Гістарычны слоўнік беларускай мовы

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search

«Гістарычны слоўнік беларускай мовы» — шматтомнае акадэмічнае выданне тыпу «гістарычны слоўнік». На працягу 1982—2010 пад рэдакцыяй акадэміка А. М. Булыкі выйшлі 30 выпускаў-тамоў з запланаваных 40 (30-ы на словы Ралецъ — Рушать); з іх 13 (аб'ёмам па 20 аркушаў) — да 1994, 25 — да 2006. Тыраж 30-га тому 400 экз.

Праца над слоўнікам была пачатая ў створаным у пач. 1950-х гг. Аддзеле гісторыі беларускай мовы Інстытуту мовазнаўства АН БССР. У 1960 былі абмеркаваны агульныя прынцыпы стварэння слоўніка і пачатая падрыхтоўка спецыяльнай картатэкі пад назвай «Слоўнік помнікаў старабеларускай пісьменнасці XIV—XVIII стагоддзя». Праца адбывалася пад кіраўніцтвам А. І. Жураўскага, тады загадчыка аддзела, і была скончана ў 1972; картатэка на 1994 налічвала 1 млн. 60 тыс. картак. Непасрэдная работа па падрыхтоўцы слоўніка была пачатая ў 1973.

Першая спроба выдання гістарычнага слоўніка беларускай мовы адносіцца да 1860-х гг. — мовазнавец Іван Насовіч падрыхтаваў такі слоўнік («Алфавітны паказальнік старажытных беларускіх слоў…»), але той не быў выдадзены. Аб патрэбе выдання спецыяльнага слоўніка старабеларускай мовы шмат казаў мовазнавец Яўхім Карскі. У 1927 невялікая група па распрацоўцы гістарычнага слоўніка была ўтвораная ў Інбелкульце, але яе работа не мела вынікаў (гл. рэпрэсіі ў БССР 1929-1931).

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • [А. М. Булыка.] Шляхі слова — шляхі народаў // Наша слова, № 6, 1994.
  • Марыя Шамякіна. У Інстытуце мовазнаўства імя Якуба Коласа НАН Беларусі // Полымя № 10, 2005. С.138-151.