Эфект Ажэ

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
(a) электрон (або фатон) стварае вакансію на ўзроўні 1s і электрон з ўзроўню 2s запаўняе вакансію, пры гэтым энергія перадаецца на электрон 2p, які і «выбіваецца», у выніку ўтворацца дзве вакансіі на арбіталях 2s і 2p. (b) паказаны той жа працэс з дапамогай спектраскапічнай натацыі, KL1L2,3

Эфект Ажэ — з'ява, падчас якога адбываецца запаўненне электронам вакансіі, утворанай на адной з унутраных электронных абалонак атама (вакансія ўзнікае шляхам «выбівання» іншага электрона рэнтгенаўскім выпраменьваннем, электронным ударам, у выніку ўнутранай канверсіі або электроннага захопу). Эфект Ажэ быў адкрыты ў 1925 годзе на аснове аналізу эксперыментаў у камеры Вільсана.

Пры "выбіванні» выпраменьваннем на ўнутранай электроннай абалонцы утвараецца вакансія. Такі стан няўстойлівы і электронная падсістэма імкнецца мінімізаваць энергію за кошт запаўнення вакансіі электронам з аднаго з вышэйлеглых узроўняў энергіі атама. Энергія, якая вылучаецца пры пераходзе на ніжэйлеглы ўзровень, можа быць выпушчана ў выглядзе кванта характарыстычнага рэнтгенаўскага выпраменьвання, альбо перададзеная трэцяму электрону, які вымушана пакідае атам. Першы працэс больш верагодны пры энергіі сувязі электрона, якая перавышае 1 кэВ, другі — для лёгкіх атамаў і энергіі сувязі электрона, якая не перавышае 1 кэВ.

Другі працэс называюць па імі яго адкрывальніка П'ера Ажэ — «эфектам Ажэ», а электрон, які вызваляецца пры гэтым , якому быў перададзены лішак энергіі, — Ажэ-электрон. Энергія Ажэ-электрона не залежыць ад энергіі узбуджальнага выпраменьвання, а вызначаецца структурай энергетычных узроўняў атама.

Пераход Костера — Кроніга[правіць | правіць зыходнік]

Асаблівы выпадак Ажэ-эфекту, у якім вакансія запаўняецца электронам знешняга подуровней той жа абалонкі, носіць назву пераходу Костера — Кроніга. У выпадку, калі і эмітуемы электрон належыць да той жа абалонкі, эфект называюць суперпераходам Костера — Кроніга. Эфект Костера — Кроніга быў названы ў гонар нідэрландскіх фізікаў Дзірка Костера і Ральфа Кроніга, якія адкрылі яго.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

  • L. Meitner (1922). "Über die Entstehung der β-Strahl-Spektren radioaktiver Substanzen". Z. Physik 9 (1): 131–144. doi:10.1007/BF01326962. Bibcode1922ZPhy....9..131M. 
  • P. Auger Sur les rayons β secondaires produits dans un gaz par des rayons X — 1923. — С. 169-171.
  • Duparc, Olivier Hardouin (2009). "Pierre Auger – Lise Meitner: Comparative contributions to the Auger effect". International Journal of Materials Research (formerly Zeitschrift fuer Metallkunde) 100 (09): 1162. doi:10.3139/146.110163. 
  • Burhop, E.H.S. Эфект Ажэ і іншыя пераходы без выпраменьвання (англ.)  = The Auger Effect and Other Radiationless Transitions. — Cambridge Monographs on Physics: 1952.
  • Chattarji, D. Теорыя Ажэ-пераходаў (англ.)  = The Theory of Auger Transitions // Academic Press. — Лондан: 1976.


Wiki letter w.svg На гэты артыкул не спасылаюцца іншыя артыкулы Вікіпедыі,
калі ласка, карыстайцеся падказкай і пастаўце спасылкі ў адпаведнасці з прынятымі рэкамендацыямі.