Дзеянні данаў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Gesta Danorum
Ці варта давяраць крыніцы не вядома
Дзеянні данаў
Saxo original 001.jpg
Gesta Danorum (фрагмент Ангера been), аверс першай старонкі
Аўтар(ы) Саксон Граматык
Дата напісання XII ст.
Мова арыгінала Латынь
Апісвае да XII ст.
Жанр хроніка
Аб'ём 16 тамоў
Змест гісторыя Даніі і Паўночнай Еўропы
Першае выданне "Danorum Regum heroumque Historiae", Педэрсен, 15/03/1514
Манускрыпты Фрагменты: Ангера, Лассена, Калл-Расмуссена, Плеснера
Захоўванне Каралеўская бібліятэка
Арыгінал толькі фрагменты
FlagRibbon Denmark.svg
Электронны тэкст твора

Дзеянні данаў (лац.: Gesta Danorum) — хроніка дацкага гісторыка XII стагоддзя Саксона Граматыка. Гэта асноўная, найбольш поўная крыніца па гісторыі і міфалогіі сярэдневяковай Даніі.

Складаецца з 16 тамоў, напісаных на латыні. Gesta Danorum апісвае гісторыю Даніі і ў некаторай ступені скандынаўскую гісторыю з самых старажытных часоў да канца XII ст. Акрамя таго Gesta Danorum змяшчае каштоўныя дадзеныя па гісторыі іншых частак Еўропы.

З гісторыі[правіць | правіць зыходнік]

Арыгінал тэксту Саксона згублены. Захавалася толькі чатыры фрагменты: Фрагмент Ангера, Фрагмент Лассена, Фрагмент Калл-Расмусена і Фрагмент Плеснера. Фрагмент Ангера — самы вялікі і адзіны прызнаны напісаным рукой самога Саксона. Астатнія фрагменты — спісы. Усе захаваныя фрагменты захоўваюцца ў Каралеўскай бібліятэцы Даніі у Капенгагене.

Ужо к XVI стагоддзю тэкст хронікі быў фактычна згублены і вядомы сучаснікам толькі па кароткаму выкладу пад назвай «Compendium Saxonis» ў «Chronica Jutensis» ад 1342. Назва Gesta Danorum была пазначана іменна ў гэтым тэксце. Арыгінальная назва самога Саксона засталася невядомай.

У 1510—1512 гадах Крысціерн Педэрсен, дацкі перакладчык, які жыў у Парыжы, пачаў свае пошукі ўцалелага тэксту «Дзеянні данаў». У рэшце рэшт яму ўдалося знайсці ўцалелы асобнік ў Швецыі ў калекцыі архіепіскапа Лундскага Біргера Гюнерсена. Пры садзейнічанні друкара Ядока Бадыуса «Дзеянні данаў» былі апублікаваны на лацінскай мове 15 сакавіка 1514 года у Францыі ў Парыжы пад назвай «Danorum Regum heroumque Historiae» (Гісторыя каралёў і герояў данаў). Гэта выданне самае першае з вядомых выданняў твора, дзе быў поўнасцю апублікаваны тэкст хронікі.

Выданні[правіць | правіць зыходнік]

На латыні[правіць | правіць зыходнік]

  • Крысціерн Педэрсен, 1514, Danorum Regum heroumque Historiae
  • Іаган Апорынус, 1534, Saxonis Grammatici Danorum Historiae Libri XVI
  • Філіп Лоніцэр, 1576, Danica Historia Libris XVI
  • Стэфан Іаган Стэфаніус, 1645, Saxonis Grammatici Historiæ Danicæ Libri XVI
  • Хрысціян Адольф Клоц, 1771, Saxonis Grammatici Historiae Danicae libri XVI
  • Петэр Эразм Мюллер, 1839, Saxonis Grammatici Historia Danica
  • Альфрэд Хольдэр, 1886, Saxonis Grammatici Gesta Danorum
  • Карстен Фрыс-Енсен, 2005, Gesta Danorum ISBN 978-87-12-04025-5, ISBN 87-12-04025-8

Пераклады на дацкую[правіць | правіць зыходнік]

  • Крысціерн Педэрсен, 1540, тэкст страчаны
  • Ён Турсанс, 1555, тэкст страчаны
  • Андэрс Сорэнсен Ведэль, 1575, Den Danske Krønicke
  • Sejer Schousbölle, 1752, Saxonis Grammatici Historia Danica
  • Нікалай Грундтвіг, 1818—1822, Danmarks Krønike af Saxo Grammaticus
  • Фредэрык Вінкель Хорн, 1898, Saxo Grammaticus: Danmarks Krønike
  • Ёрген Ольрык, 1908—1912, Sakses Danesaga
  • Петэр Зееберг, 2000, Saxos Danmarkshistorie ISBN 87-12-03496-7 (полный) ISBN 87-12-03534-3 (том 1) ISBN 87-12-03535-1 (том 2)

Пераклады на англійскую[правіць | правіць зыходнік]

  • Олівер Элтан, 1894, The First Nine Books of the Danish History of Saxo Grammaticus
  • Пітэр Фішэр and Хільда Эліс Дэвідсан, 1979—1980, Saxo Grammaticus: The History of the Danes
  • Эрик Крысціянсен, 1980—1981, Saxo Grammaticus: Danorum regum heroumque historia, books X—XVI
  • Уільям Хансен, 1983, Saxo Grammaticus and the life of Hamlet

Іншыя пераклады[правіць | правіць зыходнік]

  • Герман Янцэн, 1900, Saxo Grammaticus. Die ersten neun Bücher der dänischen Geschichte
  • Людовіка Кох і Марыя Адэль Чыпола, 1993, Sassone Grammatico: Gesta dei re e degli eroi danesi
  • Юкіо Танігуці, 1993, Sakuso Guramatikusu: Denmakujin no jiseki

Пераклады на рускую[правіць | правіць зыходнік]

  • Гимранов Т. В. «Деяния данов. Книга І», отрывок второй книги (часть песни о Бьярки) (любительский перевод с английского и датского переводов, перевод поэзии — реконструкция текста, перевод с английского и датского подстрочников, а также с латыни, в ряде случае использованы сохранившиеся древнеисландские отрывки из саг)
  • Кузнецова Т. И. «Сага о Гамлете (из книги III)» (профессиональный перевод)
  • Радонежский А. Б. «Деяния данов», полный профессиональный перевод с датского перевода. Ожидает издания. Часть перевода

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]