Yucca filamentosa

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Yucca filamentosa
Yucca-filamentosa.JPG
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Yucca filamentosa L. (1753)

Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  43140
NCBI  55960
EOL  1083613
GRIN  t:42151
IPNI  543692-1
TPL  kew-291765

Yucca filamentosa — шматгадовая вечназялёная аднадомная амаль бессцябловая з дравяністым аснаваннем расліна, від роду Yucca сямейства спаржавыя (Asparagaceae).

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Шматгадовы вечназялёны куст.

Лісце лінейна-ланцэтнае, плоскае, прыкаранёвае, расце з разеткі, сіне-зялёнага колеру, даўжынёй ад 30 да 90 см і шырынёй 2-4 см, з рэзка завостранай мяккай або цвёрдай верхавінай. Па краях лісця звісаюць ніткі, якія з часам могуць ападаць.

Суквецце — мяцёлка вышынёй ад 1 да 3(4). м. Кветкі сметанкова-белыя, жаўтлява-белыя ці белыя з зеленаватым адценнем, паніклыя, ад 5 да 8 см даўжынёй, пялёсткаў 6.

Плод — сухая круглявая каробачка памерам 4-5 × 2 см. Насенне чорнага колеру, насеніны тонкія, 6 мм у дыяметры.

Распаўсюджанне і экалогія[правіць | правіць зыходнік]

Арэал віду ахоплівае ўсход і паўднёвы ўсход ЗША ад штатаў Мэрыленд і Нью-Гэмпшыр[3] на поўначы, штата Фларыда на поўдні і да штатаў Тэнэсі, Місісіпі (Небраска, Тэхас[4]) на захадзе.

Расце на сухіх, пясчаных глебах уздоўж ўзбярэжжа або камяністых месцапражываннях, на палях, уздоўж абочын дарог і ў іншых адкрытых месцах.

Кветкі з'яўляюцца ў канцы вясны, пачатку лета. Святлолюбівы ксерафіт і мезатроф.

У прыродзе кветкі апыляюцца Tegeticula yucasella і падобнымі відамі з роду Tegeticula і Parategeticula з сямейства Prodoxidae). Самкі юкавых молей скочваюць пылок у шарык, які пераносяць ноччу ў іншую кветку. Патрапіўшы ў іншую кветку, самка спачатку адкладае яйкі ў завязь, пасля чаго мэтанакіравана змяшчае камяк пылка на ўспрымальную паверхню лычыка песціка. Лічынкі молей харчуюцца насеннем, якое развіваецца, паколькі лічынкі сталеюць перш, чым з'ядуць усё насенне, то ад 60 да 80 % насення захоўвае ўсходжасць. Калі ў плодзе развіваецца занадта шмат лічынак молей, расліна скідае плады. У Еўропе расліна не плоданасіць з-за адсутнасці юкавай молі, атрыманне пладоў магчыма пры штучным апыленні.

Размнажэнне: насеннем, каранёвымі атожылкамі, сцябловымі і каранёвымі тронкамі. Пасеў насення вырабляюць радкамі або ў роскід, у лёгкую пясчаную зямлю з засыпаннем пяском або лёгкай зямлёй на глыбіню 1-2 см.

Значэнне і прымяненне[правіць | правіць зыходнік]

У ЗША валокны гэтай расліны па гэты дзень дадаюць да бавоўны пры вытворчасці джынсаў — гэта павышае ўстойлівасць джынсаў да зносу. Таксама валокны выкарыстоўваюць пры вытворчасці лінных вяровак і паперы.

У якасці дэкаратыўнай расліны вырошчваецца ва ўсіх частках света. Расліна здольная расці і зімаваць у Падмаскоўі і сярэдняй паласе Расіі[5]. У сярэдняй паласе Расіі не рэкамендуецца пакідаць расліну без зімовага ўкрыцця. Маладыя расліны асабліва адчувальныя да лішку вільгаці зімой. Зона марозаўстойлівасці USDA: 5-10

Прымяненне ў народнай медыцыне[правіць | правіць зыходнік]

Індзейскія плямёны выкарыстоўвалі расліну ў медыцыне, рабілі вяроўкі, з каранёў рабілі мыла. Мазь са здробненых каранёў выкарыстоўвалася для лячэння расцяжэнняў і ран на скуры.

Зноскі

  1. Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
  2. Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
  3. Yucca filamentosa ssp. filamentosa
  4. Plants Profile for Yucca filamentosa (Adam's needle)
  5. Юкка нитчатая

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]