Валасянка чорнагаловая

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Валасянка чорнагаловая
Sylvia atricapilla male 2.jpg
Самец
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Sylvia atricapilla Linnaeus, 1758

Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  563183
NCBI  48155
EOL  1052362

Валасянка чорнагаловая, леска-чорнагалоўка (Sylvia atricapilla) — пеўчая птушка сямейства валасянкавых.

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Даўжыня цела 14-15 см, размах крылаў 20-23 см. У гнездавы перыяд выразны дымарфiзм: у самца шапачка чорная, а ў самкi — іржавага колеру. Хвост без белых палос па краях. Маладыя падобныя да самкi, але маладыя самцы маюць цёмна-карычневую галаву. Спеў з дзвюх частак — цiхі шчэбет (чутны толькi зблiзку), пасля чаго — гучная, флейтавая песня.

Пашырэнне[правіць | правіць зыходнік]

Арэал: Еўропа, акрамя поўначы, Цэнтральная і Заходняя Азія на ўсход да далiны р. Об i на поўдзень да паўночнага Iрана, Каўказ, Малая Азія, паўночны захада Афрыкі, А-вы Зялёнага Мыса, Азорскія а-вы, Канары.

Насяляе розныя тыпы зацененых лясоў з не вельмi густым падростам (пазбягае хваёвых лясоў, не сустракаецца менавiта ў сухiх барах), паркi, прыгарады, нават вялiкiя гарады. У Татрах даходзiць да 1700 м, на Каўказе — да 2000 м, у Афрыцы на зiмоўцы — да 3500 м.

Пералётны від, папуляцыі з паўднёвай частак арэала аселыя. Месца зімовак: Вялiкабрытанiя (птушкi з кантынентальнай Еўропы), Паўднёвая Eўропа, паўночны заход Афрыкі, а таксама субсахарская Заходняя Афрыка, Паўднёвы Судан, Эрытрэя, Эфiопiя, раўнiнная Усходняя Афрыка на поўдзень да воз. Ньяса, паўночны Іран.

Асаблівасці біялогіі[правіць | правіць зыходнік]

Гняздо ладзіць у нiзкiх дрэвах (напр., бакавыя галiнкi елкi), у кустах (бузiны, парэчак), у малiннiку або ажыннiку, радзей у лiянах i папарацi, у зацененым месцы (часцей за ўсё нiзка — 40-120 см ад зямлі), амаль без заслоны, і зялёная наземная расліннасць не даходзіць да гнязда. Няшчыльнае, сценкі прасвечваюцца, слаба ўмацаванае на бакавых галінках палоскамі воўны. Знешні слой з тонкіх галінак, сухой травы і зялёных раслін, якія амаль не заламаныя на верхнім краі гнязда. Унутры невялікага шара робіць кальцо з шчыльна пераплеценых паміж сабой карэньчыкаў і сухой травы — характэрная рыса віду, у іншых нашых лесак яно адсутнічае. Гняздо ўмацаванае воўнай. Высцілка з карэньчыкаў, каласкоў траў, часам з прымессю валосся і моху.

Яйкі

Яйкі (4-5, часам 2-7) звычайна крыху падоўжаныя з вострым вузейшым канцом, афарбоўка розная: белая, светла-жоўтая, ружовыя, алiўкавая; глыбокія плямкі з размытымі краямі, светла-карычневыя, паверхневыя — нешматлікія, шакаладнага колеру. Могуць быць жоўтымi, алiўкавымi, карычневымi цi пурпуровымi. Больш цёмныя рыскi могуць утвараць мармуровы малюнак.

Падвіды[правіць | правіць зыходнік]

  • S. a. atricapilla — большая частка Еўропы,
  • S. a. pauluccii — Сардзінія і частка Апенiнскага п-ва;
  • S. a. koenigi — Балеары;
  • S. a. dammholzi — Крым, Каўказ, М. Азiя, Iран;
  • S. a. riphaea — ад Урала на У да вярхоўяў Обi i паўн.-зах. Алтая;
  • S. a. heineken — Пiрэнейскi п-аў, паўн.-зах. Афрыка, Мадэйра, Канары;
  • S. a. gularis — А-вы Зялёнага Мыса;
  • S. a. atlantis — Азорскія а-вы.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.