Плаціна Каракая

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Плаціна Каракая
Karakaya dam-GAP.jpg
Краіна Flag of Turkey.svg Турцыя
Месцазнаходжанне
Рака Еўфрат
Статус дзейнічае
Гады ўводу агрэгатаў 1987
Асноўныя характарыстыкі
Электрычная магутнасць, МВт 1800
Характарыстыкі абсталявання
Колькасць і марка турбін 6
Магутнасць генератараў, МВт 6×300
На карце
Плаціна Каракая (Турцыя)
Плаціна Каракая
Плаціна Каракая
Commons-logo.svg Катэгорыя на Вікісховішчы

Плаціна Каракая[1] (турэцк.: Karakaya Barajı) — буйное гідразбудаванне ў Турцыі, пабудаванае на рацэ Еўфрат і закончанае ў 1987 годзе; адна з 21 плаціны Паўднёва-Усходняга Анаталійскай праекта (турэцк.: Güneydoğu Anadolu Projesi, GAP). Плаціна ГЭС выпрацоўвае электраэнергію з дапамогай шасці генератараў па 300 МВт, з агульнай устаноўленай магутнасць да 1800 МВт[2]. Канструктыўнай асаблівасцю пабудовы з'яўляецца размяшчэнне машыннай залы непасрэдна «ў целе» плаціны, пад яе водаскідамі.

Штогод пры спадзе ўзроўню вады ў вадасховішчы з вады з'яўляецца «самотны мінарэт», які застаўся з часоў перасялення жыхароў адной з вёсак. Нягледзячы на 30 гадоў, якія прайшлі з моманту затаплення, ён не разбурыўся і не нахіліўся.

Канструкцыя[правіць | правіць зыходнік]

У склад гідраэлектрастанцыі Каракая ўваходзіць бетонная арачна-гравітацыйная плаціна вышынёй у 173 м; магутнасць самой ГЭС складае 1800 МВт: яе даюць 6 гідраагрэгатаў па 300 МВт кожны. Вадасховішча Каракая менш, чым у плаціны Атацюрка, але яно таксама вельмі вялікае: яго плошча складае 298 квадратных кіламетраў, а аб'ём — 9,5 кубічных кіламетраў. У плаціны ёсць і «цікавая асаблівасць», нехарактэрная для большасці ГЭС — гэта размяшчэнне машыннай залы з гідраагрэгатамі непасрэдна «ў целе» плаціны, пад яе водаскідамі.

Канфлікт з Іракам і Сірыяй[правіць | правіць зыходнік]

Рака Еўфрат з'яўляецца важнай крыніцай вады, якая выкарыстоўваецца ў сельскагаспадарчых і тэхнічных мэтах, як у Сірыі, так і ў Іраку — яшчэ на стадыі планавання ўрады абедзвюх краін выказалі занепакоенасць з нагоды праекту будаўніцтва плаціны Каракая. У выніку перамоў быў падпісаны дагавор, які гарантаваў мінімальны паток вады праз плаціну ў 500 м3 (18 000 кубічных футаў).

Перасяленне[правіць | правіць зыходнік]

На думку Багуміла Тэрмінскага, выказанай ім у 2013 годзе, будаўніцтва плаціны Каракая прывяло да вымушанага перасялення з рэгіёну прыкладна 30 000 чалавек.

У адным з затопленых паселішчаў — у якім, па словах мясцовых жыхароў, пражывала 600 сем'яў — застаўся стаяць «самотны мінарэт»: пры запаўненні вадасховішча ў 1984 годзе было вырашана разбурыць вёску і мячэць у ёй. У сувязі з сезоннымі перападамі ўзроўню вады ў вадасховішчы, летам адзін з мінарэтаў, які застаўся стаяць, цалкам «узнікае» з-пад вады і прыцягвае ўвагу мноства як мясцовых, так і замежных турыстаў. Нягледзячы на тое, што з моманту затаплення прайшло больш за 30 гадоў, «самотны мінарэт» не нахіліўся і не разбурыўся — дзякуючы гэтаму ён стаў сімвалам для жыхароў рэгіёну, якія штогод святкуюць яго «з'яўленне». Існуе ідэя прызнаць мінарэт гістарычным будынкам і аднавіць[3].

Экалагічны стан возера[правіць | правіць зыходнік]

Возера, створанае плацінай Каракая, з'яўляецца адным з найважнейшых вадаёмаў рэгіёну: вада з яго выкарыстоўваецца для арашэння палёў, а само яно — для рыбалоўства. Вынікі хімічнага аналізу вады з возера паказалі, што яно было забруджана рознымі цяжкімі металамі: гэтыя дадзеныя былі пацверджаны аналізам донных адкладаў і жабернай тканіны мясцовых рыб. Прычынай забруджвання можа з'яўляцца сельскагаспадарчая актыўнасць у рэгіёне[4].

Зноскі

  1. Каскад на Евфрате. Битва за воду. Пресс-служба РусГидро (21 верасня 2011). Праверана 14 красавіка 2017.
  2. Terminski, 2012—2013
  3. 'Yalnız minare' 30 yıldır ayakta , Bursada Bugün (2017-05-15). Праверана 15 мая 2017.
  4. Murat Ozmen, Abbas Güngördü, Zehra Kucukbay, R. Elif Güler Monitoring the Effects of Water Pollution on Cyprinus carpio in Karakaya Dam Lake, Turkey (англ.)  // Ecotoxicology. — 2006-03-01. — В. 2. — Т. 15. — С. 157-169. — ISSN 0963-9292. — DOI:10.1007/s10646-005-0045-1

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]