Іван Аляксеевіч Нядзёшаў

Іван Аляксеевіч Нядзёшаў
руск.: Иван Алексеевич Недёшев
Дата нараджэння	каля 1845
Месца нараджэння	Расійская імперыя
Дата смерці	4 (16) кастрычніка 1881
Месца смерці	Наўгародская губерня, Расійская імперыя
Грамадзянства	Расійская імперыя
Род дзейнасці	мовазнавец
Навуковая сфера	мовазнаўства
Месца працы	Лейб-гвардыі Драгунскі полк
Альма-матар	Санкт-Пецярбургская духоўная семінарыя (1867)
Вядомы як	даследчык беларускай мовы
Узнагароды	Скуф'я (1875), камілаўка (1878)

Іва́н Аляксе́евіч Нядзё́шаў (руск.: Иван Алексеевич Недё́шев; каля 1845 — 4 кастрычніка 1881 (16 кастрычніка 1881)) — адзін з першых даследчыкаў беларускай мовы ў XIX стагоддзі, праваслаўны святар.

Біяграфія

Нарадзіўся каля 1845 года ў сям'і святара і выкладчыка Аляксея Іванавіча Нядзёшава (1815—1872) і Веры Сцяфанаўны з роду Пянінскіх (1818—1895). Яго дзедам быў протаіерэй Іван Піліпавіч Нядзёшаў. У 1867 годзе Іван Нядзёшаў скончыў Санкт-Пецярбургскую духоўную семінарыю з атэстатам 2-га разраду. Яго аднакурснікамі былі Якаў Смірніцкі, Іван і Аляксандр Сырэнскія, Аляксей Фартунатаў і іншыя.

Духоўную службу пачаў 22 красавіка 1870 года, калі быў прызначаны да 9-га грэнадзёрскага Сібірскага палка, а 12 чэрвеня таго ж года быў высвечаны ў святары. 5 красавіка 1874 года па распараджэнні Галоўнага святара гвардыі і грэнадзёраў ён быў пераведзены ва Навучальны кавалерыйскі эскадрон. Апошнім месцам яго службы стала пасада святара царквы пры лейб-гвардыі Драгунскім палку, які размяшчаўся ў Наўгародскай губерні.

У 1868 годзе ён выступаў паручыцелем па нявесце на вянчанні Аляксея Елісеевіча Фартунатава і Глафіры Георгіеўны Праабражэнскай. Каля 1870 года Іван Нядзёшаў ажаніўся з Варварай Мікалаеўнай Самчэўскай (1849—1889), дачкой протаіерэя Праабражэнскага сабора Санкт-Пецярбурга Мікалая Іаакімавіча Самчэўскага. У шлюбе нарадзіліся дзеці: Вера (1871), Іван (1872), Варвара (1873), Вольга (1874), Мікалай (1875) і Кацярына (1878). Яго жонка Варвара памерла ад паралічу ў 1889 годзе і была пахавана на Волкаўскіх могілках у Санкт-Пецярбургу.

Іван Аляксеевіч Нядзёшаў памёр 4 кастрычніка 1881 года паводле старога стылю.

Навуковая дзейнасць

Некаторы час Іван Нядзёшаў жыў у горадзе Замасць (Польшча). З'яўляецца аўтарам значнай працы «Гістарычны агляд найважнейшых гукавых і марфалагічных асаблівасцей беларускіх гаворак», якая была апублікавана ўжо пасля яго смерці ў часопісе «Русский филологический вестник» (Варшава, 1884, Том 12). У гэтым даследаванні ён паспрабаваў вызначыць геаграфічныя межы распаўсюджання беларускай мовы ў Віленскай, Гродзенскай, Мінскай, Чарнігаўскай, Віцебскай і Ковенскай губернях. Акрамя таго, ён прааналізаваў гісторыю развіцця гукаў і граматычных форм беларускай мовы, абапіраючыся пераважна на помнікі беларускага пісьменства XVI—XVII стагоддзяў.

Узнагароды

• Скуф'я (12 красавіка 1875)
• Камілаўка (15 красавіка 1878)

Бібліяграфія

• И. Недешевъ, Историческiй обзоръ важнѣйшихъ звуковыхъ и морфологическихъ особенностей бѣлорусскихъ говоровъ, «Русскiй филологическiй вѣстникъ», 1884, т. XII, с. 14.

Літаратура

• Нядзёшаў Іван Аляксеевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — С. 406. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).