Гінкга

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Гінкга двухлопасцевы)
Перайсці да: рух, знайсці
Гінкга двухлопасцевы
Jingu Gaien Ginkgo Street Tokyo.jpg
Алея гінкга ў Токіа
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Ginkgo biloba L., 1771

Ахоўны статус
Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на ВікіСховішчы
ITIS   183269
NCBI   3311
EOL   1156278
GRIN   t:17540
IPNI   262125
TPL   kew-334053

Гінкга (Ginkgo) — манатыпны род голанасенных раслін сямейства гінкгавых, вядомы адзін від — гінкга двухлопасцевы (Ginkgo biloba). Старажытны рэлікт цеплалюбнай даледавіковай флоры (геалагічны ўзрост віду каля 50 млн гадоў).

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Ginkgo-biloba-male.JPG

Двухдомнае лістападнае дрэва вышынёй да 30-40 м і дыяметрам ствала каля 3 м. Кара шэрая, шурпатая. Крона светлая, пірамідальная або раскідзісіая. Лісце чаранковае, простае, арыгінальнай веерападобнай формы, з паўкруглай пласцінкай і характэрным жылкаваннем, светла-зялёнае, увосень — залаціста-жоўтае, сядзіць пучкамі на пакарочаных парастках, ападае на зіму. Спарафілы моцна рэдукаваныя, сабраны ў аднаполыя стробілы. Сперматазоіды рухомыя, са шматлікімі жгуцікамі (архаічная прыкмета). Семя (да 2—3 см), з мясістай вонкавай і цвёрдай унутранай абалонкай.

Драўніна Ginkgo biloba

Мае парасткі двух тыпаў — падоўжаныя (аўксібласты) і пакарочаныя (брахібласты). На падоўжаных парастках лісты размешчаны адзіночна, на пакарочаных — сабраны пучкамі па 5-7. Анатамічная будова сцябла тыповая для хвойных: слабаразвіты асяродак, другасная драўніна пікнаксільная (шчыльная) з трахеід i асяродкавых прамянёў, камбій, кара.

Пашырэнне[правіць | правіць зыходнік]

У мезазоі гінкгавыя былі шырока распаўсюджаны на зямлі (Еўразія, Паўночная Амерыка, Паўднёвае паўшар'е). Выміранне гінкгавых пачалося з мелавога перыяду.

Пашыраны ў Паўднёва-Усходняй Азіі (Усходні Кітай, Японія), утварае лясы з іншымі дрэвамі. На Беларусі рэдка вырошчваецца (з 1900) як дэкаратыўная расліна ў садах, парках і ў аранжарэях.

Асаблівасці біялогіі[правіць | правіць зыходнік]

Размнажасцца насеннем і чаранкамі. Светлалюбны, устойлівы да засухі, задымлення паветра, грыбковых і вірусных захворванняў, рэдка пашкоджваевда насякомымі. Даўгавечны (да 1000 і больш гадоў).

Расліна двухдомная. Мужчынскае «суквецце» мікрастробіл мае выгляд каташка. Каташкі размешчаны на верхавіне скарочанага парастка. На восі каташка размешчаны мікраспарангіяфоры. Кожны мікраспарангіяфор нясе звычайна 2, радзей 3-7 мікраспарангіяў. Мікраспоры без паветраных мяшкоў. Мікраспоры прарастаюць у зарастак яшчэ ўнутры мікраспарангія. Прарастанне мікраспоры гінкга, працэс утварэння мужчынскага гаметафіта, апладненне, фарміраванне зародка і насення ў цэлым падобна на сагаўнікавыя.

Семязачаткі ў колькасці двух развіваюцца на верхавіне скарочанага парастка. Кожны семязачатак акружаны ў аснове кальцавым валікам

Выкарыстанне[правіць | правіць зыходнік]

Дэкаратыўнае дрэва, прыдатнае для вырошчвання ў садах і парках. Лекавая расліна. Семя ядомае.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Вынаеў Г. Гінкга // БЭ ў 18 т. Т. 5. Мн., 1997.

Зноскі