакітны чуб на яе галаве падымаецца. Калі ж птушка расслабленая або спакойная, ён апускаецца[30].

Блакітныя сойкі, як і іншыя крумкачовыя, вельмі цікаўныя і лічацца разумнымі птушкамі. Маладыя асобіны дзеля гульні хапаюць яркія або бліскучыя прадметы, такія як накрыўкі ад пляшак або кавалкі алюмініевай фольгі, і носяць іх з сабой, пакуль не страцяць цікавасць[27]. Пацверджана, што блакітныя сойкі выкарыстоўваюць прылады працы як у няволі, так і ў дзікай прыродзе. Назіралася, як сойкі ў няволі выкарыстоўвалі палоскі газеты як прылад для здабывання ежы[20][31], а маладыя птушаняты ў клетках спрабавалі адчыніць дзверцы сваіх клетак[32]. Нядаўна было заўважана, як дзікая блакітная сойка выкарыстоўвала кавалак кары, каб дапамагчы сабе злавіць павука[33].

Рацыён

[правіць | правіць зыходнік]
Расколванне насення
Паяданне арахісу
Паяданне лічынкі насякомага
Паяданне каралінскага аноліса

Блакітныя сойкі ўсёедныя, прытым, паводле ацэнак Адзюбонаўскага таварыства, 75 % іхняга рацыёну складае раслінная ежа[34]. Яны маюць моцныя дзюбы, якімі расколваюць арэхі, звычайна прытрымліваючы іх лапамі, а таксама ядуць кукурузу, збожжа і насенне. Блакітныя сойкі асабліва любяць есці арахіс у шкарлупіне[35].

Ежу яны шукаюць як на зямлі, так і на дрэвах, і іхні рацыён уключае практычна ўсе вядомыя віды раслінных і жывёльных крыніц: жалуды і букавыя арэшкі, насенне пустазелля, збожжа, садавіну і розныя ягады, арахіс, хлеб, мяса, дробных бесхрыбетных, рэшткі ежы ў гарадскіх парках, корм з птушыных кармушак, а таксама зрэдку яйкі і птушанят[20]. Часам блакітныя сойкі робяць запасы ежы[36], але наколькі часта — моцна залежыць ад канкрэтнай асобіны[37].

Хоць у сваіх паводзінах блакітныя сойкі падаюцца задзірлівымі, каля кармушак яны часта саступаюць іншым птушкам сярэдняга памеру. У Фларыдзе каля кармушак над блакітнымі сойкамі дамінавалі шэрыя вавёркі (Sciurus carolinensis), фларыдскія хмызняковыя сойкі (Aphelocoma coerulescens), звычайныя граклы (Quiscalus quiscula) і чырвонагаловыя дзятлы (Melanerpes erythrocephalus); назіралася, як усе яны час ад часу агрэсіўна не дапускалі соек да корму[20].

Размнажэнне

[правіць | правіць зыходнік]
Вонкавыя відэафайлы
Відэа гнязда блакітнай сойкі з пяццю птушанятамі, адзін з якіх актыўна вывучае наваколлі гнязда. З сярэдзіны відэа прылятае адзін з бацькоў для кармлення птушанят.

Перыяд размнажэння пачынаецца ў сярэдзіне сакавіка, дасягае піку з сярэдзіны красавіка па травень і працягваецца да ліпеня. Для гнездавання можа выкарыстоўвацца любое прыдатнае дрэва або вялікі куст, але перавага аддаецца вечназялёным раслінам. Гняздо звычайна будуецца на дрэвах на вышыні ад 3 да 10 м. Яно мае падабенства чашы і складаецца з галінак, карэньчыкаў, палосак кары, моху, іншай расліннай сыравіны, тканіны, паперы і пер’я; часам у саму чашу дадаецца гразь.

Блакітныя сойкі не вельмі пераборлівыя ў выбары месца для гнязда. Калі лепшага месца няма — напрыклад, у мясцовасці з моцна высечанымі лясамі — яны могуць выкарыстоўваць нават такія месцы, як вялікія паштовыя скрыні, пашыраныя у сельскай мясцовасці ЗША[21]. Яны таксама займаюць гнёзды іншых пеўчых птушак сярэдняга памеру, калі тыя размешчаны ў зручных месцах; напрыклад, блакітныя сойкі часта выкарыстоўваюць гнёзды вандроўных драздоў (Turdus migratorius).

Блакітныя сойкі звычайна ўтвараюць манагамныя пары на ўсё жыццё. Абодва бацькі будуюць гняздо і выхоўваюць птушанят, хоць выседжвае іх толькі самка. Самец корміць самку, пакуль яна выседжвае яйкі. Кладка можа складацца з 2-7 яец (у сярэднім 4-5), блакітнаватых або светла-карычневых, з больш цёмнымі карычневымі плямамі. Яйцы выседжваюцца на працягу 16-18 дзён. Птушаняты з’яўляюцца на свет бездапаможнымі (гнездавыя), і самка сагравае іх на працягу 8-12 дзён пасля вылуплення. Подлетак пачынае вылятаць з гнязда звычайна праз 17-21 дзень пасля вылуплення[27].

Пасля таго, як маладняк пакідае гняздо, сям’я падарожнічае і харчуецца разам да пачатку восені, калі маладыя птушкі разлятаюцца, каб пазбегнуць саперніцтва за ежу ўзімку. Палавая сталасць надыходзіць ва ўзросце аднаго года.

Гняздо на верхавіне маладой хвоі
Яйкі, калекцыя музея Вісбадэна
Подлетак, у сярэдзіне чэрвеня
Маладняк, у ліпені

Вакалізацыя

[правіць | правіць зыходнік]
Поклічы блакітнай сойкі, падобныя да «ржавай помпы» (сярод крыкаў кацінага перасмешніка)
Праблемы з праслухоўваннем гэтага файла? Гл. Дапамога.

Блакітныя сойкі могуць выдаваць шырокі спектр гукаў, і розныя асобіны могуць прыкметна адрознівацца па стылі падачы сігналаў. Як і іншыя крумкачовыя, яны могуць навучыцца імітаваць чалавечую мову. Блакітныя сойкі таксама могуць настолькі добра капіяваць крыкі мясцовых ястрабаў, што часам бывае цяжка вызначыць, хто з іх крычыць[38]. Іхні голас, як і ў большасці соек, разнастайны, але найбольш вядомы гук — гэта сігнал трывогі, які ўяўляе сабой гучны крык, падобны да крыку чайкі. Існуе таксама высокі покліч «джэер-джэер», хуткасць якога павялічваецца па меры таго, як птушка становіцца больш усхваляванай. Гэты канкрэтны покліч можна лёгка зблытаць са спевам сініцы праз павольны пачатак «чык-а-дзі-і». Блакітныя сойкі выкарыстоўваюць гэтыя сігналы, каб збірацца ў зграі і нападаць на патэнцыйных драпежнікаў, такіх як ястрабы, і адганяць іх ад сваіх гнёздаў.

У блакітных соек таксама ёсць ціхія, менш прыкметныя сігналы, якія яны выкарыстоўваюць для зносін паміж сабой на блізкай адлегласці. Адзін з самых характэрных поклічаў гэтага тыпу часта называюць «ржавай помпай» праз ягоную рыпучую падобнасць да гуку старой ручной вадзяной помпы. Блакітная сойка (і іншыя крумкачовыя) адрозніваецца ад большасці іншых пеўчых птушак тым, што выкарыстоўвае свае поклічы як песню.

Працягласць жыцця

[правіць | правіць зыходнік]

Самай старой з вядомых дзікіх акальцаваных блакітных соек было прынамсі 26 гадоў і 11 месяцаў, калі яе знайшлі мёртвай пасля таго, як яна трапіла ў рыбалоўныя снасці. Яе акальцавалі ў раёне Ньюфаўндленда/Лабрадора/Сен-П’ер і Мікелона ў 1989 годзе, а знайшлі там у 2016-м[39] Узрост іншай дзікай сойкі, паводле знаходак, складаў каля 17 з паловай гадоў[40]. Больш тыповая працягласць жыцця для дзікіх птушак, якія дажываюць да дарослага ўзросту, складае каля 7 гадоў[41]. Акрамя драпежнікаў і выпадковых сутыкненняў з антрапагеннымі аб’ектамі, распаўсюджанай прычынай смяротнасці ў апошнія дзесяцігоддзі стаў вірус Заходняга Ніла, да якога крумкачовыя ў цэлым, здаецца, асабліва ўспрымальныя. Аднак, нягледзячы на некалькі значных лакальных скарачэнняў папуляцыі, у цэлым вірус, здаецца, не прывёў да знясілення папуляцыі блакітных соек[26].

Міжнародная ахова

[правіць | правіць зыходнік]

Апошні раз стан папуляцыі блакітнай сойкі (Cyanocitta cristata) ацэньваўся для Чырвонага спісу пагражаемых відаў МСАП (IUCN) у 2016 годзе. Згодна з гэтай ацэнкай, від аднесены да катэгорыі «Выклікае найменшыя асцярогі» (Least Concern)[42].

У культуры чалавека

[правіць | правіць зыходнік]
Блакітная сойка Эйс — талісман бейсбольнай каманды «Таронта Блю-Джэйс».

Фальклор

[правіць | правіць зыходнік]

У старых афраамерыканскіх паданнях поўдня Злучаных Штатаў блакітная сойка была значнай метафізічнай істотай. У некаторых паданнях блакітнай сойцы прыпісвалася стварэнне зямлі, «калі ўвесь свет быў вадою», праз тое, што яна прынесла першую зярнінку або кавалак бруду. У іншых паданнях блакітная сойка часова лічылася паслугачом Д’ябла, і яе не было відаць па пятніцах, бо яна збірала галлё для распальвання пекла і несла агонь грэшнікам на Зямлі. Вызваленая ад сваіх абавязкаў у суботу, яна спявала ў гэты дзень шмат і радасна[43][44].

Кінематограф

[правіць | правіць зыходнік]

Антрапаморфная блакітная сойка па імені Мардэкай (Mordecai) — адзін з галоўных персанажаў анімацыйнага серыяла «Звычайнае шоу» (англ.: Regular Show) тэлеканала «Cartoon Network».

Талісманы і сімвалы

[правіць | правіць зыходнік]

Блакітная сойка з’яўляецца правінцыйным сімвалам канадскай правінцыі Востраў Прынца Эдуарда[45].

Блакітная сойка таксама з’яўляецца афіцыйным талісманам Універсітэта Джонса Хопкінса, Універсітэта Элмхёрст і Крэйтанскага ўніверсітэта.

Блакітная сойка была абраная як сімвал бейсбольнай каманды Галоўнай лігі «Таронта Блю-Джэйс», а таксама некаторых яе фарм-клубаў. Уласна назва самой каманды перакладаецца як «Блакітныя сойкі Таронта». Іхні талісман, Эйс, — гэта антрапаморфная блакітная сойка.

Крыніцы

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ Catesby, Mark (1731). Natural History of Carolina, Florida, and the Bahamas (1st ed.). London: Royal Society House. p. 87.
  2. ↑ Linnaeus, C. (1758). Systema Naturae per Regna Tria Naturae, Secundum Classes, Ordines, Genera, Species, cum Characteribus, Differentiis, Synonymis, Locis. Tomus I. Editio Decima, Reformata(лац.). Vol. 1. Holmiae: Laurentius Salvius. p. 106.
  3. ↑ Bonaparte, Charles L. (1838). A geographical and comparative list of the birds of Europe and North America. London: J. Van Voorst. p. 27.
  4. ↑ Bulletin of the National History Survey, Issues 4-6. Chicago: Chicago Academy of Sciences. 1900. p. 120.
  5. ↑ Sandrock, James (2014). The Scientific Nomenclature of Birds in the Upper Midwest. University of Iowa Press. p. 48. ISBN 978-1-60938-225-4.
  6. 1 2 3 Blue Jay, Life History, All About Birds. Cornell Lab of Ornithology
  7. 1 2 3 ADW: Cyanocitta cristata: INFORMATION. Animal Diversity Web.
  8. ↑ Jewell, S. D. (1986). Weights and wing lengths in Connecticut Blue Jays. Connecticut Warbler. 6 (4): 47–49.
  9. ↑ Fisk, E.J. (1979). Fall and winter birds near Homestead, Florida. Bird-Banding. 50 (3): 224–303. doi:10.2307/4512458. JSTOR 4512458.
  10. 1 2 Blue Jay. Canadian Wildlife Service. Архівавана з першакрыніцы February 4, 2009. Праверана August 9, 2009.
  11. 1 2 Madge, Steve; Burn, Hilary (1994). Crows and jays: a guide to the crows, jays and magpies of the world. London: A&C Black. ISBN 978-0-7136-3999-5.
  12. ↑ Carpenter, Anita. What Color is a Bluejay?. Wisconsin Natural Resources Magazine (1 лютага 2003). Архівавана з першакрыніцы July 31, 2018. Праверана October 21, 2012.
  13. ↑ Rhymer, Judith M.; Simberloff, Daniel (1996). Extinction by hybridization and introgression. Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics. 27 (1): 83–109. Bibcode:1996AnRES..27...83R. doi:10.1146/annurev.ecolsys.27.1.83.
  14. ↑ Smith GH (1978). Range Extension of the Blue Jay into Western North America (PDF). Bird-Banding. 49 (3): 208–214. doi:10.2307/4512360. JSTOR 4512360.
  15. ↑ Tarvin KA, Woolfenden GE. (1999). «Blue Jay (Cyanocitta cristata)», no. 469. In: A. Poole (ed.). The Birds of North America Online. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, New York.
  16. ↑ Livezey, KB (2009). Range expansion of Barred Owls, part I: chronology and distribution. American Midland Naturalist. 161: 49–56. doi:10.1674/0003-0031-161.1.49. S2CID 86276981.
  17. ↑ Livezey, KB (2009b). Range expansion of Barred Owls, part 2: facilitating ecological changes. American Midland Naturalist. 161 (2): 323–349. doi:10.1674/0003-0031-161.2.323. S2CID 84426970.
  18. ↑ Livezey KB (2010). Killing Barred Owls to Help Spotted Owls II: Implications for Many Other Range-Expanding Species. Northwestern Naturalist. 91 (3): 251–270. doi:10.1898/NWN09-38.1. JSTOR 40983223. S2CID 85425945.
  19. ↑ Blue Jay Cyanocitta cristata BBS Trend Map, 1966 - 2015(недаступная спасылка). USGS. U.S. Department of the Interior. Архівавана з першакрыніцы 30 жніўня 2019. Праверана 9 снежня 2020.
  20. 1 2 3 4 5 6 Blue Jay. birds.cornell.edu
  21. 1 2 Henninger, W. F. (1906). A preliminary list of the birds of Seneca County, Ohio (PDF). Wilson Bulletin. 18 (2): 47–60.
  22. 1 2 Oberholser, Harry C. (1921). The geographic races of Cyanocitta cristata (PDF). The Auk. 38: 83–89. doi:10.2307/4074029. JSTOR 4074029. Праверана 25 кастрычніка 2024.
  23. 1 2 Sutton, George Miksch (1935). A new Blue Jay from the western border of the Great Basin (PDF). The Auk. 52: 176–177. doi:10.2307/4077201. JSTOR 4077201. Праверана 25 кастрычніка 2024.
  24. ↑ Todd, W. E. Clyde (1928). A new Blue Jay from Southern Florida (PDF). The Auk. 45: 364–365. doi:10.2307/4076032. JSTOR 4076032. Праверана 25 кастрычніка 2024.
  25. ↑ Animal Speeds. Texas Parks & Wildlife. Праверана 1 ліпеня 2008.
  26. 1 2 ADW: Cyanocitta cristata: INFORMATION. Animal Diversity Web.
  27. 1 2 3 Blue Jay. Архівавана з першакрыніцы May 2, 2007.
  28. ↑ Little Known Fact: Blue Jays are Vicious Carnivores. pedaldrivenprogramming.com (Apr 15, 2008)
  29. ↑ Clay, William M. (1959). Blue Jays Attack a Red Bat (PDF). The Auk. 76 (4): 532. doi:10.2307/4082327. JSTOR 4082327.
  30. ↑ The Truth About Blue Jays – The Free Weekly (англ.)(недаступная спасылка) (30 сакавіка 2016). Архівавана з першакрыніцы 16 студзеня 2021. Праверана 8 верасня 2019.
  31. ↑ Jones, Thony B.; Kamil, Alan C. (1973). Tool-Making and Tool-Using in the Northern Blue Jay. Science. 180 (4090): 1076–1078. Bibcode:1973Sci...180.1076J. doi:10.1126/science.180.4090.1076. PMID 17806587. S2CID 22011846.
  32. ↑ American Rivers. Архівавана з першакрыніцы December 18, 2013.
  33. ↑ Cash, Lee C.; Tarvin, Keith A. (2025). Tool use by a wild Blue Jay ( Cyanocitta cristata ). The Wilson Journal of Ornithology. 137 (2): 276–283. doi:10.1080/15594491.2025.2464378.
  34. ↑ Blue Jay Cyanocitta cristata. Audubon.org (13 лістапада 2014).
  35. ↑ Blue jays love peanuts in the shell.
  36. ↑ The blue jays are coming! Hide yo kids, hide yo nuts!. Seriously, Science?.
  37. ↑ AllAboutBirds.org — Blue Jay The Cornell Lab of Ornithology
  38. ↑ George, Philip Brandt. (2003). In: Baughman, Mel M. (ed.) Reference Atlas to the Birds of North America. National Geographic Society, Washington, D.C., p. 279, ISBN 978-0-7922-3373-2
  39. ↑ Blue Jay Overview, All About Birds, Cornell Lab of Ornithology.
  40. ↑ Longevity Records Of North American Birds. U. S. Geological Survey: Bird Banding Laboratory. Праверана 24 снежня 2012.
  41. ↑ Animal facts: Blue Jay. Canadian Geographic. The Royal Canadian Geographical Society (26 ліпеня 2006). Архівавана з першакрыніцы 4 лютага 2019. Праверана 3 лютага 2019.
  42. ↑ Cyanocitta cristata на сайце Чырвонага спісу пагражаемых відаў МСАП (The IUCN Red List of Threatened Species) (англ.)
  43. ↑ Ingersoll, Ernest (1923). Birds in legend, fable and folklore. New York: Longmans, Green and Co. pp. 166–167. Праверана 8 жніўня 2009.
  44. ↑ Randolph, Vance (July 31, 2012). Ozark Magic and Folklore(англ.). Courier Corporation. ISBN 978-0-486-12296-0.
  45. ↑ Provincial Bird. Prince Edward Island (26 мая 2015). Праверана 1 лютага 2024.

Спасылкі

[правіць | правіць зыходнік]
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Блакітная_сойка&oldid=5183311"