Перайсці да зместу

Львовэ (Лэнінскі раён)

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Сяло
Львовэ
укр.: Львове
Від на адну з дзвюх вуліц вёскі, 2016 год.
Від на адну з дзвюх вуліц вёскі, 2016 год.
45°15′45″ пн. ш. 35°28′30″ у. д.HGЯO
Краіна  Украіна
Вобласць Аўтаномная Рэспубліка Крым
Раён Керчанскі
Гісторыя і геаграфія
Першая згадка 1784
Ранейшыя назвы Джандору, Джантору, Джантора
Вышыня цэнтра 4 м
Часавы пояс UTC+2, летам UTC+3
Насельніцтва
Насельніцтва
  • ▼5 чал. (2014)[1]
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Паштовы індэкс 98215
Аўтамабільны код AK / 01
КААТУУ 0122787503
Львовэ (Украіна)
Львовэ
Львовэ
Львовэ (Крым)
Львовэ
Львовэ

Львовэ[2][заўв 1] (укр.: Льво́ве, крымскатат.: Can Toru) — вёска ў Керчанскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны. У мінулыя стагоддзі насялялася крымскімі татарамі і крымскімі грэкамі, на наш час вёска амаль поўнасцю вымерла.

Геаграфія

[правіць | правіць зыходнік]

Размешчана вёска на паўночным, азоўскім узбярэжжы Ак-Манайскага перашыйка, ля асновы Арабацкай стрэлкі, у вусці Сухога ручая, які ўпадае ў багністы ліман Сіваша[3]. Вышыня цэнтра вёскі над узроўнем мора — 4 м[4].

Адміністрацыйна вёска размешчана на заходнім краі Керчанскага раёна, ля граніцы з Феадасійскім. Адлегласць да райцэнтра Керчы складае 79 кіламетраў па прамой (даўжыня маршруту аўтамабільнымі дарогамі можа быць больш)[5], бліжэйшая чыгуначная станцыя — Сэмысотка (на лініі Джанкой — Керч) — прыкладна за 11 кіламетраў[6].

Гісторыя

[правіць | правіць зыходнік]

Пад Расійскай імперыяй

[правіць | правіць зыходнік]

Першая дакументальная згадка вёскі сустракаецца ў камеральным апісанні Крыма 1784 года, зыходзячы з якога пад канец Крымскага ханства Джандору ўваходзіў у Арабацкі кадылык Кефінскага каймаканства[7]. Затым, відаць, з прычыны зыходу крымскіх татараў у Асманскую Турцыю, які рушыў услед за заваёвай крымскіх зямель Расійскай імперый 8 лютага 1784 года[8], вёска апусцела і сустракаецца толькі на карце 1842 года, дзе Біюк-Джанчора і Кучук-Джанчора пазначаны побач, абедзве, як разваліны[9].

У 1860-х гадах, пасля земскай рэформы расійскага імператара Аляксандра II, вёску прыпісалі да Арма-Элінскай воласці[10][11]. Па абследаваннях прафесара А. М. Казлоўскага пачатку 1860-х гадоў, у паселішчы «карыстаюцца дажджавой вадой, якая збіраецца ў аутах і запрудах»[11] (аут — невялікі ставок у стэпавым Крыме, які напаўняўся дажджавой і адталай вадой[12]). Паводле «Памятнай кніжцы Таўрычнай губерні за 1867 год», вёска Джантора была пакінутая жыхарамі, у выніку зыходу крымскіх татараў, стаўшы «пустым месцам»[13].

Ізноў сустракаецца ў «Памятнай кніжцы Таўрычнай губерні на 1892 год», паводле якой у вёсцы Джантора, якая ўваходзіла ў Арма-Элінскую сельскую грамаду, жыхароў і хатніх гаспадарак не лічылася[14]. На верставой карце Крыма 1896 года ў паселішчы пазначана 6 двароў з грэчаскім насельніцтвам[15].

Пасля земскай рэформы 1890-х гадоў[16] вёска засталася ў складзе пераўтворанай Уладзіслаўскай воласці. Па «Памятнай кніжцы Таўрычнай губерні на 1902 год» у вёсцы Джантора, якая знаходзілася ў прыватным валоданні, налічвалася 225 жыхароў без хатніх гаспадарак[17]. Паводле перапісу, на 1915 год у вёсцы Джантора лічылася ўжо 28 двароў (гаспадарак) з грэчаскім насельніцтвам[18].

Савецкі час

[правіць | правіць зыходнік]
Абеліск генерал-лейтэнанту У. М. Львову на месцы гібелі ля груда Кончы.

З устанаўленнем у Крыме бальшавіцкай улады, па пастанове Крымскага рэвалюцыйнага камітэта ад 8 студзеня 1921 года[19] была скасавана валасная сістэма і вёска ўвайшла ў склад зноў створанага Уладзіславаўскага раёна Феадасійскага павета[20], а ў 1922 годзе паветы атрымалі назву акруг[21]. 11 кастрычніка 1923 года, паводле пастановы УЦВК, у адміністрацыйны падзел Крымскай АССР былі ўнесены змены, у выніку якіх акругі ліквідаваліся і Уладзіславаўскі раён стаў самастойнай адміністрацыйнай адзінкай[22]. Дэкрэтам УЦВК ад 04 верасня 1924 года «Пра скасаванне некаторых раёнаў Аўтаномнай Крымскай С. С. Р.»[23] у кастрычніку 1924 года раён быў пераўтвораны ў Феадасійскі[20][24] і вёску ўключылі ў яго склад. Паводле спісу населеных пунктаў Крымскай АССР па Ўсесаюзным перапісе 17 снежня 1926 года, у вёсцы Джантора Ак-Монайскага сельсавета Феадасійскага раёна мелася 53 двары, з іх 52 сялянскія, насельніцтва складала 264 чалавекі (133 мужчыны і 131 жанчына). У нацыянальным стаўленні ўлічана: 255 грэкаў, 3 татараў, 4 рускіх, 2 украінца, дзейнічала грэчаская школа[25]. Пастановай УЦВК «Пра рэарганізацыю сеткі раёнаў Крымскай АССР»[26] ад 30 кастрычніка 1930 года (па іншых звестках 15 верасня 1931 года[22]) Феадасійскі раён скасавалі і вёску ўключылі ў склад Ленінскага[27]. Па даных усесаюзнага перапісу насельніцтва 1939 года ў вёсцы пражывала 175 чалавек[28].

Падчас Другой сусветнай вайны пасля пачатковых поспехаў Керчанска-Феадасійскай дэсантнай аперацыі фронт стабілізаваўся прыкладна па лініі Ак-Манайскага перашыйка. Баявыя дзеянні на Керчанскім паўвостраве ў сакавіку-красавіку 1942 года характарызаваліся кровапралітнымі пазіцыйнымі баямі[29].

Паблізу ад вёскі падчас пачатковай стадыі Керчанскай абарончай аперацыі (катастрофа Крымскага фронту) размяшчаўся штаб камандуючага 51-й арміяй Крымскага фронту генерал-лейтэнанта У. М. Львова. Пры адступленні ў авіяналёце 11 траўня 1942 года ў штаб ля падножжа груда Кончы (15 км на ўсход ад вёскі) трапіла бомба і генерал загінуў[30]. У памяць пра гэта на ўскраіне вёскі ў 1969 годзе быў устаноўлены помнік[31], таксама памятны абеліск устаноўлены на месцы яго гібелі на грудзе Кончы.

Вёска згадана ў вершы К. М. Сіманава «Дажджы» (руск.: Дожди), Сіманаў выязджаў у паласу наступу са штабам Львова (гл. дадатак).

Дажджы (даслоўны пераклад)

Трэба чакаць і наступаць.
Усе звыкліся з гэтай цяжкай думкай:
І штаб, і змрочны генерал [Львоў],
Які моўчкі, буйной рыссю
Палі бітвы аб’язджаў.
Мы выехалі з ім вярхамі
Па кірунку да Джантары,
Ужо сінела за грудамі,
І справа набліжалася да золку.
Над Акманайскай раўнінай
Ішоў зімовы дождж, і ўсё мацней,
Усё было мокра, нават спіны
Панура неслых нас коней.

У 1944 годзе, пасля вызвалення Крыма ад нацысцкіх войск, паводле Пастановы ГКА № 5984сс ад 2 чэрвеня 1944 года крымскія грэкі, як і па ўсім Крыме разам з іншымі карэннымі народамі, былі гвалтоўна дэпартаваны ў Сярэднюю Азію[32]. З 25 чэрвеня 1946 гады Джантора пападае ў склад створанай Крымскай вобласці РСФСР[33]. Указам прэзідыума Вярхоўнага савета РСФСР ад 18 траўня 1948 года, Джантору перайменавалі ў Львова[34]. Назва прысвоена па імені генерал-лейтэнанта В. М. Львова, які загінуў ад бамбёжкі падчас Керчанскай абарончай аперацыі. 26 красавіка 1954 года Крымская вобласць была перададзена са складу РСФСР у склад Украінскай ССР[35]. Час уключэння ў Сямісоцкі сельсавет дакладна не ўстаноўлены: на 15 чэрвеня 1960 года вёска ўжо лічылася ў яго складзе[36]. Па даных перапісу 1989 года ў вёсцы пражывала 29 чалавек[28]. З 12 лютага 1991 года вёска ў адноўленай Крымскай АССР, 26 лютага 1992 года перайменаванай у Аўтаномную Рэспубліку Крым у складзе Украіны[37].

Незалежны час і анексія Расіяй

[правіць | правіць зыходнік]

На 2009 год, паводле звестак сельсавета, вёска займала плошчу 20,2 гектара, на якой, у 7 дварах, пражывала 11 чалавек[38].

З 21 сакавіка 2014 года вёска разам з усёй Аўтаномнай Рэспублікай Крым аказалася анексавана Расійскай Федэрацыяй[39].

У 2023 годзе ў праекце пастановы Вярхоўнай рады Украіны «Пра перайменаванне некаторых населеных пунктаў Аўтаномнай Рэспублікі Крым» вёску прапанавана перайменаваць у гістарычную назву Джан-Тору[40].

Насельніцтва

[правіць | правіць зыходнік]

Усеўкраінскі перапіс 2001 года паказаў наступнае размеркаванне па носьбітах мовы сярод жыхароў вёскі[41]:

Дынаміка колькасці

[правіць | правіць зыходнік]
  • 1939 год — 175 чалавек[28]
  • 1989 год — 29 чалавек[28]
  • 2001 год — 11 чалавек
  • 2009 год — 11 чалавек[38]

Галерэя

[правіць | правіць зыходнік]
  • Погляд на ўсю вёску здалёк
    Погляд на ўсю вёску здалёк
  • Уезд у вёску
    Уезд у вёску
  • Выязны знак
    Выязны знак
  • Памятны знак у гонар генерал-лейтэнанта У. М. Львова.
    Памятны знак у гонар генерал-лейтэнанта У. М. Львова.
  • Таблічка памятнага знака ў гонар генерал-лейтэнанта У. М. Львова.
    Таблічка памятнага знака ў гонар генерал-лейтэнанта У. М. Львова.

Заўвагі

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ Аб’ект размешчаны на паўвостраве Крым і кантралюецца Расіяй. Міжнародная супольнасць не прызнае ўключэння Крыма ў склад Расіі і лічыць яго анексіяй часткі тэрыторыі Украіны (гл. Рэзалюцыю 68/262 Генеральнай Асамблеі ААН).
  2. ↑ Першая лічба — прыпісное насельніцтва, другая — часовае.

Крыніцы

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis_krim/tab-krim/pub-01-03.xlsx
  2. ↑ Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 177-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Украіны на беларускую мову»
  3. ↑ Подробная топографическая карта Крыма. ЭтоМесто.ru (15 красавіка 1989). Праверана 21 верасня 2017.
  4. ↑ Прогноз погоды в с. Львово (Крым). Weather.in.ua. Архівавана з першакрыніцы 21 верасня 2017. Праверана 12 лістапада 2015.
  5. ↑ Онлайн путівник Львовим (укр.). Inclusive Travels in Ukraine. Архівавана з першакрыніцы 17 лістапада 2024. Праверана 17 лістапада 2024.
  6. ↑ Маршрут Семисотка — Каменское. Довезуха РФ. Архівавана з першакрыніцы 21 верасня 2017. Праверана 17 верасня 2017.
  7. ↑ Лашков Ф. Ф. Камеральное описание Крыма, 1784 года : Каймаканствы и в оных каймаканами кто состоит // Известия Таврической ученой архивной комиссии. — Симферополь : Типогр. Таврическ. Губ. Земства, 1888. — Т. 6.
  8. ↑ Ляшенко В. И. К вопросу о переселении крымских мусульман в Турцию в конце XVIII — первой половине XIX веков // Культура народов Причерноморья / Ю. А. Катунин. — Таврический национальный университет. — Симферополь: Таврия, 1997. — Т. 2. — С. 169—171. — 300 экз. ISSN 1562-0808
  9. ↑ Карта Бетева и Оберга. Военно-топографическое депо, 1842 г.. Археологическая карта Крыма. Архівавана з першакрыніцы 23 верасня 2015. Праверана 3 снежня 2015.
  10. ↑ Список мировых участков и волостей Таврической губернии // Карманный календарь Таврической губернии 1869. Год простой. — Симферополь: Типография Таврического губернского правления, 1868. — С. 148. — 164 с.
  11. ↑ а б А. Н. Козловский. Сведения о количестве и качестве воды в селениях, деревнях и колониях Таврической губернии, собраны для приведения в известность местностей, крайне нуждающихся в мелкой пресной воде, и составления за тем систематического плана обводнения оных. — Симферополь: Типография С. Г. Спиро, 1867. — С. 28. — 76 с.
  12. ↑ Пузанов, И. И. Новые моря. Предисловие // По нехоженому Крыму. — Москва: Географгиз, 1960. — С. 247. — 286 с. — 15 000 экз.
  13. ↑ Памятная книга Таврической губернии / под. ред. К. В. Ханацкого. — Симферополь : Типография Правления Таврической губернии, 1867. — Вып. 1. — С. 426. — 657 с.
  14. ↑ а б Таврический Губернский Статистический комитет. Список волостей Таврической губернии // Календарь и Памятная книжка Таврической губернии на 1892 год. — Симферопол: Таврическая губернская типография, 1892. — С. 82. — 270 с.
  15. ↑ Военно-топографическая карта верстовка Восточного Крыма. ЭтоМесто.ru (15 красавіка 1896). Архівавана з першакрыніцы 12 мая 2024. Праверана 12 мая 2024.
  16. ↑ Б. Б. Веселовский. Т. IV // История земства за сорок лет. — Санкт-Петербург: Издательство О. Н. Поповой, 1911. — 696 с.
  17. ↑ а б Таврический Губернский Статистический комитет. Список волостей Таврической губернии // Календарь и Памятная книжка Таврической губернии на 1900 год. — Симферополь: Таврическая губернская типография, 1900. — С. 160—161. — 568 с.
  18. ↑ а б Часть 2. Выпуск 7. Список населенных пунктов. Феодосийский уезд // Статистический справочник Таврической губернии (руск.) / сост. Ф. Н. Андриевский; под ред. М. Е. Бененсона. — Симферополь, 1915. — С. 10.
  19. ↑ Кримська область // Історія міст і сіл Української РСР (укр.) / Гол. редкол. П. Т. Тронько. — Київ: Головна редакція УРЕ АН УРСР, 1974. — Т. 12. — С. 521.
  20. ↑ а б Бельский А. В. Керчь и Керченский регион в XX в.: административно-территориальный статус. // Культура народов Причерноморья (руск.). — Симферополь: Таврический Национальный Университет им. В. И. Вернадского, 2011. — Т. 207. — С. 48–52. ISSN 1562-0808
  21. ↑ Шаблон:Книга:Население и промышленность Крыма
  22. ↑ а б Автономная Республика Крым (руск.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 4 мая 2013. Праверана 27 красавіка 2013.
  23. ↑ Об упразднении некоторых районов Автономной Крымской С. С. Р. (руск.)
  24. ↑ Кримська область // Історія міст і сіл Української РСР (укр.) / Гол. редкол. П. Т. Тронько. — Київ: Головна редакція УРЕ АН УРСР, 1974. — Т. 12. — С. 473.
  25. ↑ а б Коллектив авторов (Крымское ЦСУ). Список населенных пунктов Крымской АССР по всесоюзной переписи 17 декабря 1926 года. — Симферополь: Крымское центральное статистическое управление., 1927. — С. 168, 169. — 219 с. Архівавана 31 жніўня 2021 года.
  26. ↑ Постановление ВЦИК РСФСР от 30.10.1930 о реорганизации сети районов Крымской АССР.
  27. ↑ Административная карта Крымской области. ЭтоМесто.ru (15 красавіка 1956). Праверана 11 снежня 2015.
  28. ↑ а б в г Музафаров Р. И. Крымскотатарская энциклопедия. — Симферополь: Ватан, 1995. — Т. 2 /Л — Я/. — 425 с. — 100 000 экз.
  29. ↑ Наталья Бояринцева Владимир Львов. Джантара // Крымская правда : газета. — 24 траўня 2022.
  30. ↑ Львов Владимир Николаевич Донесение о безвозвратных потерях. ОБД Память народа. Министерство обороны РФ (15 красавіка 2024).
  31. ↑ Памятный знак в честь генерал-лейтенанта В.Н.Львова, командующего 51-й армией Крымского фронта. База объектов культурного наследия. Праверана 2 жніўня 2024.
  32. ↑ Постановление ГКО от 2 июня 1944 года № ГКО-5984сс «О выселении с территории Крымской АССР болгар, греков и армян»
  33. ↑ Закон РСФСР ад 25.06.1946 Пра скасаванне Чачэна-Інгушскай АССР і пра пераўтварэнне Крымскай АССР у Крымскую вобласць (руск.)
  34. ↑ Указ прэзідыума вярхоўнага савета РСФСР ад 18.05.1948 г. пра перайменаванне населеных пунктаў Крымскай вобласці (руск.)
  35. ↑ Закон СССР ад 26.04.1954 Пра перадачу Крымскай вобласці са складу РСФСР у склад Украінскай ССР (руск.)
  36. ↑ Справочник административно-территориального деления Крымской области на 15 июня 1960 года (руск.) / П. Синельников. — Исполком Крымского областного совета депутатов трудящихся. — Симферополь: Крымиздат, 1960. — С. 33. — 5 000 экз.
  37. ↑ Закон Крымской АССР от 26 февраля 1992 года № 19-1 «О Республике Крым как официальном названии демократического государства Крым». Ведомости Верховного Совета Крыма, 1992 г., № 5, ст. 194 (15 красавіка 1992). Архівавана з першакрыніцы 27 студзеня 2016.
  38. ↑ а б Города и села Украины 2009, Семисотский сельсовет.
  39. ↑ Федеральный закон Российской Федерации от 21 марта 2014 года № 6-ФКЗ «О принятии в Российскую Федерацию Республики Крым и образовании в составе Российской Федерации новых субъектов — Республики Крым и города федерального значения Севастополя»
  40. ↑ Повідомлення про оприлюднення проєкту Постанови Верховної Ради України «Про перейменування деяких населених пунктів Автономної Республіки Крим». (укр.)
  41. ↑ Розподіл населення за рідною мовою, Автономна Республіка Крим (укр.)(недаступная спасылка). Державна служба статистики України. Архівавана з першакрыніцы 26 чэрвеня 2013. Праверана 31 студзеня 2017.

Літаратура

[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі

[правіць | правіць зыходнік]
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Львовэ_(Лэнінскі_раён)&oldid=4975191"