Варвары

Ва́рвары, у адзіночным ліку ва́рвар, таксама ба́рбары, у адзіночным ліку ба́рбар^[1] — чужаземцы, а менавіта тыя, чыя мова і звычаі адрозніваюцца ад мовы і звычаяў таго, хто гаворыць. У Старажытнай Грэцыі гэты тэрмін абазначаў нягрэкаў, а ў рымскім свеце ён адносіўся больш агульна да народаў, якія жылі па-за культурнай і палітычнай сферай Рымскай імперыі. У сучаснай мове слова набыло зневажальны сэнс і звычайна азначае «грубага, дзікага, некультурнага чалавека»^[2]^[3].

Тэрмін паходзіць ад стар.-грэч.: βάρβαρος, barbaros; Мн. стар.-грэч.: βάρβαροι, barbaroi. У Старажытнай Грэцыі грэкі выкарыстоўвалі гэты тэрмін не толькі для тых, хто не гаварыў на грэчаскай мове і не трымаўся класічных грэчаскіх звычаяў, але і для грэчаскага насельніцтва на ўскраінах грэчаскага свету з асаблівымі дыялектамі^[4]. У Старажытным Рыме рымляне адаптавалі і ўжывалі гэты тэрмін да племянных нярымлян, такіх як гуны, германцы, кельты, іберы, гельветы, фракійцы, ілірыйцы і сарматы. У ранні Новы час і часам пазней Візантыйскія грэкі выкарыстоўвалі яго для туркаў у відавочна зневажальнай форме^[5]^[6]

Грэчаскае слова было запазычана таксама і ў арабскую мову ў форме араб. بربر‎ і выкарыстоўвалася як экзонім арабскімі заваёўнікамі для абазначэння карэнных народаў Паўночнай Афрыкі, вядомых як амазігі або берберы, прычым апошняе слова, такім чынам, ёсць кагнатам слова «варвар».

Гл. таксама

Крыніцы

↑ Беларуска-расейскі слоўнік (Байкоў-Некрашэвіч) · Slounik.org (бел.). slounik.org. Праверана 17 красавіка 2026.
↑ варвар - Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс) (нявызн.). verbum.by. Праверана 17 красавіка 2026.
↑ barbarian, n. & adj., Oxford English Dictionary(англ.) (3 ed.), Oxford University Press, 2023, doi:10.1093/OED/1046593542
↑ Crespo, Emilio; Giannakis, Georgios; Filos, Panagiotis (2017). Studies in Ancient Greek Dialects: From Central Greece to the Black Sea. De Gruyter. p. 218. ISBN 978-3-11-053213-5.
↑ Εκδοτική Αθηνών, ο Ελληνισμός υπό ξένη κυριαρχία: Τουρκοκρατία, Λατινοκρατία, 1980, p. 34 (грэч.).
↑ Justin Marozzi, The Way of Herodotus: Travels with the Man who Invented History, 2010, pp. 311—315.

[1] Беларуска-расейскі слоўнік (Байкоў-Некрашэвіч) · Slounik.org (бел.). slounik.org. Праверана 17 красавіка 2026.

[2] варвар - Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс) (нявызн.). verbum.by. Праверана 17 красавіка 2026.

[:0-3] rbarian, n. & adj., Oxford English Dictionary(англ.) (3 ed.), Oxford University Press, 2023, doi:10.1093/OED/1046593542

[4] Crespo, Emilio; Giannakis, Georgios; Filos, Panagiotis (2017). Studies in Ancient Greek Dialects: From Central Greece to the Black Sea. De Gruyter. p. 218. ISBN 978-3-11-053213-5.

[5] Εκδοτική Αθηνών, ο Ελληνισμός υπό ξένη κυριαρχία: Τουρκοκρατία, Λατινοκρατία, 1980, p. 34 (грэч.).

[6] Justin Marozzi, The Way of Herodotus: Travels with the Man who Invented History, 2010, pp. 311—315.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

Слоўнікі і энцыклапедыі	Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Рэальны слоўнік класічных старажытнасцей · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa
Нарматыўны кантроль	BNF: 12030483p · GND: 4124605-6 · Microsoft: 2778716849