Лепра

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Лепра
Leprosy.jpg
24-гадовы мужчына ў Нарвегіі, хворы на лепру, 1886 г.
МКХ-10 A30.30.
МКХ-9 030030
OMIM 246300 246300
DiseasesDB 8478 8478
MedlinePlus 001347 001347
eMedicine med/1281  derm/223derm/223 neuro/187neuro/187 med/1281  derm/223derm/223 neuro/187neuro/187
MeSH D007918 D007918

Лепра (хвароба Хансена, хансеноз, хансеніяз; састарэлыя назвы — праказа, elephantiasis graecorum, lepra arabum, lepra orientalis, фінікійская хвароба, satyriasis, сумная хвароба, крымка, гультаяватая смерць, хвароба Святога Лазара і інш.) — хранічны гранулематоз (хранічнае інфекцыйнае захворванне), які выклікаецца мікабактэрыяй Mycobacterium leprae[1] і Mycobacterium lepromatosis.[2], працякае з пераважным паражэннем скуры, перыферычнай нервовай сістэмы, часам пярэдняй камеры вока, верхніх дыхальных шляхоў вышэй гартані, яечак, а таксама кісцяў і стоп.

Першапачаткова хвароба праходзіць бессімптомна, такі стан можа цягнуцца ад 5 да 20 гадоў.[1] Сімптомы ўключаюць гранулёмы нерваў, дыхальных шляхоў, скуры і вачэй.[1] Гэта можа ўплываць на магчымасць адчуваць боль, пацягнуць страту канечнасцей з-за шматлікіх траўмаў.[3] Таксама могуць прысутнічаць слабасць і пагаршэнне зроку.[3]

Дыягностыка[правіць | правіць зыходнік]

Два асноўныя тыпы захворвання звязаны з прысутнасцю некалькіх бактэрый: алігабацылярнасць і шматбацыялярнасць.[3] Два асноўныя тыпы адрозніваюцца па памеры нездаровай пігментацыі, наяўнасці анямелых участкаў скуры, якіх пры алігабацылярнасці пяць ці менш, а пры шматбацылярнасці больш за пяць.[3] Дыягназ пацвярджаюць выяўленнем кіслотаўстойлівых бацыл падчас біяпсіі скуры ці падчас адсочвання ў ДНК з дапамогай полімеразнай ланцуговай рэакцыі.[3] Найчасцей сустракаецца сярод беднага насельніцтва; мяркуецца, што перадаецца паветрана-кропельным шляхам.[3] Не вельмі заразная.[3]

Лячэнне і эпідэміялогія[правіць | правіць зыходнік]

Лепра вылечная, пры наяўнасці лячэння.[1] Алігабацылярную лепру лечаць медыкаментамі дапсон і рыфампіцын на працягу 6 месяцаў.[3] Лячэнне шматбацылярнай лепры ўключае рымфапіцын, дапсон і клафазімін на працягу 12 месяцаў.[3] Гэтае лячэнне бясплатна даецца Сусветнай арганізацыяй аховы здароўя.[1] Таксама можа ўжывацца шэраг іншых антыбіётыкаў.[3] У 2012 годзе колькасць хранічных выпадкаў лепры ва ўсім свеце складала 189 000, а колькасць новых выпадкаў складала 230 000.[1] Колькасць хранічных выпадкаў знізілася ў параўнанні з лічбай у 5,2 млн у 1980-х гадах.[1][4][5] Большасць новых выпадкаў з'яўляецца ў 16 краінах, больш за палову з іх у Індыі.[1][3] За апошнія 20 гадоў 16 млн чалавек ва ўсім свеце вылечыліся ад лепры.[1]

Гісторыя, грамадства і культура[правіць | правіць зыходнік]

Лепра ўплывала на чалавецтва на працягу тысячагоддзяў.[3] Назва хваробы паходзіць ад лацінскага слова lepra, што азначае «лускаваты», а тэрмін «хвароба Хансена» звязаны з імем медыка Герхарда Хансена.[3] Змяшчэнне людзей у лепразорыі ўсё яшчэ адбываецца ў такіх краінах як Індыя, дзе хворых тысячы;[6] Кітай, дзе іх сотні,[7] а таксама ў Афрыцы.[8] Аднак большасць лепразорыяў зачынены.[8] Лепра атаясняецца з сацыяльнай стыгматызацыяй на працягу большай часткі гісторыі,[1] што перашкаджае хворым самастойна паведаміць пра захворванне і пачаць лячэнне на ранняй стадыі. У 1954 годзе быў заснаваны Сусветны дзень дапамогі хворым на лепру, каб прыцягнуць увагу да хворых на лепру.[9]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Leprosy Fact sheet N°101. World Health Organization (Jan 2014).
  2. New Leprosy Bacterium: Scientists Use Genetic Fingerprint To Nail 'Killing Organism'. ScienceDaily (2008-11-28). Праверана 31 студзеня 2010.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 Suzuki K, Akama T, Kawashima A, Yoshihara A, Yotsu RR, Ishii N (February 2012). "Current status of leprosy: epidemiology, basic science and clinical perspectives.". The Journal of dermatology 39 (2): 121–9. doi:10.1111/j.1346-8138.2011.01370.x. PMID 21973237. 
  4. "Global leprosy situation, 2012". Wkly. Epidemiol. Rec. 87 (34): 317–28. August 2012. PMID 22919737. 
  5. Rodrigues LC, Lockwood DNj (June 2011). "Leprosy now: epidemiology, progress, challenges, and research gaps.". The Lancet infectious diseases 11 (6): 464–70. doi:10.1016/S1473-3099(11)70006-8. PMID 21616456. 
  6. Walsh F. The hidden suffering of India's lepers , BBC News (2007-03-31).
  7. Lyn TE. Ignorance breeds leper colonies in China , Independat News & Media (2006-09-13). Праверана 31 студзеня 2010.
  8. 8,0 8,1 Byrne, Joseph P. (2008). Encyclopedia of pestilence, pandemics, and plagues. Westport, Conn.[u.a.]: Greenwood Press. p. 351. ISBN 9780313341021. http://books.google.ca/books?id=5Pvi-ksuKFIC&pg=PA351. 
  9. McMenamin, Dorothy (2011). Leprosy and stigma in the South Pacific : a region-by-region history with first person accounts. Jefferson, N.C.: McFarland. p. 17. ISBN 9780786463237. http://books.google.ca/books?id=lZPvQTJ8SE0C&pg=PA17.