Лепра

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Лепра
Leprosy.jpg
24-гадовы мужчына ў Нарвегіі, хворы на лепру, 1886 г.
МКХ-10 A30.30.
МКХ-9 030030
OMIM 246300 246300
DiseasesDB 8478 8478
MedlinePlus 001347 001347
eMedicine med/1281  derm/223derm/223 neuro/187neuro/187 med/1281  derm/223derm/223 neuro/187neuro/187
MeSH D007918 D007918

Лепра (хвароба Хансена, хансеноз, хансеніяз; састарэлыя назвы — праказа, elephantiasis graecorum, lepra arabum, lepra orientalis, фінікійская хвароба, satyriasis, сумная хвароба, крымка, гультаяватая смерць, хвароба Святога Лазара і інш.) — хранічны гранулематоз (хранічнае інфекцыйнае захворванне), які выклікаецца мікабактэрыяй Mycobacterium leprae[1] і Mycobacterium lepromatosis.[2], працякае з пераважным паражэннем скуры, перыферычнай нервовай сістэмы, часам пярэдняй камеры вока, верхніх дыхальных шляхоў вышэй гартані, яечак, а таксама кісцяў і стоп.

Першапачаткова хвароба праходзіць бессімптомна, такі стан можа цягнуцца ад 5 да 20 гадоў.[1] Сімптомы ўключаюць гранулёмы нерваў, дыхальных шляхоў, скуры і вачэй.[1] Гэта можа ўплываць на магчымасць адчуваць боль, пацягнуць страту канечнасцей з-за шматлікіх траўмаў.[3] Таксама могуць прысутнічаць слабасць і пагаршэнне зроку.[3]

Дыягностыка[правіць | правіць зыходнік]

Два асноўныя тыпы захворвання звязаны з прысутнасцю некалькіх бактэрый: алігабацылярнасць і шматбацыялярнасць.[3] Два асноўныя тыпы адрозніваюцца па памеры нездаровай пігментацыі, наяўнасці анямелых участкаў скуры, якіх пры алігабацылярнасці пяць ці менш, а пры шматбацылярнасці больш за пяць.[3] Дыягназ пацвярджаюць выяўленнем кіслотаўстойлівых бацыл падчас біяпсіі скуры ці падчас адсочвання ў ДНК з дапамогай полімеразнай ланцуговай рэакцыі.[3] Найчасцей сустракаецца сярод беднага насельніцтва; мяркуецца, што перадаецца паветрана-кропельным шляхам.[3] Не вельмі заразная.[3]

Лячэнне і эпідэміялогія[правіць | правіць зыходнік]

Лепра вылечная, пры наяўнасці лячэння.[1] Алігабацылярную лепру лечаць медыкаментамі дапсон і рыфампіцын на працягу 6 месяцаў.[3] Лячэнне шматбацылярнай лепры ўключае рымфапіцын, дапсон і клафазімін на працягу 12 месяцаў.[3] Гэтае лячэнне бясплатна даецца Сусветнай арганізацыяй аховы здароўя.[1] Таксама можа ўжывацца шэраг іншых антыбіётыкаў.[3] У 2012 годзе колькасць хранічных выпадкаў лепры ва ўсім свеце складала 189 000, а колькасць новых выпадкаў складала 230 000.[1] Колькасць хранічных выпадкаў знізілася ў параўнанні з лічбай у 5,2 млн у 1980-х гадах.[1][4][5] Большасць новых выпадкаў з'яўляецца ў 16 краінах, больш за палову з іх у Індыі.[1][3] За апошнія 20 гадоў 16 млн чалавек ва ўсім свеце вылечыліся ад лепры.[1]

Гісторыя, грамадства і культура[правіць | правіць зыходнік]

Лепра ўплывала на чалавецтва на працягу тысячагоддзяў.[3] Назва хваробы паходзіць ад лацінскага слова lepra, што азначае «лускаваты», а тэрмін «хвароба Хансена» звязаны з імем медыка Герхарда Хансена.[3] Змяшчэнне людзей у лепразорыі ўсё яшчэ адбываецца ў такіх краінах як Індыя, дзе хворых тысячы;[6] Кітай, дзе іх сотні,[7] а таксама ў Афрыцы.[8] Аднак большасць лепразорыяў зачынены.[8] Лепра атаясняецца з сацыяльнай стыгматызацыяй на працягу большай часткі гісторыі,[1] што перашкаджае хворым самастойна паведаміць пра захворванне і пачаць лячэнне на ранняй стадыі. У 1954 годзе быў заснаваны Сусветны дзень дапамогі хворым на лепру, каб прыцягнуць увагу да хворых на лепру.[9]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Leprosy Fact sheet N°101. World Health Organization (1 студзеня 2014).
  2. New Leprosy Bacterium: Scientists Use Genetic Fingerprint To Nail 'Killing Organism'. ScienceDaily (28 лістапада 2008). Праверана 31 студзеня 2010.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 Suzuki K, Akama T, Kawashima A, Yoshihara A, Yotsu RR, Ishii N (February 2012). "Current status of leprosy: epidemiology, basic science and clinical perspectives.". The Journal of dermatology 39 (2): 121–9. doi:10.1111/j.1346-8138.2011.01370.x. PMID 21973237. 
  4. "Global leprosy situation, 2012". Wkly. Epidemiol. Rec. 87 (34): 317–28. August 2012. PMID 22919737. 
  5. Rodrigues LC, Lockwood DNj (June 2011). "Leprosy now: epidemiology, progress, challenges, and research gaps.". The Lancet infectious diseases 11 (6): 464–70. doi:10.1016/S1473-3099(11)70006-8. PMID 21616456. 
  6. Walsh F. The hidden suffering of India's lepers , BBC News (2007-03-31).
  7. Lyn TE. Ignorance breeds leper colonies in China , Independat News & Media (2006-09-13). Праверана 31 студзеня 2010.
  8. 8,0 8,1 Byrne, Joseph P. (2008). Encyclopedia of pestilence, pandemics, and plagues. Westport, Conn.[u.a.]: Greenwood Press. p. 351. ISBN 9780313341021. http://books.google.ca/books?id=5Pvi-ksuKFIC&pg=PA351. 
  9. McMenamin, Dorothy (2011). Leprosy and stigma in the South Pacific : a region-by-region history with first person accounts. Jefferson, N.C.: McFarland. p. 17. ISBN 9780786463237. http://books.google.ca/books?id=lZPvQTJ8SE0C&pg=PA17.