Хірлепосі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вёска
Хірлепосі
чувашск.: Хирлеппуç Мĕлĕш
Краіна
Муніцыпальны раён
Сельская паселішча
Каардынаты
Першае згадванне
1774 год
Афіцыйная мова
чувашская, руская
Насельніцтва
Часавы пояс
Тэлефонны код
83535
Паштовы індэкс
429250
Хірлепосі на карце Расіі
Хірлепосі (Расія)
Хірлепосі

Хірлепосі [1][2] (чувашск.: Хирлеппуç Мĕлĕш) — вёска, уваходзіць у Таўтаўскае сельскае паселішча Алікаўскага раёна Чувашыі[3].

Агульныя звесткі аб вёсцы[правіць | правіць зыходнік]

Вуліцы: Цэнтральная, Камсамольская, Школьная, Кааператыўная, Завулачная.

У вёсцы ёсць дом культуры, бібліятэка, медпункт, магазін. У цяперашні час паселішча ў асноўным газіфікавана. Праз Хирлеппоси працякае рэчка Хирлеп. Побач з вёскай расце малады хвойны і ліставы лес. Ёсць таксама глыбокі сажалка, абгінаючы хвойны лес.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Клімат умерана кантынентальны з працяглай халоднай зімой і цёплым летам. Сярэдняя тэмпература студзеня -12,9 °C, ліпеня 18,3 °C, абсалютны мінімум дасягаў -54 °C (1979), абсалютны максімум 37 °C. за год у сярэднім выпадае да 552 мм ападкаў.

Дэмаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Насельніцтва чувашскае-245 чалавек (2006 г.), з іх большасць жанчыны.

Праведзеная 1781-1782 гадах перапіс насельніцтва паказала:

«Мілюшава, пры р. Хірлеп, 151 рэвізскіх душ»

Тут жа пазначана, што вёска Хірлеппосі складалася з 19 двароў.

Да 1859 годзе ў вёсцы было 23 двароў, 66 мужчын і 75 жанчын, у 1907 годзе пражывалі 482 чалавекі, 1926-125 двароў, 539 чалавек.

Назва[правіць | правіць зыходнік]

Згодна з найбольш лінгвістычна абгрунтаванай этымалогіі, слова Хирлеппоси паходзіць ад назвы рэчкі Хирлеп, якая бярэ тут пачатак (чуваш. пуç).

У поўным чувашскім назве вёскі слова» М, "Мелеш" (Мелеш: знак галоснага як нямецкі ö) азначае імя нехрышчоным чуваша, першага пасяленца ў гэтых месцах. Гэтак жа бліжэйшыя вёскі (Тарапкасы, Паўлушкіна, новае паселішча (суч. Азамат), Харавары, Ходяково,) маюць другое слова ў сваіх назвах. У суседнім Красначэтайскім раёне размешчана вёска Мелеш, заснаваная ўраджэнцамі гэтых вёсак

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

XVIII стагоддзе[правіць | правіць зыходнік]

У ліпені 1774 года Пугачоў са сваім войскам праходзіў блізка ад вёскі. Запісаных 1907 ўспамінах адзначаецца[4]:

"От Хирлеппось Пугачёв направился в Шуматовскую волость, между Тогач и Хирлеппоси есть большой уже высохший дуб, известный под названием в народе «Дуб 12 попов». На нём были повешены восставшими крестьянами 12 священников. Близ Хирлеппось есть «Царевна земля» (ĕмпӳ çĕрĕ). Длина этого земельного участка 3 версты, ширина 1 верста. (НА ЧНИИ, отд. 3, ед. хр. 17, л. 9).

XIX стагоддзе[правіць | правіць зыходнік]

У 1895 у Хірлеппосі адкрываецца школа.

XX стагоддзе[правіць | правіць зыходнік]

Да 1927 года Хірлеппосі ўваходзіла ў Алікаўскую воласць Ядрынскага павета. З 1 лістапада 1927 года вёска ў складзе Алікаўскага раёна, а 20 сьнежня 1962 года ўключана ў Вурнарскі раён. З 14 сакавіка 1965 года-зноў у Алікаўскім раёне.

XXI стагоддзе[правіць | правіць зыходнік]

Наступствы палітыка-эканамічнага перабудовы ў Расіі адбіліся на калгаснай жыцця вёскі пагібельна. Саўгас "Алікоўскі", у гаспадарчай арбіце якога круцілася ўсё эканамічнае жыццё вёскі, распаўся на стыку стагоддзяў. Услед за гэтым развалам было закрыццё васьмігадовай школы.

Стараннямі кіраўніка раёна Платонава А. і. у 2010 годзе вырашана асфальтаваць Завулкавую вуліцу[5].

У 2013 годзе ў вёсцы зноўку быў пабудаваны фельчарска-акушэрскі пункт, дзе ўстаноўлена новае медыцынскае абсталяванне для працы ўчастковага тэрапеўта і фельчара. 20 жніўня гэтага года сучасны медыцынскі модуль ўрачыста адкрылі міністр сацыяльнага развіцця і аховы здароўя Рэспублікі Ала Уладзіміраўна Самойлава, кіраўнікі раёна Дубінін В. Х. і кулікоў А. м., галоўны ўрач раённай бальніцы Платонаў А. I.[6].

Ураджэнцы Хірлепосі[правіць | правіць зыходнік]

  • Кусцікаў Аркадзь Рыгоравіч, галоўны рэдактар газеты па Ленінскім шляху (1958-1961, 1965-1986 гг.).
  • Платонаў Анатоль Іванавіч-галоўны ўрач Алікаўскай раённай бальніцы, заслужаны ўрач Чувашскай Рэспублікі.
  • Шаўцоў, Генадзь Ігнатавіч-доктар біялагічных навук, іхтыяпатолаг.
  • Ціханаў Мікалай Ціхановіч, заатэхнік, старшыня калгаса "Чырвоны Кастрычнік"; узнагароды: «Медаль» за доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг. «(1945), ордэн» Знак Пашаны " (1972)

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]