Гета

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Ге́та (ghetto, getto): у сярэднявечнай Еўропе: квартал, адведзены для пасялення яўрэяў; у час Другой сусветнай вайны: спосаб ізаляцыі і знішчэння яўрэйскага насельніцтва нацыстамі.

Гл. таксама: Халакост, масавае знішчэнне яўрэйскага насельніцтва.

Паняцце «гета» адрадзілася следам за з'явай, у часы 2-й сусв. вайны, але яго інтуіцыйная зразумеласць не пацягнула за сабой стварэння яго дакладнага навуковага вызначэння. Некаторыя даследчыкі, апроч вызначэння, прапануюць адрозніваць гета адкрытага і закрытага тыпу.

Гета адкрытага тыпу: частковая ізаляцыя яўрэйскага насельніцтва на акупіраванай нацыстамі тэрыторыі шляхам прававой дыскрымінацыі і расавай сегрэгацыі, выражаная падзелам населенага пункту на 2 часткі: «неяўрэйскую» і «яўрэйскую».

Характэрныя прыкметы: прымусовае перасяленне яўрэяў з вясковай мясцовасці ў гарады (мястэчкі); абмежаванне свабоды перамяшчэння; візуальнае выдзяленне яўрэйскага нас-ва (адзнакі ў дакументах, нашэнне пазнавальных знакаў, маркіроўка дамоў і кватэр); стварэнне органаў яўрэйскага самакіравання; кантроль сферы шлюбна-сямейных адносін; забарона на публічнае адпраўленне яўрэйскіх рэлігійных абрадаў; выкарыстанне прымусовай яўрэйскай працы; дыскрымінацыя ў харчовым забеспячэнні; забарона занятку гандлем; пазбаўленне маёмасных правоў на ўсю рухомую і нерухомую маёмасць; увядзенне сістэмы кантрыбуцый, штрафаў і дыскрымінацыйнага падаткаабкладання; правядзенне акцый знішчэння.

Галоўным адрозненнем ад гета закрытага тыпу з'яўляюцца адсутнасць агароджы і аховы яўрэйскай часткі населенага пункту. Існаванне гета адкрытага тыпу было часовым, да знішчэння або перасялення яўрэяў у гета закрытага тыпу, працоўныя лагеры або дэпартацыі ў канцэнтрацыйныя лагеры.

Гета закрытага тыпу: частка тэрыторыі населенага пункту, абнесеная агароджай, і пастаўленая пад ахову войскаў СС і паліцыі, і прызначаная для прымусовага ўтрымання яўрэйскага насельніцтва з мэтай яго поўнай фізічнай ізаляцыі і наступнага татальнага знішчэння.

Характэрныя прыкметы: жорсткая фіксацыя межаў гета; прымусовае перасяленне і канцэнтрацыя ў гета яўрэйскага насельніцтва горада (мястэчка) і ваколіцаў; забарона пакідаць тэрыторыю гета і ўтрыманне строгай прапускной сістэмы; пазбаўленне сродкаў да існавання; пагаршэнне медыка-санітарнай сітуацыі (рост захворванняў, смяротнасці, эпідэмічныя ўспышкі); пагаршэнне харчовага забеспячэння (голад); інтэнсіфікацыя выкарыстання яўрэйскай працоўнай сілы (знішчэнне працай); правядзенне акцый знішчэння.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]


Літ.: