Кот Матроскін

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Кот Матроскін
Першае з'яўленне Дзядзька Фёдар, сабака і кот, 1973 год
Апошняе з'яўленне Канікулы ў Прастаквашына, 2004 год
Стваральнік Эдуард Успенскі
Выкананне Алег Табакоў (агучванне, 1979—1984), Святлана Харлап (агучванне, 1975)
Інфармацыя
Пол мужчынскі
Сваякі дзед Мурзік і бабка Мурка

Кот Матроскін — выдуманы кот, папулярны персанаж твораў дзіцячага пісьменніка Эдуарда Успенскага. Упершыню з'явіўся ў аповесці «Дзядзька Фёдар, сабака і кот» ў 1973 годзе.

На аснове твораў Успенскага былі створаны савецкія мультфільмы з удзелам Ката Матроскіна: («Трое з Прастаквашына», «Канікулы ў Прастаквашына», «Зіма ў Прастаквашына» (хоць першы мультфільм, дзе Матроскін з'явіўся ў 1975 годзе, называўся «Дзядзька Фёдар, сабака і кот: Матроскін і Шарык»)

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Кот Матроскін — паласаты размаўляючы кот. Схільны да рацыянальнага мыслення: аддае перавагу з усяго здабываць матэрыяльную карысць. Перыядычна нагадвае аб тым, што яго мянушка — гэта «прозвішча такое». Бяздомны сталічны кот, які некалі жыў у прафесара Івана Трафімавіча Сёміна, які вывучаў мову жывёл; там ён і навучыўся разумець чалавечую мову і размаўляць на ёй. Потым нейкі час жыў у пад'ездзе шматпавярховага жылога дома. Пасля знаёмства з хлопчыкам па імі Дзядзька Фёдар знаходзіць свой дом у вёсцы Прастаквашына. Ён вельмі гаспадарлівы, разважлівы і эканомны, часам да крайнасці: напрыклад, малаком сваёй каровы ён аднойчы заняў усе якія знаходзяцца ў доме ёмістасці. Умее чытаць, пісаць і лічыць. З яго асаблівых талентаў вядома уменне вышываць і шыць на машынцы, а таксама гуляць на гітары і спяваць лірычныя песні з элементамі самааналізу і зваротам да асабістаму досведу. Любіць пакепліваць над лагодным Шарыкам, хоць у цэлым ставіцца да яго нядрэнна. Адзінае, што яго засмучае, — адсутнасць практычнай карысці ад Шарыка.

У больш позніх творах з цыклу пра Прастаквашына, персанаж зведаў сур'ёзную эвалюцыю, захаваўшы, тым не менш, свае асноўныя рысы. У 90-я гг. Матроскін застаецца беражлівым гаспадаром і дэманструе незвычайны розум і вынаходлівасць, якія мяжуюць з выкрутлівасцю, што дазваляе яму добра ўпісацца ў новыя жыццёвыя рэаліі (гл. «Цётка дзядзькі Фёдара, або Уцёкі з Прастаквашына») і нават праявіць прадпрымальніцкую ініцыятыву (гл. «Новыя парадкі ў вёсцы Прастаквашына»). У тэкстах гэтага часу Матроскін выглядае як найбольш прыстасаваны да новых умоў жыцця з усіх персанажаў цыклу, які ўмее знаходзіць выхады з мноства неадназначных сітуацый. У кнізе «Цётка дзядзькі Фёдара», падчас дэбатаў перад выбарамі мэра Прастаквашына, кот відавочна сімпатызуе кандыдату, высказывающему падкрэслена рынкавую і капіталістычную пазіцыю, тлумачачы гэта Шарыку тым, што той "... за тых заступаецца, хто шмат працуе і шмат хоча мець. Ён за такіх, як я".

Агучванне[правіць | правіць зыходнік]

Алег Табакоў з падарункам у руках

Папулярнасць маляванаму кату прынёс голас народнага артыста СССР Алега Табакова.

Цяпер ужо самога Табакова пастаянна параўноўваюць з Матроскіным і нават дораць адпаведныя падарункі[1][2]. У разуменні дзяцей Табакоў і Матроскін — адна і тоя ж асоба, інакш як растлумачыць пытанні аб густах Матроскіна, адрасаваныя Алегу Табакову[3].

Прататып[правіць | правіць зыходнік]

Прататыпам ката Матроскина стаў прыяцель Эдуарда Успенскага — Анатоль Тараскін, рэдактар кіначасопіса «Фіціль», які быў дамавітым, грунтоўным і разважлівым. Першапачаткова аўтар так і назваў ката — Тараскін, але Анатоль, даведаўшыся пра гэта, угаварыў гэтага не рабіць, баючыся карыкатурнасці[4][5].

Па прызнанні мастачкі-мультыплікатара, у трылогіі Уладзіміра Папова яна малявала Матроскіна з голасу Алега Табакова.

У культуры[правіць | правіць зыходнік]

Вобраз ката Матроскіна, як і іншых персанажаў з Прастаквашына, выкарыстоўваецца ў анекдотах. Як правіла, іх распавядаюць, імітуючы характэрную інтанацыю Алега Табакова. Пры гэтым самі анекдоты могуць мець непрыстойны характар і расказвацца людзьмі далёка не дзіцячага ўзросту[6].

«Сіндромам ката Матроскіна» — дзе чаго купіць на зіму, каб дажыць да маладой травы, — называе Мікалай Алейнікаў няздольнасць звычайных людзей разабрацца ў якія наступілі пасля 1991 года новых палітыка-эканамічных адносінах[7]. Важна адзначыць, што такая трактоўка была дадзена ў 1991 годзе, да таго як пабачылі свет больш познія творы простоквашинского цыклу, у якіх асобах здолеў даволі ўдала адаптавацца да новых рэалій.

У лістападзе 2008 года ў горадзе Лухавіцы Маскоўскай вобласці адбылося ўрачыстае адкрыццё помніка паштару Печкіну. Сярод персанажаў скульптурнай кампазіцыі прысутнічаюць Матроскін і Шарык. Бронзавая кампазіцыя вышынёй амаль у два метра ўсталяваная насупраць будынка мясцовай пошты. Аўтар помніка — Паліна Гарбунова.

У жніўні 2015 года, у год 80-годдзя Алега Паўлавіча Табакова, у Саратаве адкрылі помнік, другі фігурай якога стаў кот Матроскін[8]. Аўтар — скульптар Андрэй Шчарбакоў.

У рэкламе[правіць | правіць зыходнік]

  • Кот Матроскін намаляваны на этыкетках малочных прадуктаў «Прастаквашына» і з'яўляецца сімвалам брэнда[9].
  • Маюцца шматлікія выпадкі выкарыстання вобраза Матроскіна ў візуальнай рэкламе (паліграфія, грамадскі транспарт), не ўзгодненай з праваўладальнікам[10].

У літаратуры для дзяцей[правіць | правіць зыходнік]

  • У 2010 годзе ў выдавецтве Акадэмія Развіцця выйшлі кнігі «Азбука Кота Матроскина», ISBN 978-5-7797-1423-5[11], «Учимся считать вместе с Дядей Федором, Матроскиным и Шариком» ISBN 978-5-7797-1440-2[12]
  • Выдавецтва «Церамок» выпускае серыю кніг «Школа кота Матроскина».[13]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Матроскину подарили Матроскина
  2. Под портретом Сталина разместили икону
  3. Кенгуру для Табакова
  4. Ольга Зайцева. У Эдуарда Успенского живут кусачие звери (интервью), не позже июня 2004.
  5. Эдуард Успенский: «Шапокляк я отчасти списал с себя» // Tele.ru, 27.12.2016.
  6. anekdot.ru
  7. Олейников Н Вакансия для моей соседки // Диалог : Часопіс. — Изд-во ЦК КПСС «Правда, 1991. — № 10-12. — С. 6.
  8. В Саратове открыли памятник Табакову с котом Матроскиным. Российская газета. Праверана 15 красавіка 2017.
  9. Бренды Юни-Милк
  10. За Матроскина ответишь. Эдуард Успенский опять хочет засудить бизнесменов за использование героев его книг в рекламе
  11. Книга «Азбука Кота Матроскина» купить и читать | Лабиринт — Книги
  12. Книга «Учимся считать вместе с Дядей Федором, Матроскиным и Шариком» купить и читать | Лабиринт — Книги
  13. Серия книг Школа кота Матроскина | Лабиринт — Серии

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]