Атам

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Прадстаўленне атама.

А́там — электранейтральная часціца, якая складаецца з дадатна зараджанага ядра і адмоўна зараджаных электронаў, якія рухаюцца вакол яго.

Атам складаецца з масіўнага ядра, якое нясе дадатны электрычны зарад, і некалькіх лягчэйшых электронаў, якія маюць адмоўны электрычны зарад і ўтвараюць вакол ядра электронныя абалонкі. Памеры атама нашмат большыя за памер ядра і вызначаюцца памерамі электронных абалонак. Парадак лінейных памераў атама – 0,1 нм.

Ядро складаецца з пратонаў і нейтронаў.

Фізічныя і хімічныя ўласцівасці атама вызначаюцца яго будовай, якая апісваецца квантавымі законамі.

У залежнасці ад кантэксту, гаворачы пра атам, маюць на ўвазе як электранейтральныя атамы, так і іоны згаданага хімічнага элемента, або гавораць пра атам, каб адрозніць нейтральную часціцу рэчыва ад іона, які мае электрычны зарад.

Мадэлі атамаў[правіць | правіць зыходнік]

• Кавалачкі матэрыі. Дэмакрыт меркаваў, што ўласцівасці таго ці іншага рэчыва вызначаюцца формай, масай, і іншымі характарыстыкамі ўтвараюць яго атамаў. Так, скажам, каля агню атамы вострыя, таму агонь здольны абпальваць, у цвёрдых целаў яны шурпатыя, таму моцна счапляюцца адзін з адным, ля вады – гладкія, таму яна здольная цечу. Нават душа чалавека, згодна з Дэмакрыта, складаецца з атамаў.[1]

Мадэль атама Томсана 1904 г. (мадэль «Пудынг з разынкамі»). Дж. Дж. Томсан прапанаваў разглядаць атам як некаторы станоўча зараджанае цела з зняволенымі ўнутры яго электронамі. Была канчаткова аспрэчаная Резерфордам пасля праведзенага ім знакамітага вопыту па рассейванню альфа-часціц.

• Ранняя планетарная мадэль атама Нагаока. У 1904 году японскі фізік Хантаро Нагаока прапанаваў мадэль атама, пабудаваную па аналогіі з планетай Сатурн. У гэтай мадэлі вакол маленькага станоўчага ядра па арбітах круціліся электроны, абʼяднаныя ў кольца. Мадэль апынулася памылковай.

• Планетарная мадэль атама Бора-Рэзерфорда. 1911[2] Эрнэст Радэрфорд, прарабіўшы шэраг эксперыментаў, прыйшоў да высновы, што атам уяўляе сабой падабенства планетнай сістэмы, у якой электроны рухаюцца па арбітах вакол размешчанага ў цэнтры атама цяжкага станоўча зараджанага ядра («мадэль атама Рэзерфорда»). Аднак такое апісанне атама ўвайшло ў супярэчнасць з класічнай электрадынамікай. Справа ў тым, што, згодна з класічнай электрадынамікі, электрон пры руху з цэнтраімклівых паскарэннем павінен выпраменьваць электрамагнітныя хвалі, а, такім чынам, губляць энергію. Разлікі паказвалі, што час, за якое электрон у такім атаме ўпадзе на ядро, зусім нікчэмна. Для тлумачэння стабільнасці атамаў Нільсу Бору прыйшлося ўвесці пастулаты, якія зводзіліся да таго, што электрон у атаме, знаходзячыся ў некаторых спецыяльных энергетычных станах, не выпраменьвае энергію («мадэль атама Бора-Рэзерфорда»). Неабходнасць увядзення пастулатаў Бора была следствам усведамлення таго, што для апісання атама класічная механіка недастасоўная. Далейшае вывучэнне выпраменьвання атама прывяло да стварэння квантавай механікі, якая дазволіла растлумачыць пераважная большасць назіраных фактаў.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Слова "Атам" было прыдумана ў старажытнай Грэцыі, гэта слова значыць "недзялімасць". Даўней многія навукоўцы адідвалі тэорыю аб атаме. Толькі ў XIX стагоддзі тэорыя атама была прынята.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

На англійскай мове
  • Michael F. L’Annunziata. Handbook of Radioactivity Analysis — 2003. — ISBN 0124366031.
  • H. F. Beyer, V. P. Shevelko. Introduction to the Physics of Highly Charged Ions — CRC Press, 2003. — ISBN 0750304812.
  • Gregory R. Choppin, Jan-Olov Liljenzin, Jan Rydberg. Radiochemistry and Nuclear Chemistry — Elsevier, 2001. — ISBN 0750674636.
  • J. Dalton. A New System of Chemical Philosophy, Part 1 — London and Manchester: S. Russell, 1808.
  • Wolfgang Demtröder. Atoms, Molecules and Photons: An Introduction to Atomic- Molecular- and Quantum Physics — Springer, 2002. — ISBN 3540206310.
  • Richard Feynman. Six Easy Pieces — The Penguin Group, 1995. — ISBN 978-0-140-27666-4.
  • Grant R. Fowles. Introduction to Modern Optics — Courier Dover Publications, 1989. — ISBN 0486659577.
  • Mrinalkanti Gangopadhyaya. Indian Atomism: History and Sources — Atlantic Highlands, New Jersey: Humanities Press, 1981. — ISBN 0-391-02177-X.
  • David L. Goodstein. States of Matter — Courier Dover Publications, 2002. — ISBN 048649506X.
  • Edward Robert Harrison. Masks of the Universe: Changing Ideas on the Nature of the Cosmos — Cambridge University Press, 2003. — ISBN 0521773512.
  • Tatjana Jevremovic. Nuclear Principles in Engineering — Springer, 2005. — ISBN 0387232842.
  • James Lequeux. The Interstellar Medium — Springer, 2005. — ISBN 3540213260.
  • Z.-P. Liang, E. M. Haacke. Encyclopedia of Electrical and Electronics Engineering: Magnetic Resonance Imaging — John Wiley & Sons, 1999. — Т. 2. — P. 412—26. — ISBN 0471139467.
  • Malcolm H. MacGregor. The Enigmatic Electron — Oxford University Press, 1992. — ISBN 0195218337.
  • Oliver Manuel. Origin of Elements in the Solar System: Implications of Post-1957 Observations — Springer, 2001. — ISBN 0306465620.
  • Robert M. Mazo. Brownian Motion: Fluctuations, Dynamics, and Applications — Oxford University Press, 2002. — ISBN 0198515677.
  • Ian Mills, Tomislav Cvitaš, Klaus Homann, Nikola Kallay, Kozo Kuchitsu. Quantities, Units and Symbols in Physical Chemistry — Oxford: International Union of Pure and Applied Chemistry, Commission on Physiochemical Symbols Terminology and Units, Blackwell Scientific Publications, 1993. — ISBN 0-632-03583-8.
  • Richard Myers. The Basics of Chemistry — Greenwood Press, 2003. — ISBN 0313316643.
  • Michael J. Padilla, Ioannis Miaoulis, Martha Cyr. Prentice Hall Science Explorer: Chemical Building Blocks — Upper Saddle River, New Jersey USA: Prentice-Hall, 2002. — ISBN 0-13-054091-9.
  • Linus Pauling. The Nature of the Chemical Bond — Cornell University Press, 1960. — ISBN 0801403332.
  • Jeremy I. Pfeffer, Shlomo Nir. Modern Physics: An Introductory Text — Imperial College Press, 2000. — ISBN 1860942504.
  • Leonid Ivanovich Ponomarev. The Quantum Dice — CRC Press, 1993. — ISBN 0750302518.
  • J. Kenneth Shultis, Richard E. Faw. Fundamentals of Nuclear Science and Engineering — CRC Press, 2002. — ISBN 0824708342.
  • Robert Siegfried. From Elements to Atoms: A History of Chemical Composition — DIANE, 2002. — ISBN 0871699249.
  • Alan D. Sills. Earth Science the Easy Way — Barron’s Educational Series, 2003. — ISBN 0764121464.
  • Boris M. Smirnov. Physics of Atoms and Ions — Springer, 2003. — ISBN 038795550X.
  • Dick Teresi. Lost Discoveries: The Ancient Roots of Modern Science — Simon & Schuster, 2003. — P. 213—214. — ISBN 074324379X.
  • Graham Woan. The Cambridge Handbook of Physics — Cambridge University Press, 2000. — ISBN 0521575079.
  • Charles Adolphe Wurtz. The Atomic Theory — New York: D. Appleton and company, 1881.
  • Marco Zaider, Harald H. Rossi. Radiation Science for Physicians and Public Health Workers — Springer, 2001. — ISBN 0306464039.
  • Steven S. Zumdahl. Introductory Chemistry: A Foundation — Houghton Mifflin, 2002. — ISBN 0-618-34342-3.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Матэрыя

  1. Демокрит // Школьная энциклопедия «Руссика». История Древнего мира / А. О. Чубарьян. — М.: Olma Media Group, 2003. — С. 281—282. — 815 с. — ISBN 5-948-49307-5.
  2. Планетарная модель атома