Бітва пры Т’юксберы

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Бітва пры Т'юксберы)
Jump to navigation Jump to search
Бітва пры Т'юксберы
Асноўны канфлікт: Вайна Пунсовай і Белай ружы
MS Ghent - Battle of Tewkesbury.jpg
Бітва пры Т'юксберы. Мініяцюра з Генцкай хронікі
Дата 4 мая, 1471
Месца каля Т'юксберы ў Глостэршыры, Англія
Вынік Канчатковая перамога Ёркаў
Праціўнікі
Yorkshire rose.svg Ёркі Red Rose Badge of Lancaster.svg Ланкастэры
Камандуючыя
Royal Arms of England (1399-1603).svg Эдуард IV
Arms of Thomas of Lancaster, 1st Duke of Clarence.svg Рычард, герцаг Глостэр
Arms of George Plantagenet, 1st Duke of Clarence.svg Джордж, герцаг Кларэнс
Blason fam uk Hastings (selon Gelre).svg Уільям, барон Гастынгс
Beaufort Arms (France modern).svg Эдмунд Бофарт, 4-ы герцаг Сомерсет
Arms of Margaret of Anjou.svg Маргарыта Анжуйская #
Arms of the Prince of Wales (Modern).svg Эдуард Вэстмінстэрскі
Сілы бакоў
3 500 5 000
Страты
невядома 2 000
Commons-logo.svg Аўдыё, фота, відэа на Вікісховішчы

Бітва пры Т'юксберы (англ.: Battle of Tewkesbury) — бітва паміж войскамі Ланкастэраў і Ёркаў падчас вайны Пунсовай і Белай ружы ў заходняй Англіі, на тэрыторыі графства Глостэршыр, якая адбылася 4 мая 1471 года і завяршылася рашучай перамогай Ёркаў. Бітва пры Т'юксберы завяршыла адзін з перыядаў гэтай вайны, за якім рушылі ўслед 14 гадоў міру, якія доўжыліся аж да выступлення Генры Цюдара супраць караля Рычарда III.

Да часу бітвы пры Т'юксберы псіхічнахворы кароль з дынастыі Ланкастэраў Генрых VI быў у другі раз схоплены сваім праціўнікам, каралём з Ёркскага дому Эдуардам IV, і кінуты ў Таўэр. Пастаянныя змены на каралеўскім троне Англіі былі следствам інтрыг Уорыка, «стваральніка каралёў» Рычарда Невіла, які спачатку падтрымліваў Эдуарда IV, а затым пасварыўся з ім і перайшоў на бок Генрыха VI. Уорык загінуў у бітве пры Барнеце за два тыдні перад бітвай пры Т'юксберы.

Другую армію ланкастэрцаў, якая дзейнічала ў Англіі, узначальвала жонка караля Генрыха Маргарыта Анжуйская і іх 17-гадовы сын Эдуард Вэстмінстэрскі, прынц Уэльскі. Даведаўшыся пра разгром ёркцамі войскаў Уорыка, ашаломленая Маргарыта павяла сваю армію да ракі Северн аля горада Глостэр, каб пераправіцца цераз яе, але ў гэтым ёй перашкодзіў камендант Глостэра Рычард Бошамп, прыхільнік Ёркаў. Тут яе нагналі войскі ёркцаў пад камандаваннем Эдуарда IV.

Ваеннае камандаванне арміяй ланкастэрцаў прыняў на сябе Эдмунд Бофарт, 4-ы герцаг Сомерсет, вопытны палкаводзец. Аднак ён недаацаніў сілы і магчымасці праціўніка, які меў да таго ж і перавагу ў артылерыі. Дапусціўшы тактычную памылку, Сомерсет дазволіў малодшаму брату караля Эдуарда IV Рычарду (будучаму каралю Рычарду III) атакаваць і адкінуць флангі баявой лініі Ланкастэраў. Пачалася паніка, якая вымусіла ўсю армію паспешна ўцякаць, у чым Сомерсет абвінаваціў аднаго са сваіх военачальнікаў, лорда Венлака (раней які служыў Ёркам), і пакараў смерцю яго (паводле іншых звестак Венлаку ўдалося бегчы).

На полі бітвы, названага Крывавы луг (Bloody Meadow), загінула палова войска Ланкастэраў. Сярод загінулых быў і спадчыннік караля Генрыха VI Эдуард Вэстмінстэрскі[1]. Паводле легенды, Эдуард паў ад рукі свайго сваяка, малодшага брата караля Эдуарда IV, герцага Кларэнса. Эдуард Вэстмінстэрскі з'яўляецца адзіным у гісторыі Англіі прынцам Уэльскім, які загінуў у бітве. Пазней усе палкаводцы ланкастэрцаў, якія ўдзельнічалі ў бітве пры Т'юксберы, былі арыштаваны і пакараны смерцю. Каралева Маргарыта Анжуйская і яе ятроўка Ганна Невіл, дачка Уорыка і ўдава Эдуарда Вэстмінстэрскага, трапілі ў палон да Эдуарда IV Ёрка. Праз некалькі дзён пасля гэтай бітвы ў Таўэры быў забіты кінуты туды Генрых VI.

Частка ацалелых ланкастэрцаў пасля разгрому на Крывавым лугу здолела дабрацца да абацтва Т'юксберы, якое знаходзілася паблізу. На адных з дзвярэй у Т'юксберыйскім абацтве захаваліся 68 металічных пласцін ад даспехаў брыганціна, у якіх воіны ўдзельнічалі ў бітве пры Т'юксберы.

Зноскі

Шаблон:Вайна Пунсовай і Белай ружы